17h30 ngày 2/4, Emma kết thúc giờ làm việc, vội chạy xe từ phường Tây Hồ sang lớp học giao tiếp tiếng Việt trên đường Hoàng Quốc Việt, phường Cầu Giấy.
Đây là buổi học đầu tiên của cô giáo viên mầm non 25 tuổi sau ba tháng sống tại Hà Nội. Trong căn phòng nhỏ mượn tạm của một quán cà phê quen, Emma cùng năm học viên khác đến từ Nga, Đức, Anh bắt đầu bài học về cách chào hỏi, giới thiệu bản thân và kỹ năng mặc cả khi đi chợ.
Đến Việt Nam với vốn tiếng Việt bằng không, Emma từng hoang mang khi không biết cách sang đường giữa dòng xe cộ, hay ngạc nhiên trước cảnh đồng nghiệp ngủ trưa ngay tại văn phòng.
“Ở lớp, tôi được giải thích người Việt ngủ trưa để tái tạo năng lượng. Tôi cũng được hướng dẫn cách giơ tay xin đường để xe máy chủ động nhường lối”, cô kể. Cuối buổi, Emma lẩm nhẩm câu: “Món này đắt quá, bớt chút đi”, ghi cẩn thận vào sổ tay chuẩn bị cho buổi đi chợ sáng mai.
Lukas, 27 tuổi, người Đức, thừa nhận dù sống ở Hà Nội gần ba năm vẫn chưa rành quy tắc ứng xử. Anh lấy ví dụ ở Đức, hỏi về hôn nhân hay lương thưởng bị coi là thiếu tế nhị, nhưng ở Việt Nam lại là cách bắt đầu câu chuyện.
“Tôi từng sốc khi hàng xóm mới gặp đã hỏi chuyện vợ con, đồng nghiệp thì đòi mai mối. Học ở lớp này tôi mới hiểu đó là sự quan tâm, kết nối chứ không phải soi mói”, Lukas nói.
Với chàng trai người Đức, khó khăn lớn nhất là sáu thanh điệu của tiếng Việt. Để không biến “bún chả” thành “bùn chà”, anh mua trọn bộ sách giáo khoa từ lớp 1 đến lớp 5 để tự rèn luyện ở nhà.
Lớp học của Emma và Lukas thuộc dự án Hanoi Exploring, do Lê Huy Khánh, sinh viên năm cuối Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, sáng lập đầu năm 2024. Rời Kon Tum ra thủ đô trọ học, Khánh thấu hiểu cảm giác lạc lõng. Thấy nhiều người nước ngoài tự “cô lập” vì rào cản ngôn ngữ, nam sinh nảy ý tưởng tạo không gian giao lưu văn hóa miễn phí.
Theo Khánh, thách thức lớn nhất là duy trì động lực cho nhân sự vì khối lượng công việc nhiều nhưng không có thù lao. Ban đầu, dự án có 6 thành viên, không có địa điểm cố định, thường thuê, mượn địa điểm. Số học viên nước ngoài cũng chỉ lác đác vài người. “Nhưng nhìn các học viên hứng thú mỗi khi tới lớp, say mê tìm hiểu văn hóa Việt, chúng tôi lại dặn lòng cố duy trì hoạt động”, anh nói.
Những ngày đầu, nhóm đối mặt với bài toán giáo trình. Anh Trần Thế Thành, 25 tuổi, cựu sinh viên ĐH Bách khoa Hà Nội, cho biết nhóm mất nhiều tháng để thay đổi phương pháp. Thay vì dạy đánh vần hay ngữ pháp hàn lâm khiến học viên dễ nản, nhóm chuyển sang tiêu chí: Đơn giản và ứng dụng cao.
Mỗi khóa học gồm 6 buổi, dạy trực tiếp những câu giao tiếp ngắn theo chủ đề thực tế: đi chợ, mặc cả, chỉ đường, gọi món ăn. “Mục tiêu là bước ra khỏi cửa lớp, họ phải tự gọi được một cốc cà phê sữa đá. Có như vậy học viên mới có động lực đi đường dài”, Thành chia sẻ.
