Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm toàn cầu ghi nhận hơn 1,2 triệu ca mắc viêm não mô cầu và khoảng 135.000 ca tử vong. Tại Việt Nam, tình hình dịch tễ cũng đang có chiều hướng phức tạp khi số ca bệnh trong năm 2025 đã tăng gấp 6 lần so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong hội thảo khoa học diễn ra vào trung tuần tháng 3 tại Hà Nội, với chủ đề: “Từ bằng chứng lâm sàng tại Việt Nam tới công nghệ đột phá MenACYW-TT: Chiến lược bảo vệ tối ưu trước não mô cầu xâm lấn”, GS-TS Trần Minh Điển cho biết, điều đáng sợ nhất của Viêm não mô cầu không dừng lại ở tốc độ lây lan nhanh chóng, mà còn là sự “ngụy trang” hoàn hảo của các triệu chứng khởi phát. Sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng… – tất cả như những dấu hiệu cảm cúm thông thường, nhưng chỉ trong vòng vài giờ đến một ngày, bệnh có thể tiến triển cực nhanh thành viêm màng não, nhiễm trùng huyết, thậm chí tử vong! Ngay cả khi may mắn sống sót nhờ điều trị tích cực, “bóng ma” hậu quả vẫn đeo bám người bệnh suốt đời với những di chứng nặng nề như: tổn thương thần kinh vĩnh viễn, giảm thính lực, hoại tử chi dẫn đến đoạn chi…
Cũng tại hội thảo, các chuyên gia đã chỉ ra một thực tế đáng báo động: Việt Nam hiện đang lưu hành đồng thời các nhóm huyết thanh gây bệnh (A, C, Y và W) – trong đó, chủng W và C có độc lực đặc biệt cao, liên quan trực tiếp đến tỷ lệ tử vong. Trước tình hình dịch bệnh hiện tại, các chuyên gia nhấn mạnh rằng: Việc dự phòng bệnh nên đi theo chiến lược Bảo vệ rộng – tức là bao phủ đủ các nhóm huyết thanh quan trọng này để tạo hàng rào phòng thủ không kẽ hở.
Theo đánh giá của các chuyên gia, đây là giải pháp đáng được trông đợi vì nhiều ưu điểm vượt trội:
1. Bảo vệ mọi thế hệ trong gia đình, từ trẻ nhỏ tuổi đến người lớn
Khác với các loại vắc xin não mô cầu trước đây thường giới hạn độ tuổi tiêm đến 55 tuổi, hiện nay vắc xin phòng 4 nhóm não mô cầu A, C, Y, W đã được Bộ Y tế Việt Nam mở rộng chỉ định mang đến sự bảo vệ sớm và quan trọng, lấp đầy khoảng trống miễn dịch ở trẻ nhỏ.
2. Trong 1 mũi tiêm – Phòng được 4 chủng huyết thanh thường gặp và nguy hiểm ở Việt Nam (A, C, Y, W)
Vắc xin phòng 4 nhóm não mô cầu A, C, Y, W giúp đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ và bền vững, đồng thời giảm khả năng lưu trú của vi khuẩn tại vòm họng, từ đó giảm tỷ lệ người lành mang trùng, góp phần cắt đứt chuỗi lây truyền trong cộng đồng. Chuyên gia cũng nhận định, loại này có khả năng duy trì hiệu quả miễn dịch từ 5 đến 10 năm.
3. Bảo đảm an toàn khi tiêm đồng thời với các loại vắc xin khác
Vắc xin phòng 4 nhóm não mô cầu A, C, Y, W vẫn duy trì tính sinh miễn dịch tốt và hồ sơ an toàn thuận lợi ngay cả khi sử dụng đồng thời với các vắc xin thường quy khác
4. Lịch tiêm đơn giản, tối ưu hóa thời gian và chi phí
Thêm một ưu điểm của vắc xin là có thể giúp tạo đáp ứng miễn dịch mạnh cho trẻ. Điều này giúp đơn giản hóa lịch tiêm chủng, phụ huynh tiết kiệm thời gian và chi phí nhưng vẫn đảm bảo con được bảo vệ đầy đủ trước viêm não mô cầu.
Việc chủ động dự phòng viêm não mô cầu bằng vắc xin không chỉ là giải pháp y tế tối ưu mà còn là chiến lược bảo vệ sức khỏe đa thế hệ, thiết lập lá chắn miễn dịch vững chắc, cắt đứt chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng, hướng tới tương lai nơi mọi người dân đều khỏe mạnh, bình an và vui sống!
