Mục Lục
ToggleHãng Reuters ngày 6.4 dẫn lời một phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Đức cho hay lực lượng vũ trang nước này đang làm rõ một quy định gần đây được cập nhật trong luật nghĩa vụ quân sự, buộc nam giới trong độ tuổi chiến đấu phải xin phép nếu muốn ra nước ngoài trong hơn 3 tháng.
Luật sửa đổi này có hiệu lực vào tháng 1, nhưng quy định trên hầu như rất ít được chú ý cho đến khi một tờ báo địa phương nêu bật vấn đề này hôm 3.4. Về lý thuyết, quy định này ảnh hưởng hàng triệu nam giới từ 17-45 tuổi tại Đức – quốc gia đông dân nhất trong Liên minh châu Âu (EU).
Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Đức nhấn mạnh rằng nghĩa vụ quân sự ở nước này là tự nguyện, đồng thời cho biết thêm rằng bộ “đang soạn thảo các quy định cụ thể để cấp giấy miễn trừ khỏi yêu cầu phê duyệt, cũng như để tránh thủ tục hành chính không cần thiết”.
Luật nghĩa vụ quân sự sửa đổi đã được thông qua vào năm ngoái nhằm tăng cường quân số cho Lực lượng Vũ trang Đức và đáp ứng các mục tiêu của NATO, trong bối cảnh ngày càng nhiều người ở Đức cho rằng nước này đã phụ thuộc quá lâu vào Mỹ và căng thẳng với Nga dẫn đến các lời kêu gọi tăng cường năng lực phòng thủ khắp châu Âu.
Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Đức cho biết luật này nhằm đảm bảo một hệ thống đăng ký quân sự mạnh mẽ và đáng tin cậy. “Trong trường hợp khẩn cấp, chúng ta cần biết ai có thể đang cư trú ở nước ngoài trong một thời gian dài”, ông cho biết, nhưng từ chối bình luận thêm về chi tiết quy trình này trong thời gian tới.
Đức muốn tăng số quân nhân tại ngũ lên 260.000 vào năm 2035 từ con số 183.000 vào cuối năm ngoái. Thủ tướng Đức Friedrich Merz năm ngoái nói với các lãnh đạo quân đội rằng đất nước cần phải nhanh chóng có khả năng tự vệ và cần thêm binh lính.
Các chính trị gia đối lập cuối tuần qua đã chỉ trích chính phủ Đức về sự rối rắm trong luật nghĩa vụ quân sự sửa đổi nêu trên.
Thế Giới
NÓNG: Tối 7-4 là hạn chót cho Iran? Vì sao Mỹ phải phá hủy máy bay vận tải sau khi giải cứu sĩ quan?
Hiện Iran chưa phản hồi những tuyên bố tức thời trong họp báo của ông Trump và các quan chức Mỹ
Khoảng 0h10 (giờ Việt Nam), ông Trump bắt đầu họp báo. Tháp tùng ông có Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Dan Caine, Giám đốc Cơ quan tình báo trung ương (CIA) John Ratcliffe.
Mở đầu họp báo, ông Trump khẳng định: "Có thể hạ gục toàn bộ đất nước Iran chỉ trong một đêm, và đêm đó có thể là ngay ngày mai".
Theo New York Times, hạn chót mới nhất mà ông Trump cho Iran để hoàn thành thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ là 20h00 tối 7-4 (giờ Mỹ).
Sau đó, ông Trump bắt đầu cung cấp thông tin về chiến dịch tìm kiếm và giải cứu sĩ quan vũ khí trên tiêm kích F-15 bị Iran bắn rơi hôm 3-4, thành công hôm 5-4. Có đến 155 máy bay tham gia chiến dịch này.
Chiến dịch giải cứu đã sử dụng nhiều đòn nghi binh nhằm đánh lạc hướng lực lượng Iran. "Chúng tôi muốn họ tìm ở những khu vực khác", ông nói, và tiết lộ rằng phía Mỹ đã dựng đến 7 vị trí giả để gây nhiễu.