Việc dạy ngôn ngữ có thanh điệu luôn là thử thách. Nguyễn Minh Hằng, tình nguyện viên 21 tuổi, tiết lộ nhiều học viên tỏ ra chật vật trước các cặp nguyên âm “ô-ơ”, “u-ư”, hay phải mất hàng tuần mới phân biệt được dấu hỏi và dấu ngã. Để khắc phục, Hằng xây dựng các tình huống thực tế và lồng ghép giải thích “cú sốc văn hóa” ngay trong bài giảng.
Để duy trì hoạt động, nhóm của Khánh được một chủ quán cà phê ở quận Cầu Giấy hỗ trợ không gian vào các tối cuối tuần. Từ sáu thành viên ban đầu, đến nay dự án có 20 tình nguyện viên là những sinh viên sở hữu chứng chỉ ngoại ngữ cao. Dự án đã hỗ trợ hơn 200 người nước ngoài hòa nhập cộng đồng.
Aleksandra, 24 tuổi, giáo viên tiếng Nga, đã gắn bó với lớp từ tháng 10 năm ngoái. Tốt nghiệp khóa học, tuần nào cô cũng nán lại để giao lưu. “Tết Nguyên đán vừa rồi, tôi được cùng mọi người gói bánh chưng, học ý nghĩa mâm ngũ quả và tục xông đất. Tình cảm của mọi người giúp tôi vơi đi nỗi nhớ nhà khi ăn Tết xa quê”, cô chia sẻ.
Chùa Thập Tháp, còn gọi Thập Tháp Di Đà Tự, tọa lạc tại phường An Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai (trước thuộc Bình Định). Đây là một trong những tổ đình cổ kính, tiêu biểu của Thiền phái Lâm Tế ở miền Trung, lưu giữ nhiều lớp trầm tích văn hóa đặc sắc của vùng đất từng là kinh đô vương quốc Champa.
Chùa do Thiền sư Nguyên Thiều, người khai lập dòng Lâm Tế tại Đàng Trong sáng lập năm 1668 và được xếp hạng di tích quốc gia ngày 9/1/1990. Trải qua hơn 350 năm, chùa không chỉ là biểu tượng tôn giáo mà còn như “bảo tàng sống” về kiến trúc, điêu khắc cổ.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Tô Lan, nghiên cứu viên cao cấp Viện Triết học, trong dòng chảy lịch sử văn hóa Việt Nam, di sản Hán Nôm, đặc biệt là thư tịch Phật giáo giữ vai trò như “ký ức vật chất” lưu giữ tri thức và đời sống tinh thần qua nhiều thế kỷ.
Đáng chú ý, chùa Thập Tháp ở Gia Lai là một trung tâm lưu trữ quan trọng với khối lượng lớn tư liệu Phật giáo Hán văn, có giá trị không chỉ trong nước mà còn ở khu vực Đông Á.
Điểm nhấn của di sản này là bộ Đại tạng kinh Gia Hưng (Gia Hưng Tạng) đang lưu giữ tại chùa, gồm khoảng 1.377 tập thuộc 479 bộ, tương đương gần 4.826 quyển, bao quát đầy đủ các hệ kinh, luật, luận và ngữ lục. Đây là một trong những bộ tạng kinh Hán văn còn khá đầy đủ ở Việt Nam trong bối cảnh nhiều thư tịch Phật giáo đã thất tán qua biến động lịch sử.
Tiến sĩ Nguyễn Tô Lan cho biết bộ kinh Phật Gia Hưng Tạng được truyền lại hơn 300 năm trước, đến nay vẫn tương đối hoàn chỉnh.
“Tất cả những bộ kinh Phật khác được truyền nhập vào Việt Nam chỉ còn những mảnh rời rạc trong các thư viện. Bộ kinh Phật Gia Hưng Tạng có thể coi là trọn vẹn duy nhất ở Việt Nam. Vì vậy, xét về giá trị tư liệu, đây là di sản độc nhất vô nhị”, Tiến sĩ Lan nói.
Trên bình diện thế giới, Gia Hưng Tạng còn tương đối toàn vẹn so với các mảnh rời rạc đang lưu giữ ở nhiều quốc gia khác. Đáng chú ý, đến nay chưa xác định được bộ kinh này có tổng cộng bao nhiêu quyển.