Theo dữ liệu từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM, tình hình bệnh tay chân miệng trên địa bàn thành phố đang có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp. Tính đến tuần 11-2026, toàn thành phố đã ghi nhận 7.294 ca mắc, tăng 241,3% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, điều đáng lo ngại là chủng EV71 gây bệnh tay chân miệng hiện chiếm 56% mẫu bệnh phẩm đầu năm 2026.
Bác sĩ Võ Thành Luân, Phó trưởng Khoa Hồi sức tích cực Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết điểm đáng ngại nhất là sự xuất hiện của biến thể C1 với độc lực cao và khả năng "né miễn dịch", khiến trẻ từng mắc bệnh vẫn có nguy cơ tái nhiễm cao. Chủng EV71 thường gây bệnh nặng hơn các chủng khác, tuy nhiên lại dễ bị bỏ sót vì:
Lưu ý, hầu hết các trường hợp nhập viện trễ trong tình trạng nguy kịch đều ít nổi hồng ban hoặc nổi kín đáo dẫn đến bỏ sót bệnh virus lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ người bệnh.
Bác sĩ Luân lưu ý, khi bệnh bắt đầu có dấu hiệu tác động lên hệ thần kinh, mỗi phút giây chậm trễ đều có thể ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ. Phụ huynh cần đưa con mình đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu phát hiện các biểu hiện báo động sau, ngay cả khi không thấy hồng ban hay loét miệng.
Theo bác sĩ Luân, hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh tay chân miệng. Việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ và can thiệp hồi sức tích cực tùy theo mức độ nặng. Nếu phát hiện sớm ở giai đoạn đầu, trẻ có cơ hội hồi phục tốt. Ngược lại, nếu chậm trễ do chủ quan, virus EV71 sẽ gây tổn thương não bộ và tim mạch không thể hồi phục. Trẻ sẽ rơi vào trạng thái sốc, tổn thương đa cơ quan, phù phổi cấp với nguy cơ tử vong rất cao hoặc để lại di chứng thần kinh nặng nề lâu dài.
Để bảo vệ trẻ, phụ huynh cần thực hiện nghiêm túc nguyên tắc "3 sạch" theo khuyến cáo của Bộ Y tế:
"Cha mẹ cần ghi nhớ các dấu hiệu nguy hiểm, theo dõi sát và đưa trẻ nhập viện sớm ngay khi có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào kể cả khi không thấy hồng ban hay loét miệng", bác sĩ Võ Thành Luân khuyến cáo.
Ngày 8.4, theo thông tin từ Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ, các bác sĩ của bệnh viện vừa phẫu thuật loại bỏ khối u khổng lồ ở vùng lưng cho một bệnh nhân mắc bệnh lý di truyền hiếm gặp Von Recklinghausen.
Theo đó, bệnh nhân nhập viện với khối u có trọng lượng lên đến 10 kg, trong khi tổng cân nặng bệnh nhân chỉ 49 kg, gây biến dạng nghiêm trọng vùng lưng và dẫn đến tình trạng cong vẹo cột sống.
Theo các bác sĩ, Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ, dạng u này có cấu trúc đặc biệt, chứa dày đặc các mạch máu bất thường, được ví như "một hồ máu", tiềm ẩn nguy cơ chảy máu rất cao trong quá trình phẫu thuật.
Bệnh nhân được bác sĩ đánh giá toàn diện trước khi được chỉ định phẫu thuật. Trong lần can thiệp đầu tiên, ê kíp tập trung mục tiêu giảm tối đa thể tích khối u, đồng thời rút ngắn thời gian phẫu thuật và hạn chế mất máu. Để đạt hiệu quả, các phẫu thuật viên đã sử dụng đồng thời 2 dao năng lượng Ligasure nhằm cầm máu và bóc tách nhanh khối u.
Thành công của ca phẫu thuật không chỉ đến từ kỹ thuật phẫu thuật mà còn nhờ sự phối hợp chặt chẽ của đội ngũ gây mê hồi sức. Trước nguy cơ mất máu lớn, các bác sĩ đã liên tục kiểm soát huyết động, truyền máu và các chế phẩm máu kịp thời, đồng thời theo dõi sát sao và hồi sức tích cực sau phẫu thuật.
Nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng và phối hợp đồng bộ, bệnh nhân đã vượt qua giai đoạn nguy hiểm và hiện trong tình trạng ổn định.