Ông Trump thừa nhận chiếc F-15 bị bắn hạ hôm 3-4 là chiếc máy bay người lái đầu tiên bị Iran bắn trong suốt 37 ngày xung đột giữa Iran và liên minh Mỹ - Israel, đồng nghĩa chính thức thừa nhận chiếc F-15 đầu tiên bị đối phương bắn hạ trong suốt lịch sử 50 năm của mình.
Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh trong 37 ngày xung đột, quân đội Mỹ đã tiến hành hơn 10.000 nhiệm vụ bay chiến đấu, hơn 13.000 mục tiêu bị tấn công và đến nay Tehran mới bắn hạ được một máy bay.
Cả hai thành viên phi hành đoàn đều kịp bật ghế phóng và hạ cánh sống sót trên lãnh thổ Iran. Tuy nhiên, do tốc độ máy bay rất lớn, cả hai đã hạ cánh rất xa nhau.
Phi công máy bay được giải cứu ngay trong đợt tìm kiếm giải cứu đầu tiên sau khi máy bay rơi, với 21 máy bay được triển khai vào không phận Iran. Một trực thăng HH-60 Jolly Green 2 đã đưa phi công ra ngoài trong khi các binh sĩ Mỹ phải đối mặt với hỏa lực dày đặc ở cự ly gần.
Thành viên phi hành đoàn còn lại, một sĩ quan vũ khí mang hàm đại tá, đáp xuống cách xa phi công nhiều kilomet, bị thương nặng và phải tự mình sinh tồn gần 48 giờ trên đất Iran.
Ông Trump mô tả sĩ quan này đã leo trèo qua địa hình núi hiểm trở, nhiều vách đá dựng đứng trong tình trạng "chảy máu khá nhiều", tự băng bó vết thương và dùng thiết bị định vị để liên lạc với lực lượng Mỹ.
Tuy nhiên, ông Trump cũng thừa nhận rằng sau khi giải cứu thành công, quân đội Mỹ buộc phải phá hủy các máy bay vận tải tại chỗ.
Lực lượng cứu hộ sau đó được di tản bằng những máy bay nhỏ hơn, cơ động hơn. Ông cho biết thêm những máy bay bị hủy có trang bị hệ thống thông tin liên lạc và công nghệ chống tên lửa mà Mỹ không muốn phía Iran thu giữ. "Do đó, chúng tôi đã cho nổ mấy chiếc máy bay cũ đó".
Trong chiến dịch giải cứu, lực lượng Mỹ đã sử dụng hai máy bay vận tải lớn để chở lượng lớn trang thiết bị vào Iran, bao gồm ba trực thăng. Hai máy bay này hạ cánh tại một nông trại, chứ không phải trên đường băng. Do đó, khi cần cất cánh rời đi, hai máy bay này bị sa lầy trên nền cát ướt do trọng tải lớn.
Quân đội Mỹ đã kích hoạt phương án dự phòng: điều các máy bay nhỏ hơn, nhẹ hơn và nhanh hơn đến đón người. Hai máy bay vận tải cũ sau đó bị phá hủy tại chỗ để không để đối phương tiếp cận các thiết bị quân sự bên trong.
"Chúng tôi đã cho nổ tung những chiếc máy bay cũ đó vì trên máy bay có trang thiết bị. Thành thật mà nói chúng tôi muốn mang theo, nhưng tôi nghĩ không đáng để mất thêm bốn tiếng tháo dỡ. Chúng tôi có trang thiết bị tốt nhất thế giới - chúng tôi không muốn ai kiểm tra các thiết bị phòng không và thiết bị khác của chúng tôi", ông Trump cho biết.
Đáng chú ý, tổng thống Mỹ đặc biệt chỉ trích sự cố rò rỉ thông tin trong lúc chiến dịch tìm kiếm đang diễn ra, khiến Iran biết còn một phi công đang lẩn trốn và treo thưởng lớn để truy lùng người này.
