“Mỹ và Israel đã rơi vào giai đoạn tuyệt vọng, yêu cầu ngừng bắn cho thấy họ đã thất bại Những tuyên bố của họ rằng Iran sẽ hạn chế chương trình làm giàu uranium chỉ là mong muốn hão huyền”, giám đốc Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (AEOI) Mohammad Eslami cho biết hôm 9/4.
Ông tuyên bố tất cả kế hoạch lẫn hành động của Mỹ – Israel, trong đó có chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng và Sư tử gầm, đều không mang lại kết quả. “Giờ đây họ đang tìm cách đạt điều gì đó thông qua đàm phán”, lãnh đạo AEOI cho hay.
Phát biểu được đưa ra trước thềm cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, dự kiến diễn ra ngày 10/4 do Pakistan làm trung gian. Washington và Tehran hôm 8/4 đồng ý ngừng bắn hai tuần để mở đường cho đàm phán, dù đưa ra cách diễn giải khác nhau về điều khoản liên quan.
Sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, Tổng thống Donald Trump tuyên bố “sẽ không có chuyện Iran làm giàu hạt nhân”, Mỹ sẽ hợp tác với nước này để “đào và loại bỏ toàn bộ bụi hạt nhân đang bị chôn vùi” sau các cuộc không kích năm ngoái. Ông cũng khẳng định vệ tinh Mỹ giám sát rất chặt chẽ và không có gì thay đổi tại các cơ sở hạt nhân Iran từ ngày bị tấn công.
Vấn đề làm giàu uranium trở thành trọng tâm trong quan hệ giữa phương Tây và Tehran suốt hai thập kỷ qua. Mỹ và đồng minh cáo buộc Iran tìm cách chế tạo vũ khí hạt nhân, còn Tehran khẳng định chương trình của họ chỉ phục vụ mục đích dân sự.
Mỹ – Israel ngày 28/2 mở chiến dịch tấn công Iran giữa lúc hai bên vẫn đàm phán, trong đó có thảo luận về vấn đề hạt nhân.
Trong xung đột 12 ngày hồi tháng 6/2025, Mỹ và Israel đã tấn công các cơ sở hạt nhân, tuyên bố đã phá hủy khả năng làm giàu uranium của Iran. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa rõ hàng trăm kg uranium đã làm giàu của Iran đang ở đâu.
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đánh giá trước khi bùng phát chiến sự tháng 6/2025, Iran đã làm giàu uranium đến mức 60%, cao hơn nhiều so với giới hạn 3,67% của thỏa thuận ký với các cường quốc năm 2015. IAEA nhận định Iran đã gần đạt mức 90%, đủ để chế tạo bom hạt nhân.
"Trước cuộc đàm phán, tôi đã nhấn mạnh rằng Iran có thiện chí và quyết tâm cần thiết, song chúng tôi không tin tưởng phía bên kia do những kinh nghiệm từ hai cuộc chiến trước đó", Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf viết trên mạng xã hội hôm nay.
Ông Ghalibaf dẫn đầu phái đoàn Iran đến Pakistan để đàm phán với các đại diện Mỹ do Phó tổng thống JD Vance đứng đầu. Ông tiết lộ Iran đã đưa ra 168 đề xuất "mang tính xây dựng và hướng tới tương lai", song cho rằng phía Mỹ đã "không tạo được sự tin tưởng trong vòng đàm phán lần này".
"Mỹ hiểu logic và nguyên tắc của Iran. Giờ là lúc để họ quyết định có thể giành được sự tin tưởng từ chúng tôi hay không", Chủ tịch Quốc hội Iran cho hay.
Ông Ghalibaf cho biết ngoại giao là một trong những phương pháp bảo vệ quyền lợi của Iran, bên cạnh hành động quân sự, và khẳng định Tehran sẽ "không bao giờ ngừng nỗ lực củng cố những thành quả đạt được" trong hơn một tháng xung đột.
Phó tổng thống Vance trước đó thông báo đàm phán kết thúc mà không đạt thỏa thuận do Iran từ chối những điều khoản "khá linh hoạt" từ Mỹ, cho rằng vấn đề mấu chốt chính là Iran từ chối chấm dứt chương trình hạt nhân.
"Chúng tôi cần thấy cam kết rằng họ sẽ không theo đuổi vũ khí hạt nhân và không tìm kiếm các công cụ cho phép nhanh chóng sở hữu được vũ khí hạt nhân. Chúng tôi vẫn chưa thấy điều đó và hy vọng sẽ thấy", ông nói khi được CNN hỏi cụ thể về những điều khoản mà Iran từ chối.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho rằng bất đồng về "hai hoặc ba vấn đề chính" là điều ngăn cản Tehran đạt được thỏa thuận với Washington trong cuộc đàm phán ở Pakistan. Ông tiết lộ hai bên đã đạt được đồng thuận về một số nội dung, song vẫn còn "khoảng cách về quan điểm" trong các vấn đề khác.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết Tehran không có kế hoạch tiến hành vòng đàm phán mới, nhưng ông Baqaei lại đưa ra phát biểu mơ hồ hơn. "Không nên kỳ vọng rằng chúng tôi sẽ đạt được thỏa thuận chỉ trong một phiên họp. Tôi không nghĩ có người mong điều đó xảy ra", ông nói.
Phái đoàn Mỹ và Iran đàm phán suốt 21 giờ và kết thúc vào rạng sáng 12/4, với sự tham gia của bên trung gian là Pakistan. Khác với thông lệ, các quan chức Mỹ và Iran gặp mặt trực tiếp cùng với giới chức Pakistan, chứ không thông qua trung gian đi lại giữa các phòng.
