Mục Lục
ToggleBác sĩ Menhel Kinno, chuyên khoa tim mạch tại Hệ thống Bệnh viện Đại học Rush (Mỹ), cho biết người bị huyết áp cao không nên bật dậy đột ngột khỏi giường, đặc biệt nếu đang dùng thuốc điều trị. Thay vào đó, nên từ từ nâng người dậy và ngồi yên trên giường khoảng 1–2 phút để cơ thể thích nghi. Nếu đứng lên quá nhanh, người bệnh có thể bị chóng mặt, choáng váng, thậm chí ngất xỉu do huyết áp tụt tạm thời khi lượng máu trở về tim giảm.
Theo bác sĩ Kinno, vào buổi sáng, huyết áp có xu hướng tăng tự nhiên do nhịp sinh học, sự gia tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm và thay đổi nội tiết tố. Sự tăng đột ngột này có thể tạo thêm áp lực lên tim mạch, làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim, quá tải tim hoặc các biến cố tim mạch khác, đặc biệt ở người chưa kiểm soát tốt huyết áp.
Không chỉ vậy, các chuyên gia cũng khuyến cáo người bệnh tránh lao ngay vào các hoạt động thể chất cường độ cao như chạy nhanh, tập HIIT hay nâng tạ nặng ngay sau khi thức dậy. Thay vào đó, nên bắt đầu ngày mới bằng việc uống một cốc nước ấm, dùng thuốc theo chỉ định, rồi sau khoảng 30 – 60 phút mới vận động nhẹ như vươn vai hoặc đi bộ chậm.
Các bác sĩ tim mạch nhấn mạnh, người bị huyết áp cao cần tránh những thay đổi đột ngột về tư thế hoặc cường độ vận động vào buổi sáng. Việc duy trì nhịp sinh hoạt chậm rãi, ổn định ngay sau khi thức dậy sẽ giúp giảm áp lực lên hệ tim mạch và hạn chế nguy cơ biến chứng.

Khi thời tiết oi bức, cơ thể phải tăng cường tiết mồ hôi để làm mát, kéo theo nguy cơ mất nước và điện giải. Điều này khiến nhiều người rơi vào trạng thái mệt mỏi, giảm tập trung, thậm chí có thể bị say nắng.
Ngoài các biện pháp như hạn chế rượu bia, giảm caffeine hay giữ không gian sống thông thoáng, chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ cơ thể thích nghi với nhiệt độ cao ngày nắng nóng.
Dưới đây là những thực phẩm quen thuộc, dễ bổ sung vào bữa ăn hằng ngày, có thể giúp cơ thể cảm thấy dễ chịu hơn trong mùa nóng.
Dưa hấu: Dưa hấu chứa hơn 90% là nước, giúp bù lại lượng nước mất đi khi cơ thể đổ mồ hôi. Ngoài ra, loại quả này còn cung cấp vitamin C, kali và magiê, góp phần cân bằng điện giải và hỗ trợ hoạt động của hệ tim mạch.
Các vitamin nhóm B trong dưa hấu cũng tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng, giúp giảm cảm giác uể oải khi thời tiết nắng nóng kéo dài.
Dưa chuột: Đây là lựa chọn phổ biến trong mùa hè nhờ hàm lượng nước cao và giàu chất xơ. Sự kết hợp này giúp cơ thể vừa được cấp nước vừa hỗ trợ tiêu hóa, hạn chế cảm giác đầy bụng khó chịu.
Dưa chuột còn cung cấp vitamin C, vitamin K và vitamin B6, giúp duy trì sức khỏe tổng thể mà không làm tăng gánh nặng chuyển hóa.
Hành tây đỏ: Bổ sung chất chống oxy hóa. Hành tây đỏ chứa quercetin, một hợp chất chống oxy hóa có thể hỗ trợ cơ thể trước tác động của nhiệt độ cao. Một số nghiên cứu cho thấy quercetin có thể góp phần giảm nguy cơ say nắng, dù vẫn cần thêm bằng chứng khoa học để khẳng định.
Ngoài ra, hành tây còn cung cấp chất xơ và nhiều vi chất có lợi cho hệ miễn dịch và tim mạch.
Nước dừa: Bù nước và điện giải hiệu quả. Nước dừa được xem là thức uống giải nhiệt tự nhiên nhờ chứa các chất điện giải như kali, natri, magiê và canxi.
Những thành phần này giúp cơ thể phục hồi nhanh sau khi mất nước do vận động hoặc thời tiết nóng.
Một số nghiên cứu cũng ghi nhận nước dừa dễ hấp thu hơn và ít gây khó chịu dạ dày so với một số loại đồ uống thể thao.
Trái cây họ cam quýt: Giàu vitamin và hỗ trợ tiêu hóa. Các loại trái cây họ cam quýt như cam, bưởi, chanh chứa nhiều nước và vitamin C, giúp tăng cường khả năng chống oxy hóa của cơ thể. Điều này đặc biệt hữu ích khi cơ thể phải đối mặt với stress nhiệt.