“Khoảng 10 năm trước, một chiến dịch quốc tế được triển khai nhằm số hóa các phần còn lại để phục dựng bộ đại tạng kinh hoàn chỉnh”, Tiến sĩ Lan nói thêm.
Tiến sĩ Nguyễn Huỳnh Huyện, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Gia Lai cũng nhấn mạnh, Gia Hưng Tạng ở chùa Thập Tháp là một thư tịch Phật giáo đặc biệt quý giá ở Việt Nam còn nguyên vẹn. Bộ kinh có cấu trúc đầy đủ và lịch sử lưu truyền qua nhiều thế kỷ, có ý nghĩa đặc biệt đối với Phật giáo Việt Nam.
Bộ kinh Phật này minh chứng cụ thể tỉnh Bình Định trước đây là một trung tâm Phật giáo quan trọng của miền Trung trong thế kỷ XVII-XVIII. Bộ kinh cũng phản ánh đầy đủ quá trình giao lưu văn hóa, văn học giữa Phật giáo của tỉnh Bình Định, Việt Nam và không gian Phật giáo của Đông Nam Á.
Tiến sĩ Nguyễn Huỳnh Huyện cho rằng cần số hóa và đẩy mạnh nghiên cứu sâu về bộ kinh, đồng thời triển khai các chương trình, hành động cụ thể gắn với phát triển kinh tế, du lịch và văn hóa để phát huy giá trị di sản.
Không chỉ bám sát yêu cầu đề thi, quá trình ôn luyện được các đơn vị đầu tư theo hướng thực tiễn, giúp thí sinh phát huy tối đa năng lực.
ThS Chung Trần Thế Vinh, Trưởng khoa cơ khí Trường CĐ Lý Tự Trọng TP.HCM, nói đã giúp thí sinh ôn luyện kỹ, nhất là vận hành trên máy và kiểm tra chất lượng sản phẩm. Với nghề tiện, sinh viên thực hành trải nghiệm quy trình làm việc như một thợ kỹ thuật, phân tích bản vẽ chi tiết, xây dựng quy trình công nghệ, xác định yêu cầu kỹ thuật, lựa chọn phôi, chọn dao và thiết lập chế độ cắt phù hợp, trực tiếp gia công trên máy.
Sản phẩm hoàn thành được kiểm tra các thông số kỹ thuật, đánh giá các tiêu chí và giảng viên nhận xét, chỉ ra sai số, hướng dẫn cách khắc phục.
"Lấy thực hành làm trọng tâm, sinh viên được giao những bài tập gia công trên máy tiện vạn năng từ cơ bản đến nâng cao, phù hợp với năng lực thực tế", thầy Vinh nói.
Còn ThS Võ Thị Thùy An, Trưởng bộ môn nhà hàng Trường trung cấp Du lịch và Khách sạn Saigontourist, cho biết hướng dẫn thí sinh thao tác, vị trí đứng, cách di chuyển và thứ tự ưu tiên trong bàn ăn theo quy chuẩn chung.
Các bạn được lưu ý từng chi tiết tỉ mỉ như bước thế nào khi phục vụ khách, bưng dĩa có thức ăn đi theo chiều kim đồng hồ, gắp bằng muỗng nĩa phải di chuyển ngược chiều kim đồng hồ.
"Chúng tôi luyện tập tạo cho các bạn tác phong tự tin, thẳng lưng, biết đặt tay đúng cách khi chào khách, gương mặt phải cho thấy sự chân thành, lúc nào cũng cần biết cười trong quá trình phục vụ", cô An nói.
Trong khi đó tại Trường CĐ Kinh tế đối ngoại, khi ôn luyện nghề hướng dẫn viên du lịch, phục vụ nhà hàng, phục vụ phòng..., ThS Nguyễn Tấn Danh, Trưởng môn quản trị - khách sạn - du lịch, nói luôn kết hợp hệ thống hóa kiến thức và thực hành chuyên sâu cho các bạn. Các kiến thức đều có trong chương trình nên giảng viên chỉ rà soát, hệ thống lại kiến thức và chuẩn hóa theo yêu cầu hội thi.