Theo kế hoạch, giai đoạn phẫu thuật thứ 2 sẽ được thực hiện trong thời gian tới nhằm tạo hình lại vùng lưng, góp phần cải thiện chức năng vận động cũng như thẩm mỹ cho người bệnh.
Việc xử trí thành công khối u sợi thần kinh khổng lồ này tiếp tục khẳng định năng lực chuyên môn và khả năng phối hợp đa chuyên khoa của Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ trong điều trị các ca bệnh khó, hiếm gặp.
TS Chu Quốc Thịnh, quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), cho biết sữa, sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ nhỏ trong nhóm các sản phẩm phải đăng ký bản công bố chất lượng khi kinh doanh tại Việt Nam.
Các sản phẩm thực phẩm đến tay người dùng trong nước, đặc biệt các sản phẩm sữa, dinh dưỡng cho trẻ nhỏ phải có nguồn gốc rõ ràng, nơi sản xuất, nhập khẩu phân phối, có đơn vị đại diện chịu trách nhiệm về chất lượng, an toàn.
Ông Thịnh lưu ý, với sản phẩm ăn dặm cho trẻ nhỏ bị nghi vấn chứa thuốc chuột chưa công bố chất lượng tại Việt Nam, nhưng các gia đình không chủ quan, vì có thể được phân phối qua sàn thương mại điện tử hoặc kinh doanh qua mạng hoặc "xách tay".
Do đó, Cục An toàn thực phẩm đã có công văn đề nghị Cục Thương mại điện tử và kinh tế số, Bộ Công thương, thông báo đến các sàn thương mại điện tử, trang website bán hàng của gian hàng kinh doanh trên sàn thương mại điện tử phối hợp với chủ gian hàng, các nhà phân phối yêu cầu ngừng kinh doanh các lô sữa vi phạm, nếu lưu hành tại Việt Nam. Đồng thời, gỡ bỏ các thông tin đối với sản phẩm kém chất lượng và xử lý theo quy định của pháp luật (nếu có).
Trước tâm lý của người tiêu dùng rằng sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ nhỏ tại nước ngoài tốt hơn sản phẩm được bán tại Việt Nam, và thường tìm mua sản phẩm dinh dưỡng nội địa "xách tay", ông Thịnh cho biết, các sản phẩm dinh dưỡng đều có thành phần (vi chất, xơ, vitamin) phù hợp với nhóm tuổi. Mỗi quốc gia đều ban hành ngưỡng dinh dưỡng phù hợp với các nhóm tuổi sử dụng.
Trong nước cũng đã có quy định về ngưỡng dinh dưỡng phù hợp với nhu cầu bổ sung vi chất và các thành phần thiết yếu của người dân. Do đó, không phải cứ sản phẩm ngoại tốt hơn sản phẩm bán tại Việt Nam, mà cần lưu ý về phù hợp nhu cầu dinh dưỡng cho sự phát triển của trẻ nhỏ. Ngưỡng dinh dưỡng được quy định cụ thể tại mỗi nước, chứ không có công thức chung cho tất cả các quốc gia.
Các loại sữa công thức, sản phẩm ăn dặm cho trẻ nhỏ đều gồm những dưỡng chất cơ bản, giúp bổ sung thêm các thành phần dinh dưỡng đáp ứng nhu cầu của trẻ, nhưng khác nhau giữa các sản phẩm, do có sự khác nhau về tỷ lệ thành phần dinh dưỡng có trong sản phẩm. Do đó, cần cho trẻ sử dụng sản phẩm phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng cho sự phát triển.
Ông Thịnh cũng lưu ý, ngay cả sản phẩm ngoại cũng có nguy cơ về sự cố. Như thực tế vừa qua, cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Vương quốc Anh (FSA) và Công ty Danone (Pháp), đã thông báo về một lô sản phẩm sữa Aptamil first Infant formula 800 gam đã được thu hồi tự nguyện tại thị trường Vương quốc Anh do nhiễm độc tố cereulide do vi khuẩn.
Theo Cục An toàn thực phẩm, sữa, sản phẩm dinh dưỡng "xách tay" là sản phẩm không được phân phối qua kênh chính thống, không có cơ quan chịu trách nhiệm kiểm soát chất lượng, an toàn.
Hàng "xách tay" không được kiểm tra trước khi ra thị trường tại Việt Nam nên không thể kiểm soát được chất lượng, điều kiện an toàn vệ sinh thực phẩm theo quy định... Do đó, các gia đình tìm hiểu kỹ và lựa chọn những sản phẩm sữa có nguồn gốc rõ ràng.