Hàm lượng chất xơ trong nhóm thực phẩm này cũng giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn, từ đó giảm cảm giác nặng nề trong thời tiết nóng.
Quả bơ: Hỗ trợ chuyển hóa và giảm sinh nhiệt. Quả bơ cung cấp chất béo không bão hòa và chất xơ, giúp quá trình tiêu hóa diễn ra ổn định hơn. Khi hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả, cơ thể sẽ ít sinh nhiệt hơn trong quá trình chuyển hóa thức ăn.
Bơ có thể được kết hợp linh hoạt trong nhiều món ăn, từ salad đến các bữa ăn nhẹ giàu dinh dưỡng.
Bạc hà: Tạo cảm giác mát tự nhiên. Bạc hà chứa menthol, hợp chất có khả năng kích hoạt các thụ thể cảm nhận lạnh trong khoang miệng. Nhờ đó, bạc hà mang lại cảm giác mát mẻ nhanh chóng, giúp giảm cảm giác nóng bức trong những ngày hè.
Bạn có thể thêm bạc hà vào nước uống, salad hoặc các món ăn lạnh để tăng hiệu quả làm mát.
Không có thực phẩm nào có thể thay thế hoàn toàn các biện pháp chống nóng, nhưng chế độ ăn giàu nước, dễ tiêu hóa và bổ sung điện giải sẽ giúp cơ thể duy trì trạng thái ổn định hơn.
Kết hợp dinh dưỡng hợp lý với việc ngủ đủ giấc, uống đủ nước và hạn chế tiếp xúc với nhiệt độ cao sẽ giúp bạn vượt qua mùa hè một cách dễ chịu và an toàn.
Tin Gốc: https://tuoitre.vn/7-thuc-pham-giup-giai-nhiet-co-the-mua-nang-nong-20260413180005026.htm

Hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 7-4, báo Sức Khỏe & Đời Sống phối hợp tổ chức chương trình tọa đàm trực tuyến với chủ đề "Sàng lọc ung thư phổi - Từ câu chuyện người bệnh đến nhu cầu chính sách quốc gia".
Theo PGS.TS Đỗ Hùng Kiên - Phó giám đốc Bệnh viện K, thực tế điều trị cho thấy chỉ khoảng 20% bệnh nhân ung thư phổi đến viện ở giai đoạn sớm có thể phẫu thuật.
Phần lớn còn lại đã ở giai đoạn 3 hoặc 4. Khoảng 40 - 50% bệnh nhân ở giai đoạn 4; 25 - 30% ở giai đoạn 3. Khi đó mục tiêu điều trị không còn là chữa khỏi, mà chủ yếu kiểm soát bệnh, kéo dài sự sống.
Trong khi đó nếu phát hiện sớm, cơ hội sống thay đổi hoàn toàn. Tỉ lệ sống trên 5 năm ở giai đoạn 1 có thể lên tới 70 - 90%, thậm chí 92% ở giai đoạn rất sớm. Nhưng con số này giảm mạnh còn khoảng 10% ở giai đoạn 4.
Theo PGS Kiên, không chỉ khác biệt về cơ hội sống, phát hiện sớm còn giúp giảm đáng kể chi phí điều trị. Trường hợp người bệnh phát hiện ở giai đoạn rất sớm, chi phí phẫu thuật chỉ khoảng 20 - 30 triệu đồng nhờ có bảo hiểm. Nếu phát hiện muộn, chi phí điều trị kéo dài, có thể cao hơn rất nhiều lần.
Bên cạnh đó, PGS Kiên cũng cho rằng hiện nay với sự tham gia ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo (AI) trong y tế giúp phát hiện sớm tổn thương phổi.
Tại nhiều quốc gia như Nhật Bản, Malaysia, AI đã được ứng dụng trong phân tích hình ảnh X-quang, CT để phát hiện sớm tổn thương phổi.
AI có thể giúp phát hiện những tổn thương nhỏ mà mắt thường khó nhận ra, đồng thời rút ngắn thời gian đọc phim và hỗ trợ tuyến dưới.
"AI không thay thế bác sĩ, nhưng là công cụ rất quan trọng để mở rộng sàng lọc diện rộng, đặc biệt ở những nơi thiếu nhân lực", PGS Kiên chia sẻ.
Dù lợi ích rõ ràng nhưng theo các chuyên gia, việc phát hiện sớm ung thư phổi tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Nguyên nhân không chỉ nằm ở nhận thức người dân mà còn ở hệ thống. Hiện nay việc tầm soát chủ yếu diễn ra rải rác tại một số cơ sở y tế, hoặc dựa vào khám sức khỏe định kỳ tự phát.
TS Lê Thái Hà, Phó cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho rằng khó khăn lớn nhất là sự không đồng đều về năng lực y tế cơ sở, cả về nhân lực lẫn trang thiết bị.