Ông Trump cảnh báo sẽ yêu cầu các cơ quan truyền thông tiết lộ nguồn tin người rò rỉ thông tin, nếu không họ phải sẽ "ngồi tù".
Tiếp lời ông Trump, các ông Ratcliffe, Hegseth và Caine lần lượt phát biểu về chiến dịch tìm kiếm này. Hầu hết phần nói của ông Ratcliffe và Hegseth đều ca ngợi "sự quyết đoán" của ông Trump.
Ông Caine đã chia sẻ nhiều thông tin chi tiết hơn về hai phi vụ giải cứu. Phi vụ đầu tiên có sự tham gia của một cường kích A-10 Warthog đảm nhận vai trò Sandy (thuật ngữ quân sự Mỹ chỉ máy bay mang nhiệm vụ tiếp cận phi công bị bắn rơi và dẫn đường cho lực lượng cứu hộ tiến vào), máy bay vận tải HC-130, trực thăng cứu hộ HH-60 Jolly Green II...
Trong quá trình tiến vào mục tiêu, các trực thăng HH-60 đã phải tiếp nhiên liệu trên không từ máy bay C-130 ngay trên đường bay, cho thấy khoảng cách xâm nhập rất sâu vào lãnh thổ Iran.
Ông Caine cũng tiết lộ chiếc A-10 làm nhiệm vụ Sandy đã trúng hỏa lực Iran, nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu. Ông cho biết phi công này sau đó đã bay sang lãnh thổ một nước thân thiện và phóng ghế thoát hiểm khi xác định không thể hạ cánh máy bay an toàn.
Về chiến dịch giải cứu thành viên thứ hai, ông Caine nhấn mạnh vai trò của các đối tác liên ngành, đặc biệt là CIA, trong việc xác định vị trí và nhận dạng chính xác người này.
Đợt giải cứu thứ hai sử dụng lực lượng lớn hơn đáng kể so với đợt đầu, với sự tham gia của một "hạm đội trên không". Điều này do phía lực lượng vũ trang Iran đã có thêm thời gian chuẩn bị và triển khai lực lượng truy tìm.
Trong suốt thời gian chờ giải cứu, lực lượng liên quân Mỹ liên tục không kích các đơn vị Iran đang truy lùng sĩ quan vũ khí. Tuy nhiên, hoạt động giải cứu này vẫn liên tục gặp nhiều sự cố phát sinh, song ông không nêu rõ.
Ông Caine xác nhận vào khoảng nửa đêm ngày 5-4 (giờ Mỹ), tức hơn 50 giờ sau khi chiến dịch bắt đầu, cả hai thành viên phi hành đoàn F-15 đều đã đi vào vùng an toàn.
Trong suốt các phần phát biểu, cả ba ông Ratcliffe, Hegseth và Caine đều nhấn mạnh chiến dịch giải cứu phi hành đoàn thứ hai có sự tham gia sâu của lực lượng tình báo, do đó có nhiều thông tin không thể được tiết lộ với công chúng.
Giám đốc CIA John Ratcliffe tiết lộ cơ quan này đã triển khai cả tình báo viên lẫn các công nghệ tinh vi mà "không cơ quan tình báo nào trên thế giới sở hữu" để thực hiện nhiệm vụ mà ông ví như "tìm một hạt cát giữa sa mạc".
Ông Ratcliffe tiết lộ ngoài các nguồn lực tình báo con người và kỹ thuật, CIA còn thực hiện một chiến dịch nghi binh riêng biệt nhằm đánh lạc hướng lực lượng Iran. Theo đó, sáng 4-4, CIA xác nhận phi hành đoàn thứ hai vẫn còn sống, đang ẩn nấp trong một khe núi và "vẫn vô hình trước kẻ thù". Thông tin này được chuyển đến ông Hegseth, tới ông Trump và chiến dịch nhanh chóng được triển khai.
