Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV vừa qua đã thông qua Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng (Quy định). Đây là sự cụ thể hóa “4 kiên định” về chính trị, tư tưởng, gồm: kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới của Đảng; kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Quy định đã thể chế hóa các quan điểm của Đảng thành những quy tắc mang tính bắt buộc nhằm nâng cao nhận thức, trình độ, bản lĩnh chính trị, năng lực công tác, khả năng ứng phó các biến động của tình hình mới.
Trao đổi với Thanh Niên, trung tướng, GS Trần Vi Dân, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, nhìn nhận nếu công tác cán bộ là “then chốt của then chốt”, thì công tác chính trị, tư tưởng là mở đường, đi trước vì nó giải quyết vấn đề nhận thức của đảng viên: “Tư tưởng thông suốt hành động mới đúng”.
Thưa ông, tại phiên bế mạc Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh việc thực hiện nghiêm túc, nhất quán “4 kiên định” về chính trị, tư tưởng và xem Quy định về công tác chính trị, tư tưởng là sự cụ thể hóa những nguyên tắc này. Ông đánh giá thế nào về tính cấp thiết của quy định này trong giai đoạn hiện nay?
GS Trần Vi Dân: Công tác chính trị, tư tưởng không phải là mới mà đã có từ những lớp học tại Quảng Châu do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc mở ra để truyền bá tư tưởng cách mạng trước khi Đảng ra đời. Trong suốt chiều dài lịch sử cách mạng Việt Nam, công tác này luôn được coi là đi trước mở đường, đi cùng dẫn dắt và động viên khích lệ, đi sau để tổng kết.
Tuy nhiên, tại sao bây giờ lại cần một quy định riêng biệt và mang tính hệ thống như vậy? Có 2 lý do chính. Thứ nhất, trước đây các nội dung này nằm tản mạn ở nhiều văn bản khác nhau như Điều lệ Đảng, các nghị quyết, kết luận. Đây là lần đầu tiên Đảng có một quy định riêng, tích hợp và hệ thống lại một cách rõ ràng, thống nhất, tập trung để làm công cụ xây dựng Đảng vững mạnh.
Thứ hai, chúng ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những điều kiện mới, nơi mà “thuyền to thì sóng lớn”. Các nguy cơ từ năm 1994 như tụt hậu kinh tế, “diễn biến hòa bình”, chệch hướng xã hội chủ nghĩa và tham nhũng vẫn hiện hữu, thậm chí diễn biến phức tạp hơn. Trong bối cảnh thế giới đầy biến động, nếu cán bộ không vững vàng về chính trị, tư tưởng thì rất dễ dẫn đến mất cảnh giác, dao động, thậm chí là “tự diễn biến”.
Xin ông phân tích sâu hơn về nội dung kiên định đầu tiên: kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh?
Đây là nền tảng tư tưởng, là kim chỉ nam cho mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Chúng ta kiên định không phải là giáo điều, máy móc mà là vận dụng sáng tạo phù hợp với thực tiễn Việt Nam và yêu cầu thời đại. Thực tế đã chứng minh sở dĩ chúng ta thắng được các đế quốc lớn là nhờ sức mạnh của ý chí và tư tưởng. Khi sức mạnh “cứng” (vũ khí, trang thiết bị) của ta còn hạn chế, thì chính chính trị, tư tưởng đã biến những con người bình thường thành anh hùng.
Ngày nay, giá trị của chủ nghĩa Mác – Lênin vẫn còn nguyên vẹn. Ngay cả các học giả tư sản phương Tây cũng có những công trình chứng minh tính đúng đắn trong các luận điểm của Mác. Việc kiên định nền tảng này giúp chúng ta không bị lạc lối trong quá trình xây dựng Chủ nghĩa xã hội, một chế độ hướng tới việc giải quyết triệt để các bất công và đem lại hạnh phúc thực sự cho con người, điều mà các chế độ khác chưa làm được.
Nội dung kiên định thứ hai được Tổng Bí thư nhắc tới là kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội. Thưa ông, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng như hiện nay, mục tiêu này cần được hiểu và bảo vệ như thế nào?
Đây là sự lựa chọn mang tính lịch sử, là mục tiêu và lý tưởng của Đảng ta ngay từ khi mới thai nghén. Độc lập dân tộc là điều kiện cần, còn Chủ nghĩa xã hội là điều kiện đủ để đất nước phát triển bền vững. Cần lưu ý rằng độc lập dân tộc bao gồm độc lập cả về chủ quyền lẫn đường lối. Nếu chúng ta lơi lỏng, không kiên định, chúng ta có thể mất quyền tự chủ bất cứ lúc nào, không chỉ về chủ quyền lãnh thổ mà còn về đường lối chính trị.
Việc kiên định mục tiêu này giúp chúng ta thoát khỏi sự khủng hoảng về đường lối mà các phong trào yêu nước trước đây từng gặp phải. Trong thời đại mới, việc xây dựng Chủ nghĩa xã hội chính là tạo ra nguồn lực và sức mạnh tổng hợp để bảo vệ nền độc lập đó một cách tốt hơn. Hai ngọn cờ này phải luôn song hành, không thể buông lơi bất cứ phía nào.