Thầy Thế Vinh thông tin khi ôn luyện cho thí sinh, trường chú trọng việc cá thể hóa theo năng lực từng bạn. Mỗi thí sinh được theo dõi sát lộ trình ôn tập riêng, tập trung bồi dưỡng chỗ còn hạn chế. Trường còn quan tâm rèn tác phong công nghiệp song song với chuẩn bị tâm lý để các bạn vững vàng hơn trong suốt quá trình thi đấu.
Tương tự, với những thí sinh thi ngành nghề liên quan đến nhà hàng, khách sạn, cô Thùy An cho biết các thầy cô giáo hướng dẫn các bạn biết nhấn nhá một chút về hình thức trình bày. Chẳng hạn khi phục vụ rượu vang đỏ, giáo viên chỉ cách gấp khăn hình mũi thuyền để giấu đi dụng cụ khui rượu, vỏ nhựa bọc đầu chai rượu cắt ra khi mở chai. Mỗi chi tiết dù nhỏ đều không được bỏ qua.
Hay thầy Tấn Danh nói trường quan tâm chuẩn hóa kiến thức và kỹ năng nghề theo các tiêu chí của tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia. Đồng thời luôn khuyến khích sự sáng tạo và cá nhân hóa năng lực trong suốt thời gian ôn luyện sao cho phát huy thế mạnh riêng, nâng cao khả năng thích ứng và bản sắc nghề nghiệp của từng bạn.
Clip càng gây phẫn nộ khi cô cắn miếng bánh mì rồi nhả vì "không thích giòn" càng khiến cộng đồng mạng dậy sóng. Dù đã gỡ clip và xin lỗi, thừa nhận cách nói "quá vô duyên và kém tinh tế" song dân mạng vẫn muốn tẩy chay.
Nhưng đó không chỉ là chuyện cá nhân, câu chuyện phản ánh một thực tế đáng lo ngại của nhiều người trẻ khi càng có nhiều người theo dõi có vẻ càng dễ buông lỏng lời nói.
Trong thế giới số, một clip chỉ vài chục giây đã có thể lan truyền hàng triệu lượt xem chỉ trong vài giờ. Lời nói không còn là thoáng qua mà trở thành dấu vết khắc sâu, có thể làm tổn thương văn hóa, xúc phạm cộng đồng và phá hủy hình ảnh cá nhân chỉ trong chớp mắt.
Bánh mì không đơn thuần là món ăn đường phố mà như một biểu tượng văn hóa của Việt Nam, là niềm tự hào được Taste Atlas vinh danh vào top những món sandwich ngon nhất thế giới. Bánh mì là nỗi nhớ da diết của không biết bao nhiêu du học sinh, còn với người lao động là bữa ăn bình dị nhưng đầy đủ, với du khách là hương vị đặc trưng của đất nước...
Khi một bạn trẻ tạm gọi có chút ảnh hưởng công khai xem bánh mì gắn với hình ảnh khổ cực, kém sang đã vô tình xúc phạm chính những giá trị gần gũi, thiêng liêng của biết bao người. Người trẻ hôm nay sống trong môi trường số, nơi mà có khi chỉ cần một câu nói thiếu tinh tế đã có thể tự hủy tất cả hình ảnh gầy dựng trước đó.
Cẩn ngôn không phải là sợ hãi hay im lặng mà phải biết suy nghĩ trước khi nói. Hãy nên tự hỏi nói điều này có đúng không, cần thiết không, có làm tổn thương ai không? Người có ảnh hưởng càng phải ý thức rõ rằng mỗi phát ngôn đều mang sức nặng của hàng triệu con mắt đang dõi theo. Phát ngôn về bánh mì không phải lần đầu liên quan đến người có lượng theo dõi lớn trên mạng xã hội gây bức xúc, tạo tranh cãi.
Vụ việc này thêm một lần nữa nhắc nhở người trẻ chuyện cẩn ngôn trong môi trường số. Người trẻ hay người có ảnh hưởng với công chúng càng cần rèn luyện thói quen dừng lại một giây trước khi đăng, chia sẻ bất cứ điều gì trên mạng.
Người trẻ thông minh không phải là người nói nhiều mà là người biết nói đúng, nói hay và nói có trách nhiệm. Chỉ khi cẩn ngôn, chúng ta mới thực sự trưởng thành trên không gian mạng rộng lớn và đầy thử thách này.