Trả lời báo chí sau khi kết thúc các bài phát biểu chuẩn bị sẵn, ông Trump ngẫu hứng kể lại công lao của ông Ratcliffe trong chiến dịch giải cứu phi hành đoàn thứ hai.
Theo ông, giám đốc CIA đã báo cáo việc phát hiện chuyển động đáng ngờ trên một ngọn núi ở Iran. Đáng chú ý, mục tiêu được phát hiện từ khoảng cách lên đến 64km (40 dặm) từ địa điểm quan sát.
Ông Trump mô tả đó là một ngọn núi rộng lớn, rậm rạp cây cối. Đội giám sát đã theo dõi mục tiêu trên trong suốt 45 phút qua camera, trong khi đối tượng gần như bất động. Ban đầu, nhóm giám sát hoài nghi đây là phát hiện giả. Tuy nhiên, sau 45 phút, đối tượng đột ngột di chuyển mạnh và đứng dậy. Khi ấy, lực lượng tình báo đã kết luận đó chính là sĩ quan Mỹ đang mắc kẹt.
Ông Trump mô tả phát hiện của CIA chính là "khởi đầu của một điều phi thường" và là bước ngoặt dẫn đến chiến dịch đặc biệt trên bộ sau đó.
Khi được phóng viên hỏi, ông Trump một lần nữa cảnh báo Iran nên chấp nhận một thỏa thuận với Mỹ trước 20h ngày 7-4 (giờ Mỹ). Nếu quá hạn mà không có thỏa thuận, ông Trump dọa sẽ phá hủy toàn bộ hạ tầng Iran.
"Họ có thời hạn đến ngày mai 7-4, 20h00 tối theo giờ miền Đông. Sau đó, họ sẽ không còn cây cầu nào, không còn nhà máy điện nào. Sẽ là thời kỳ đồ đá", tổng thống Mỹ cảnh báo. '
Đáng chú ý, ông Trump nhấn mạnh quân đội Mỹ đã lên phương án tiêu diệt mọi cây cầu và mọi nhà máy điện ở Iran trước nửa đêm ngày 7-4 và toàn bộ chiến dịch này có thể diễn ra trong vỏn vẹn 4 giờ đồng hồ.
Để dẫn chứng về lời đe dọa trên, ông Trump khẳng định khi được các cộng sự cấp cao, trong đó có Phó tổng thống JD Vance báo cáo rằng Iran có vẻ đang phá vỡ thỏa thuận, ông đã ra lệnh phá hủy cây cầu lớn nhất Iran.
Ông nói rằng từ lúc ông ra lệnh đến lúc cây cầu bị phá hủy chỉ mất 10 phút. "Tôi có muốn làm vậy không?
Tôi có muốn phá hủy cơ sở hạ tầng của họ không? Không. Nếu Mỹ ngừng lại hôm nay, Iran sẽ mất 20 năm để tái thiết và sẽ không bao giờ tốt như trước. Nhưng nếu tiếp tục bị phá hủy, con số đó sẽ lên đến 100 năm. Và cách duy nhất để Iran tái thiết là tận dụng trí tuệ của nước Mỹ", tổng thống Mỹ đơn phương tuyên bố.
Thế Giới
Trung Đông vẫn tiềm ẩn nguy cơ xung đột, Hội đồng Bảo an bất lực ở Hormuz?
Trong bối cảnh này, nhiều sự chú ý dồn vào một tổ chức quốc tế được thành lập ngay sau kết thúc Chiến tranh thế giới thứ II với mục tiêu tối thượng là bảo vệ an ninh và hòa bình quốc tế. Đó là Liên hợp quốc (LHQ) với Hội đồng Bảo an (HĐBA) - nơi mà trong quá khứ đã tiến hành nhiều chiến dịch gìn giữ hòa bình ở nhiều quốc gia và khu vực trên thế giới.
Cho đến hiện tại HĐBA đã nhóm họp hai lần về tình hình hiện tại ở Trung Đông. Lần đầu tiên vào ngày 11-3-2026 và thông qua một nghị quyết lên án hành vi tấn công các nước trong vùng Vịnh Ba Tư của Iran.
HĐBA nhóm họp lần hai vào ngày 7-4-2026 và thất bại trong việc thông qua một nghị quyết về an ninh eo biển Hormuz. Sự khác biệt lớn về kết quả của hai lần họp ở HĐBA có thể được giải thích dựa trên các yếu tố pháp lý xung quanh việc sử dụng vũ lực trong dự thảo của các nghị quyết.
Hiến chương LHQ nghiêm cấm việc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế của các quốc gia thành viên. Quy định này nằm trong điều 2 khoản 4 - một trong những trụ cột pháp lý của Hiến chương về việc đảm bảo hòa bình thế giới.
Tuy nhiên Hiến chương cũng công nhận ngoại lệ cho quy định này, và chỉ có hai trường hợp các quốc gia được sử dụng vũ lực một cách hợp pháp trong khuôn khổ luật pháp của LHQ.
Ngoại lệ thứ nhất là việc sử dụng vũ lực trong việc tự vệ khi các quốc gia bị tấn công vũ trang bởi các quốc gia khác. Quyền tự vệ đơn phương hoặc tập thể này được ghi nhận tại điều 51 của Hiến chương LHQ.
Thông thường đây là một ngoại lệ chính đáng và chính danh về mặt pháp lý khi các quốc gia bị xâm phạm lãnh thổ bằng vũ trang bởi lực lượng quân sự của các quốc gia khác.
Đây là lý do tại sao các quốc gia vùng Vịnh bao gồm Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Ả Rập Saudi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất và Jordan đã đề xuất một dự thảo nghị quyết HĐBA LHQ vào ngày 11-3-2026.
Trong dự thảo nghị quyết này, họ yêu cầu sự công nhận quyền tự vệ khi Iran đã tiến hành các cuộc tấn công vũ lực vào lãnh thổ của họ.
Nghị quyết cũng kêu gọi ngừng bắn, yêu cầu Iran phải tôn trọng luật pháp quốc tế và không làm ảnh hưởng đến an ninh quốc tế.
Có thể thấy rằng ngôn ngữ sử dụng trong dự thảo nghị quyết ngày 11-3 về việc sử dụng vũ lực để tự vệ của các quốc gia Vùng Vịnh là hợp lý về mặt pháp lý lẫn chính trị. Do đó nghị quyết đã được thông qua.
Nga và Trung Quốc không bỏ phiếu phản đối, mặc dù Nga đã phát biểu Mỹ và Israel cũng cần phải bị lên án cho cuộc chiến tranh lần này.
Ngoại lệ thứ hai của việc cấm sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế được ghi nhận trong chương VII của Hiến chương LHQ. Đó là việc Hội đồng Bảo an LHQ cho phép các quốc gia thành viên sử dụng vũ lực với mục đích bảo vệ an ninh và hòa bình thế giới.
Việc sử dụng các từ ngữ như "sử dụng tất cả các biện pháp cần thiết" hay việc áp dụng quyền ủy thác sử dụng vũ lực của HĐBA được cân nhắc hết sức kỹ lưỡng và hạn chế đến mức tối đa bởi các thành viên thường trực của HĐBA.
Trong dự thảo nghị quyết đưa lên HĐBA xem xét về vấn đề liên quan đến an ninh eo biển Hormuz, Bahrain đã kêu gọi quyền sử dụng vũ lực dựa trên chương VII của Hiến chương LHQ.
Việc này dẫn đến những tranh cãi dữ dội tại phiên họp của HĐBA, vì một số quốc gia cho rằng việc này sẽ dẫn đến việc lạm dụng nghị quyết của HĐBA để chính danh hóa việc sử dụng vũ lực trong khu vực vùng Vịnh. Điều này sẽ khiến xung đột leo thang.