Một điểm rất mới và quan trọng là kiên định đường lối đổi mới của Đảng. Ông có thể lý giải vì sao nội dung này lại được đặt ngang hàng với các nền tảng tư tưởng cốt lõi?
Điều này cho thấy sự trưởng thành vượt bậc về lý luận của Đảng. Sau gần 40 năm đổi mới, chúng ta đã hoàn thiện hệ thống lý luận về đường lối này, đủ để xác định đó là một cấu thành trong nền tảng tư tưởng của Đảng bên cạnh chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Đổi mới là quá trình có tính quy luật để giải phóng sức sản xuất và khơi thông nguồn lực.
Kiên định đổi mới có nghĩa là đổi mới đúng định hướng, đổi mới có nguyên tắc chứ không phải là sự thay đổi vô nguyên tắc. Nhờ kiên định đường lối này, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế đã thay đổi căn bản. Từ chỗ mong muốn thêm bạn bớt thù, phá thế bao vây cấm vận, đến nay chúng ta đã sẵn sàng là đối tác tin cậy và tham gia định hình các cơ chế quốc tế. Sự ghi nhận của thế giới đối với vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, ngay cả từ những quốc gia có thể chế chính trị khác biệt, chính là minh chứng rõ nhất cho sự đúng đắn của đường lối này.
Nội dung kiên định cuối cùng là kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng. Vì sao đây lại là chìa khóa để bảo vệ Đảng từ bên trong, thưa ông?
Các nguyên tắc như tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình là điều kiện bắt buộc để Đảng luôn trong sạch, vững mạnh. Thực tế cho thấy, hầu hết các sai phạm của cán bộ dẫn đến xử lý kỷ luật thời gian qua đều bắt nguồn từ việc vi phạm các nguyên tắc tổ chức này. Kiên định các nguyên tắc này giúp giữ vững kỷ luật, kỷ cương và bảo đảm sự thống nhất về ý chí và hành động trong toàn Đảng.
Bên cạnh đó, quy định mới cũng hướng tới việc để nhân dân giám sát cán bộ, đảng viên. Dân là gốc, dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân giám sát. Khi các nguyên tắc được công khai, nhân dân sẽ là thước đo chuẩn xác nhất để đánh giá sự gương mẫu của người đảng viên. Quy định này thực chất là để cấp ủy, đảng viên tốt hơn, gương mẫu hơn để phục vụ nhân dân tốt hơn.
Dự cuộc họp có các ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, ủy viên Trung ương Đảng, Phó thủ tướng, bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ...
Đây là cuộc họp đầu tiên Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì sau khi bộ máy Chính phủ nhiệm kỳ 2026 - 2031 được bầu, phê chuẩn, bổ nhiệm.
Tại cuộc họp, Chính phủ đã thảo luận, cho ý kiến về tình hình thực hiện tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng; chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Kết luận số 18 của Trung ương phấn đấu tăng trưởng "2 con số"...
Phát biểu tại cuộc họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu khẩn trương bắt tay ngay vào công việc, xử lý hiệu quả các nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài.
Thủ tướng nhấn mạnh, Kết luận 18 của Trung ương đã chỉ rõ các nhiệm vụ, giải pháp, cũng như chỉ đạo việc tổ chức thực hiện, thời hạn hoàn thành. Chính phủ, các bộ, ngành, cơ quan đã có chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Thủ tướng giao Văn phòng Chính phủ phối hợp Bộ Tài chính khẩn trương rà soát, trình Chính phủ ban hành chương trình hành động bổ sung, cập nhật; các bộ, ngành, cơ quan cũng phải cập nhật chương trình hành động của bộ, ngành, cơ quan mình. Đồng thời, Văn phòng Chính phủ, Bộ Tài chính đôn đốc các nhiệm vụ, giải pháp phải khẩn trương hoàn thành ngay trong tháng 4 và quý 2/2026.
Thủ tướng cũng giao Bộ Tư pháp chủ trì, tiếp tục rà soát, cắt giảm thực chất các điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.
Về tình hình thực hiện tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu Văn phòng Chính phủ, Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, dưới sự chỉ đạo của Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng hoàn thiện dự thảo báo cáo của Chính phủ trình cấp có thẩm quyền về tình hình, kết quả giải quyết trong thời gian qua.
Đề xuất, xin ý kiến về một số nội dung để tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng còn lại, sớm đưa nguồn lực vào phục vụ phát triển, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và phục vụ mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Thủ tướng cũng yêu cầu hoàn thiện Quy chế làm việc của Chính phủ và kiện toàn Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, trình lãnh đạo Chính phủ xem xét ngay trong tuần tới.