Một quan chức Pakistan nhận định đàm phán "tiến triển theo đúng hướng", thêm rằng các cuộc thảo luận diễn ra tích cực với bầu không khí thân thiện. Sự kiện diễn ra sau khi Mỹ và Iran hôm 8/4 đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần nhằm tạo điều kiện để đối thoại.
Theo Hãng tin Reuters, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cho biết nước này sẽ tiếp tục hỗ trợ Cuba - quốc gia đang thiếu nhiên liệu - bằng các nguồn cung dầu quan trọng, sau khi Matxcơva vừa gửi một tàu chở khoảng 700.000 thùng dầu thô tới hòn đảo Caribe này.
"Chúng tôi đã gửi tàu chở dầu đầu tiên với 100.000 tấn (700.000 thùng) dầu cho Cuba. Tôi không phải chuyên gia, nhưng có lẽ số lượng này sẽ đủ dùng trong vài tháng", ông Lavrov phát biểu trong chuyến thăm tại Trung Quốc.
Đặc biệt, ông khẳng định Matxcơva sẽ tiếp tục hỗ trợ như vậy, đồng thời kỳ vọng Trung Quốc cũng sẽ tham gia vào nỗ lực viện trợ nhân đạo này. Tuy nhiên ông không đề cập đến việc liệu phía Mỹ có cho phép các chuyến hàng tiếp theo hay không.
Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng lên tiếng tái khẳng định sự ủng hộ đối với Cuba.
"Trung Quốc kiên quyết phản đối ngoại giao cưỡng ép và sẽ quyết tâm ủng hộ Cuba trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia cũng như chống lại sự can thiệp từ bên ngoài", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn phát biểu trong cuộc họp báo thường kỳ.
Trước đó chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump từng cảnh báo áp thuế trừng phạt đối với các quốc gia xuất khẩu dầu sang Cuba, nhằm gia tăng sức ép với quốc đảo này.
Dù vậy Washington vẫn cho phép Nga vận chuyển dầu đến Cuba vì lý do nhân đạo, đánh dấu chuyến đầu tiên của Matxcơva trong năm nay. Mỹ cũng nhấn mạnh sẽ xem xét các chuyến hàng dầu tiếp theo tới Cuba theo "từng trường hợp cụ thể".
Hiện Cuba đang rơi vào cuộc khủng hoảng năng lượng trầm trọng do Mỹ ngừng nguồn cung dầu từ Venezuela - đồng minh chính của Havana - kể từ đầu tháng 1 năm nay, sau khi Washington bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.
Trong khi đó quốc đảo gần 11 triệu dân này hiện chỉ tự đáp ứng được chưa tới 1/3 nhu cầu dầu trong nước. Mexico - một trong những nhà cung cấp lớn khác - cũng đã ngừng xuất khẩu dầu sang Cuba, khiến nguồn cung của nước này càng thêm eo hẹp.
Về phía Cuba, Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel gần đây cũng tuyên bố sẽ không từ chức dưới sức ép của Mỹ, đồng thời kêu gọi đối thoại với chính quyền Tổng thống Trump.
Dẫn số liệu của Bộ Y tế, phó phát ngôn viên chính phủ Lalida Perisviwattana cho biết trong thời gian từ ngày 1-1 đến ngày 16-4, Thái Lan đã ghi nhận 732 trường hợp mắc bệnh Melioidosis (bệnh Whitmore, còn được gọi là "sốt đất"), trong đó 23 ca tử vong.
Khu vực Đông Bắc vốn là vùng sản xuất nông nghiệp lớn của đất nước ghi nhận số ca nhiễm cao nhất. Dữ liệu cũng cho thấy nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất là những người từ 50 tuổi trở lên.
Bệnh Melioidosis do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei - loại vi khuẩn được tìm thấy trong đất và nước tù đọng - gây ra. Tác nhân gây bệnh xâm nhập cơ thể qua 3 con đường chính là tiếp xúc trực tiếp với vết thương hở hoặc vết trầy xước da, hít phải bụi bị nhiễm khuẩn và uống nước bị ô nhiễm chưa qua xử lý. Biểu hiện lâm sàng của bệnh có thể gây nhầm lẫn, thường giống với cảm lạnh hoặc cúm thông thường.
Các triệu chứng bao gồm từ sốt cao cấp tính và khó thở đến áp xe mãn tính và nhiễm trùng da. Trong trường hợp nặng, vi khuẩn có thể xâm nhập máu, dẫn đến nhiễm trùng huyết gây đe dọa tính mạng và là nguyên nhân dẫn đến tỉ lệ tử vong cao trong đợt bùng phát hiện nay.
Bà Lalida cho biết chính phủ đã xác định nông dân và người lao động làm việc thường xuyên tiếp xúc với đất và nước là những người có nguy cơ cao nhất. Ngoài ra, những người có bệnh nền, bao gồm tiểu đường, bệnh thận, bệnh tan máu bẩm sinh (thalassemia) và các bệnh suy giảm miễn dịch khác có nguy cơ gặp biến chứng nghiêm trọng cao hơn.
Trước tình hình số ca mắc bệnh ngày càng tăng, chính quyền kêu gọi tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn. Nông dân được khuyến cáo nên mang ủng cao su và găng tay để tránh tiếp xúc trực tiếp với đất. Bất cứ ai bị sốt cao hơn 2 ngày hoặc có dấu hiệu suy hô hấp nên đi khám ngay.
Bà Ladida nhấn mạnh bệnh Melioidosis có thể điều trị được nếu phát hiện sớm, khẳng định can thiệp y tế nhanh chóng là điều cần thiết để ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng và giảm nguy cơ tử vong.