Việc liên hệ đến chương VII của Hiến chương trong bản thảo nghị quyết sau đó được gỡ bỏ. Tuy nhiên việc đề cập đến quyền tự vệ (ngoại lệ thứ nhất của quy định cấm sử dụng vũ lực) khi các tàu thương mại bị tấn công ở eo biển Hormuz trong dự thảo lại dẫn đến những tranh cãi khác.
Việc một quốc gia bị tấn công vào lãnh thổ và bị tấn công vào tàu thuyền thương mại là khác nhau về mức độ nghiêm trọng để có thể lập luận rằng hai hành vi tấn công này đều có thể đương nhiên dẫn đến quyền tự vệ của một quốc gia.
Do những mâu thuẫn liên quan đến quyền sử dụng vũ lực ở eo biển Hormuz không thể giải quyết được, dự thảo nghị quyết HĐBA ngày 7-4-2026 đã không được thông qua khi Trung Quốc và Nga đã bỏ phiếu phản đối.
Điều này cho thấy việc sử dụng vũ lực luôn luôn là một vấn đề hết sức nhạy cảm và gây tranh cãi khi HĐBA xem xét một nghị quyết về một xung đột quốc tế.
Khuôn khổ pháp lý xung quanh vấn đề này có thể không chấm dứt được căng thẳng tại khu vực eo biển Hormuz, nhưng ít nhất nó ngăn được sự leo thang của chiến tranh tại đây, tính cho đến thời điểm này.
"Tôi đã chỉ đạo quân đội duy trì phong tỏa và duy trì trạng thái sẵn sàng hành động trên mọi mặt. Tôi cũng sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn cho đến khi họ gửi đề xuất đàm phán và các cuộc thảo luận kết thúc", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21/4 thông báo trên Truth Social.
Ông nói quyết định này xuất phát từ đánh giá thực tế chính phủ Iran "đang chia rẽ nghiêm trọng". Lãnh đạo Mỹ cho biết Tư lệnh lục quân Pakistan Asim Munir và Thủ tướng Shehbaz Sharif đã đề nghị hoãn các đòn tấn công Iran "cho đến khi các lãnh đạo và đại diện Iran có thể đạt được đề xuất thống nhất".
Thông báo của ông Trump cho thấy quyết định gia hạn lệnh ngừng bắn lần này sẽ không có hạn chót, mà có thể kéo dài đến khi Iran chấp nhận đàm phán vòng hai và gửi đề xuất mới. Lệnh ngừng bắn ban đầu dự kiến hết hạn trong hôm nay sau hai tuần thực thi.
Động thái này đánh dấu sự thay đổi lập trường đột ngột từ Nhà Trắng. Chỉ vài giờ trước, ông Trump còn tuyên bố không muốn kéo dài lệnh ngừng bắn và cảnh báo thời gian dành cho Iran đang cạn dần trước khi Mỹ tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn vào hạ tầng nước này.
Thủ tướng Sharif đã gửi lời cảm ơn Tổng thống Trump trong thông điệp trên X, khẳng định Islamabad sẽ tiếp tục thúc đẩy các bên tìm kiếm thỏa thuận chấm dứt xung đột tại Trung Đông. "Tôi chân thành hy vọng cả hai phía sẽ tiếp tục thực thi lệnh ngừng bắn, đạt được một thỏa thuận hòa bình toàn diện trong vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad và chấm dứt vĩnh viễn xung đột", lãnh đạo Pakistan cho biết.
Trong khi đó, ông Mahdi Mohammadi, trợ lý của Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, nghi ngờ tuyên bố gia hạn ngừng bắn từ Tổng thống Trump lại là "âm mưu câu giờ cho đòn đánh bất ngờ" và cho rằng giờ là lúc Iran cần giành thế chủ động.
"Phe đang thua không thể quyết định điều khoản đàm phán. Iran cần đáp trả quân sự với việc đối phương duy trì phong tỏa", ông nói.
Tin Gốc: Vnexpress