"Sàng lọc cần triển khai từ tuyến cơ sở, nhưng hiện nay nhiều nơi còn thiếu thiết bị như X-quang, CT liều thấp, cũng như nhân lực được đào tạo bài bản. Bên cạnh đó chi phí cũng là rào cản. Các kỹ thuật sàng lọc hiệu quả như CT liều thấp vẫn còn đắt đỏ và chưa được bảo hiểm y tế chi trả rộng rãi", TS Hà nói.
Để triển khai hiệu quả tầm soát ung thư phổi, theo TS Hà, cần nhiều giải pháp đồng bộ như xây dựng chương trình sàng lọc ung thư phổi cấp quốc gia; ưu tiên nhóm nguy cơ cao; đầu tư trang thiết bị, đặc biệt tại y tế cơ sở; ứng dụng AI và kết nối tuyến trên - tuyến dưới. Ngoài ra cần có cơ chế hỗ trợ tài chính, mở rộng chi trả bảo hiểm và tăng cường truyền thông nâng cao nhận thức.
Mục tiêu không chỉ là phát hiện bệnh mà còn giúp người dân nhận diện nguy cơ và chủ động quản lý sức khỏe.
Dự kiến trong thời gian tới, Bộ Y tế đặt mục tiêu đến năm 2028 mỗi người dân sẽ có hồ sơ sức khỏe điện tử, làm nền tảng cho việc theo dõi và sàng lọc lâu dài. Đồng thời các hướng dẫn chuyên môn về khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc sẽ được chuẩn hóa trên toàn quốc.
Sức Khỏe
Nhiều người bệnh ung thư vú đã sống thêm trên 30 năm kể từ khi phát hiện bệnh.

"Ung thư vú là bệnh có tỉ lệ mắc mới nhiều nhất trong số các ung thư ở phụ nữ, với xấp xỉ 25.000 người/năm. Hiệu quả điều trị căn bệnh này ở Việt Nam gần đây có nhiều thay đổi, tiệm cận với thế giới, kết quả này nhờ tỉ lệ người bệnh được phát hiện và điều trị ở giai đoạn sớm đạt 3/4/tổng số ca, thay cho trước đây 3/4 người bệnh đến ở giai đoạn muộn" - PGS Quang cho biết tại hội thảo quốc tế về ung thư vú 2026, có chủ đề "Phối hợp đa mô thức kiểm soát ung thư vú trong kỷ nguyên y học chính xác", tổ chức trong 2 ngày 22 và 23-4 tại Hà Nội.
Theo thống kê chung của Bệnh viện K, ung thư vú hiện chiếm khoảng 1/4 tổng số ca mắc ung thư nói chung ở phụ nữ.
Mặc dù kết quả điều trị đã có bước tiến, nhưng các bác sĩ đánh giá ung thư nói chung và ung thư vú nói riêng vẫn là căn bệnh thách thức với y khoa do yêu cầu phối hợp đa mô thức trong điều trị gồm phẫu thuật, điều trị toàn thân, chẩn đoán hình ảnh, sinh học phân tử và chăm sóc giảm nhẹ, tư vấn tâm lý, trong khi ở Việt Nam, dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ và tư vấn tâm lý cho người bệnh ung thư chưa được triển khai rộng rãi.
"So với các ung thư khác thì ung thư vú là một trong những nhóm bệnh ung thư có tiên lượng điều trị tốt, 85-90% bệnh nhân sống thêm từ 5 năm trở lên sau điều trị, nhiều người bệnh đã sống thêm trên 30 năm. Ghi nhận thực tế điều trị cho thấy những người bệnh đó đến bệnh viện vì những bệnh lý khác, không phải do ung thư vú, điều đó cho thấy bệnh ung thư vú đã được điều trị khỏi" - PGS Quang nói thêm.
PGS Quang cũng khuyến cáo việc chủ động khám, chăm sóc sức khỏe, tầm soát ung thư là chìa khóa để kiểm soát ung thư vú. "Hiệu quả điều trị phụ thuộc rất lớn và thời điểm phát hiện bệnh sớm hay muộn và giai đoạn của bệnh, chị em phụ nữ nên quan tâm đến sức khỏe của mình, tầm soát định kỳ hằng năm ở độ tuổi từ 40 hoặc khi có dấu hiệu bất thường" - PGS Quang thông tin.
Hội thảo quốc tế ung thư vú 2026 thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia Việt Nam và các nước Mỹ, Pháp, Nhật, Úc, Singapore...
Các chuyên gia cũng phân tích chuyên môn xung quanh vấn đề sàng lọc và tư vấn di truyền ở nhóm bệnh nhân ung thư vú nguy cơ cao; Các xu hướng can thiệp tối thiểu, hiệu quả tối đa; Ứng dụng AI trong chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh; Cập nhật các phương pháp điều trị toàn thân, điều trị đích; Hỗ trợ tâm lý và tư vấn cho bệnh nhân...
Đặc biệt các diễn giả sẽ có cuộc trao đổi với 150 bệnh nhân ung thư vú đang điều trị về các vấn đề liên quan đến tâm lý người bệnh và tác dụng phụ mà người bệnh đang gặp phải.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ

