Nghiên cứu được thực hiện bởi nhóm chuyên gia tại Đại học California, San Francisco (UCSF, Mỹ), dựa trên việc xây dựng bản đồ chi tiết về nhau thai và tử cung trong suốt quá trình mang thai.
Thông qua việc phân tích khoảng 1,2 triệu tế bào từ tuần thứ 5 – 39 của thai kỳ, nhóm nghiên cứu đã phát hiện một dạng tế bào chưa từng được mô tả trước đây, theo trang LiveScience ngày 9-4.
Loại tế bào này không tồn tại trong tử cung ngoài thời kỳ mang thai, mà chỉ xuất hiện khi cơ thể người mẹ bắt đầu thích nghi để nuôi dưỡng phôi thai.
Các nhà khoa học cho biết những tế bào này nằm ở khu vực quan trọng nơi nhau thai kết nối với hệ tuần hoàn của người mẹ.
Chúng đóng vai trò như một “gờ giảm tốc”, giúp kiểm soát mức độ xâm nhập của tế bào thai vào thành tử cung – một quá trình cần được điều chỉnh rất chính xác để đảm bảo thai kỳ khỏe mạnh.
Nếu quá trình này diễn ra không đúng mức (thâm nhập không đủ sâu hoặc quá sâu), nó có thể dẫn đến các biến chứng như tiền sản giật hoặc nhau cài răng lược.
Một điểm đáng chú ý khác là các tế bào mới này mang các thụ thể phản ứng với cannabinoid – các hợp chất có trong cần sa cũng như do cơ thể tự sản sinh.
Điều này có thể góp phần giải thích vì sao việc sử dụng cần sa trong thai kỳ liên quan đến các nguy cơ như giảm lưu lượng máu đến nhau thai, thiếu oxy cho thai nhi, sinh non hoặc trẻ sơ sinh nhẹ cân.
Tuy nhiên các nhà khoa học nhấn mạnh đây chỉ là một trong nhiều yếu tố cần tiếp tục nghiên cứu.
Ngoài ra nghiên cứu còn kết hợp dữ liệu di truyền để xác định những loại tế bào dễ bị ảnh hưởng bởi các biến thể gene liên quan đến biến chứng thai kỳ.
Điều này giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn cơ chế bệnh lý và có thể mở đường cho các phương pháp điều trị nhắm trúng mục tiêu trong tương lai.
Dù mang lại nhiều dữ liệu quan trọng, nhóm nghiên cứu cho biết đây mới chỉ là bước khởi đầu. Các nghiên cứu tiếp theo sẽ tập trung so sánh giữa thai kỳ khỏe mạnh và thai kỳ có biến chứng, nhằm làm rõ hơn vai trò của loại tế bào mới này trong sức khỏe sinh sản.
Khi tình cờ phát hiện một khối bất thường trên cơ thể, đa số mọi người lập tức lo lắng và nghĩ ngay đến ung thư. Bác sĩ Hiếu nói bệnh nhân cần giữ bình tĩnh đầu tiên, lựa chọn hướng tiếp cận hợp lý để ngăn chặn những hậu quả đáng tiếc do điều trị vội vã.
Người dân tuyệt đối không giữ tâm lý "tặc lưỡi" chờ đợi tổn thương tự biến mất, ngoại trừ các loại hạch phản ứng viêm do sâu răng hay mụn nhọt ở vùng hàm, nách, bẹn. Việc phát hiện sớm và chẩn đoán đúng bản chất tế bào đóng vai trò quyết định hiệu quả chữa trị.
Thực tế, bướu lành tính như u nang, u mỡ, u máu hay u xơ chiếm tỷ lệ 80-90% trong tổng số các ca mắc, đặc biệt tại tuyến giáp. Thậm chí, nhiều khối u ở phổi vẫn mang bản chất lành tính hoặc do nhân viên y tế đọc nhầm kết quả chiếu chụp. Do đó, người dân cần hiểu rõ khối u (tumor) hoàn toàn khác biệt với bệnh ung thư (cancer).
Để có kết luận chính xác, bệnh nhân cần tìm đến đúng chuyên khoa liên quan đến vị trí tổn thương thay vì chỉ tập trung vào các cơ sở chụp chiếu hình ảnh. Bác sĩ Hiếu lấy ví dụ người mắc bướu tuyến giáp cần khám nội tiết, u vú hay tử cung khám sản, u dưới da khám da liễu hoặc cơ xương khớp. Việc chọn một bệnh viện gần nhà, nơi bác sĩ tư vấn cặn kẽ và không dọa nạt người bệnh, sẽ giúp tiết kiệm thời gian, tiền bạc. Ông khuyên người dân tránh chạy theo các phòng khám quảng cáo máy móc hiện đại để rồi đối mặt nguy cơ "tiền mất tật mang", điển hình như trường hợp đốt u tuyến giáp sai chỉ định gây chảy máu thứ phát, chèn ép đường thở suýt tử vong.
Khi đã chọn đúng người thầy thuốc, người bệnh phải kiên nhẫn tuân thủ phác đồ và chờ đợi kết quả giải phẫu bệnh thay vì yêu cầu điều trị bao vây ngay lập tức. Ngành y tế chỉ định phương pháp phẫu thuật, hóa trị hay xạ trị dựa trên bằng chứng khoa học chuẩn quốc tế, không áp dụng tư duy "đánh nhầm hơn bỏ sót". Bác sĩ sẽ tiếp tục theo dõi u lành và chỉ can thiệp cắt, đốt khi tổn thương to lên hoặc gây chèn ép cơ quan xung quanh. Đối với ung thư, giới chuyên môn thiết kế phương án điều trị riêng biệt cho từng cá nhân, đòi hỏi người bệnh đặt trọn niềm tin vào chuyên gia y tế để đạt hiệu quả cao nhất.
Tại Việt Nam, hàng năm có hơn 182.000 ca mới và hơn 122.000 ca tử vong do ung thư. Hơn 350.000 bệnh nhân đang sống chung với căn bệnh này. Bình quân cứ 100.000 người Việt có 159 ca được chẩn đoán mắc mới ung thư và 106 trường hợp tử vong. Tỷ suất mắc mới của Việt Nam xếp thứ 91, tỷ suất tử vong xếp 50 trên tổng cộng 185 nước, ngày càng tăng nhanh trên bảng xếp hạng toàn cầu.
Các chuyên gia nhận định tỷ lệ tử vong do ung thư ở Việt Nam cao do bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn, dẫn đến hiệu quả điều trị hạn chế. Thêm vào đó, những ung thư phổ biến nhất ở người Việt lại là loại có tiên lượng xấu như ung thư gan,phổi. Tuổi thọ tăng, già hóa dân số, ô nhiễm môi trường, thói quen sinh hoạt không lành mạnh như rượu bia, thuốc lá điện tử, chế độ ăn thiếu hợp lý cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc ung thư.
Từng rơi vào vòng xoáy của những phương pháp cực đoan như nhịn ăn hay dùng thuốc giảm cân, blogger nổi tiếng trên Tiểu Hồng Thư - Susann - đã phải trả giá bằng việc cân nặng chạm mốc 62 kg chỉ sau 2 tháng ngừng thuốc. Không chỉ cơ thể phù nề, làn da và mái tóc của cô cũng trở nên bóng dầu do rối loạn chuyển hóa.
Quyết tâm thay đổi, Susann đã xây dựng lại lộ trình: "Ăn uống tử tế, vận động định kỳ, ổn định chuyển hóa". Kết quả, cô đã giảm từ 62 kg xuống còn 44 kg và duy trì vóc dáng thon gọn này suốt 3 năm qua.
Chế độ ăn "Sạch" và quy tắc đĩa ăn 211
Susann áp dụng công thức "Ăn sạch (Eatclean) + Tỷ lệ đĩa ăn 211". Cốt lõi của phương pháp này là đảm bảo nạp đủ rau củ chất lượng cao, ngũ cốc nguyên hạt và protein tốt.
2 phần rau xanh.
1 phần protein.
1 phần tinh bột (carbohydrate).
Bữa sáng: Đảm bảo protein và sữa (200 ml sữa tách béo + 2 quả trứng luộc).
Bữa trưa: Ăn no để tránh thèm ăn vặt (rau xào + bí ngô + 2 miếng thịt bò nhỏ + canh trứng).
Bữa tối: Giảm tinh bột, tăng cường rau và đạm để duy trì cơ bắp và ức chế cơn đói (nấm đùi gà + cải chíp xào).
Cô nhấn mạnh: "Chìa khóa để ổn định cảm giác thèm ăn là ăn uống tử tế, đầy đủ chất chứ không phải là nhẫn nhịn hay chỉ ăn đồ ăn của người tập gym". Ngoài ra, cô luôn uống đủ nước để thúc đẩy trao đổi chất.
Vận động: Ưu tiên tập tạ, thời gian ngắn nhưng cường độ cao
Thay vì tập luyện khổ sai mỗi ngày, Susann chỉ sắp xếp từ 3 đến 4 buổi/tuần. Công thức của cô là tập trung vào các bài tập kháng lực (không oxy) để xây dựng cơ bắp và bổ sung các bài tập sức bền (có oxy).
Trình tự: 45 phút tập tạ/kháng lực (tập trung vào 1-2 nhóm cơ) + 15-20 phút cardio cuối buổi.
Phương pháp này không chỉ giúp cơ thể có đường nét rõ rệt mà còn giúp cơ thể không bị quá mệt mỏi, duy trì được sức bền lâu dài.
Sau 3 tháng kiên trì, Susann không chỉ trút bỏ được 18 kg mỡ thừa mà còn cải thiện rõ rệt về thể chất lẫn tâm lý. Cô chia sẻ, khi chuyển hóa ổn định, tình trạng da và tóc bóng dầu đã biến mất hoàn toàn.
Hiện tại, nhờ duy trì thói quen ăn uống khoa học và tập luyện cường độ cao định kỳ, cân nặng của cô vẫn duy trì ổn định ở mức 44 kg trong suốt 3 năm, phá bỏ hoàn toàn nỗi lo "tái béo" (hiệu ứng yoyo) mà nhiều người gặp phải.
Chương trình được tổ chức bởi Bộ Y tế với các hoạt động khám sàng lọc miễn phí cho cộng đồng, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, mở rộng cơ hội tầm soát sớm các bệnh nguy hiểm và thúc đẩy chuyển đổi số trong y tế.
Chương trình "Ngày Sức khỏe toàn dân 2026 - chủ động phòng bệnh vì một Việt Nam khỏe mạnh" mang ý nghĩa thiết thực trong việc tăng cường tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng, đặc biệt trong việc phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm và ung thư tại Việt Nam. Dự kiến có hơn 5.000 người dân được tham gia các hoạt động khám sàng lọc miễn phí và tư vấn chuyên sâu các bệnh lý tim mạch, thận, chuyển hóa và ung thư.
Trong khuôn khổ chương trình, AstraZeneca Việt Nam tài trợ cho hoạt động khám, sàng lọc miễn phí với sự hỗ trợ của các công nghệ y học tiên tiến được Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam triển khai. Người dân được tầm soát các bệnh lý hô hấp, ung thư và bệnh không lây nhiễm phổ biến thông qua chẩn đoán hình ảnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các xét nghiệm chuyên sâu.
Ông Atul Tandon, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc AstraZeneca Việt Nam, cho biết: "AstraZeneca Việt Nam đồng hành cùng Bộ Y tế với tư cách đối tác chiến lược, cùng thúc đẩy hành trình chuyển đổi chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam. Nhân dịp chương trình 'Ngày Sức khỏe toàn dân 2026 - chủ động phòng bệnh vì một Việt Nam khỏe mạnh', chúng tôi khẳng định cam kết hỗ trợ phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm để can thiệp kịp thời và hiệu quả, từ đó giảm gánh nặng bệnh tật cho người dân và hệ thống y tế. Thông qua các giải pháp y tế tiên tiến và chuyển đổi số, AstraZeneca sẽ tiếp tục đồng hành cùng Bộ Y tế trong nâng cao chất lượng chăm sóc, mở rộng tiếp cận và thúc đẩy dịch chuyển từ phòng bệnh chủ động đến chữa bệnh hiệu quả, vì một Việt Nam khỏe mạnh và bền vững".