Trong đó, quy chế làm việc của Chính phủ phải căn cứ chức năng, nhiệm vụ theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, đồng thời đổi mới tư duy, cách làm nhằm phát huy cao nhất hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy theo chủ trương của Đảng và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Tham dự lễ viếng có Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch nước Lương Cường, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, cùng nhiều lãnh đạo và nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các đại biểu Quốc hội tham dự kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Đoàn cũng đã đến đặt vòng hoa tại Đài tưởng niệm các Anh hùng, liệt sĩ trên đường Bắc Sơn, Hà Nội.
Ngày 15.4, tại Bắc Kinh (Trung Quốc), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp gỡ thanh niên Trung Quốc và Việt Nam tham gia chương trình "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập".
Phát biểu tại đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình mong muốn thanh niên hai nước hỗ trợ lẫn nhau, cùng giữ vững niềm tin cách mạng, làm cho tình hữu nghị giữa hai quốc gia ngày càng nồng thắm, vừa là đồng chí, vừa là anh em. Thanh niên hai nước gánh vác trách nhiệm, nắm bắt cơ hội lịch sử, dùng sức mạnh và sức sáng tạo của tuổi thanh xuân, khơi dậy trào lưu mạnh mẽ về đổi mới sáng tạo, mở cửa hợp tác cùng thắng lợi.
Ông Tập Cận Bình hy vọng vào thế hệ thanh niên có hoài bão, là đội tiên phong, tích cực góp phần thực hiện sáng kiến phát triển toàn cầu, sáng kiến an ninh toàn cầu, sáng kiến văn minh toàn cầu và sáng kiến quản trị toàn cầu, góp sức thanh xuân cho sự nghiệp tiến bộ cả nhân loại và cho tình hữu nghị Trung Quốc - Việt Nam. Khẳng định tương lai là ở thanh niên, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc tin tưởng thanh niên của hai nước mãi mãi là người kế thừa tình hữu nghị truyền từ thế hệ này sang thế hệ sau giữa hai quốc gia.
Phát biểu trước thế hệ trẻ hai nước Việt Nam - Trung Quốc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tin tưởng, mỗi thanh niên tham gia chương trình "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập" đều tự hào và trân trọng mối quan hệ "vừa là đồng chí, vừa là anh em" giữa hai đảng và nhân dân hai nước. Ngày nay, thanh niên hai nước tiếp tục là lực lượng nòng cốt trong công cuộc xây dựng đất nước, là cầu nối quan trọng vun đắp tình hữu nghị, hợp tác giữa hai đảng, hai nước Việt - Trung.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ, mong muốn thế hệ trẻ hai nước xây dựng cho mình lý tưởng sống và bản lĩnh chính trị vững vàng; không ngừng nâng cao nhận thức về ý nghĩa quan trọng và tầm cao chiến lược của quan hệ Việt - Trung. Đồng thời, tăng cường học hỏi, phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo, làm chủ khoa học - công nghệ, nêu cao tinh thần xung kích tình nguyện, đóng góp xứng đáng cho sự phát triển của mỗi nước và quan hệ hữu nghị giữa hai quốc gia.
Để đạt được những mục tiêu trên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị các cơ quan, đoàn thể hai nước bám sát nhận thức chung cấp cao, tăng cường đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục thế hệ trẻ về tình hữu nghị truyền thống giữa hai đảng, hai nước.
Đồng thời, nâng cao chất lượng giao lưu hợp tác thanh niên; làm phong phú hơn nữa các hoạt động giao lưu thiếu niên giữa hai nước, coi đây là bước đi có ý nghĩa chiến lược để bồi dưỡng nền tảng hữu nghị từ sớm cho thế hệ tương lai.
Tiếp tục triển khai tốt chương trình "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập" để thanh thiếu niên hai nước hiểu hơn về lịch sử cách mạng hào hùng, tinh thần quốc tế cộng sản trong sáng, tương trợ lẫn nhau giữa hai đảng, hai nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội, là sức sống của dân tộc, là đội dự bị tin cậy của Đảng, là chủ nhân tương lai của đất nước. Ông bày tỏ tin tưởng thanh thiếu niên hai nước sẽ tiếp tục viết nên những trang mới của tình hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc bằng trí tuệ, tinh thần tiên phong sáng tạo, khát vọng cống hiến và trách nhiệm với tương lai đất nước của chính mình, tiếp bước cha anh, mang đến sức sống và tương lai tươi sáng cho quan hệ Việt - Trung.
"Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập" là chương trình được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước hai nước khởi động trong chuyến thăm của ông Tập Cận Bình tới Việt Nam hồi tháng 4.2025. Đây là điểm sáng nổi bật, góp phần thắt chặt sự đoàn kết, gắn bó tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước, củng cố nền tảng xã hội vững chắc, nâng cao nhận thức của thế hệ trẻ về quan hệ truyền thống giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Sau một năm, đã có hàng nghìn lượt thanh niên Việt Nam đã tới thăm các "địa chỉ đỏ" tại Trung Quốc để học tập, tăng cường hiểu biết về truyền thống cách mạng và quan hệ hữu nghị bền chặt giữa hai đảng, hai nước.
