Hãng thông tấn Tasnim của Iran cho biết trong cuộc tập kích của quân đội Mỹ – Israel vào sáng nay, một quả đạn đã rơi xuống khu vực gần nhà máy điện hạt nhân Bushehr ở tây nam nước này. Sóng xung kích và mảnh văng đã làm hư hại một trong các công trình hỗ trợ tại nhà máy, khiến một bảo vệ thiệt mạng.
Điều tra sơ bộ cho thấy đòn tập kích không gây thiệt hại đối với các bộ phận chính của nhà máy và cơ sở vẫn có thể hoạt động bình thường. Đây là cuộc tấn công thứ 4 nhằm vào nhà máy điện hạt nhân Bushehr kể từ đầu xung đột, theo Tasnim.
“Do ở đây có lượng lớn vật liệu phóng xạ, mọi thiệt hại cũng có thể dẫn đến nguy cơ xảy ra sự cố hạt nhân nghiêm trọng, gây ra hậu quả trên diện rộng và không thể khắc phục đối với khu vực”, hãng thông tấn Iran cảnh báo.
Sự việc xảy ra một ngày sau khi Alexei Likhachev, lãnh đạo Tập đoàn Nhà nước về Năng lượng nguyên tử Liên bang Nga (Rosatom), hôm 2/4 cho biết Moskva sẽ đề nghị Washington – Tel Aviv ngừng chiến dịch trong lúc sơ tán công dân Nga khỏi nhà máy Bushehr.
Ông cho biết “đợt sơ tán cuối cùng” gồm khoảng 200 người và dự kiến diễn ra vào tuần sau. Quan chức Nga thêm rằng “tối đa 50 tình nguyện viên” sẽ ở lại nhà máy sau đó, nhằm duy trì hoạt động máy móc, công trường và các cơ sở khác.
Mỹ và Israel chưa đưa ra bình luận về thông tin.
Nhà máy Bushehr được xây dựng với sự hỗ trợ của tập đoàn năng lượng hạt nhân Rosatom tại Nga và hòa vào lưới điện quốc gia từ năm 2011. Đây là nhà máy điện hạt nhân duy nhất đang hoạt động ở Iran, có tổng công suất khoảng 1.000 megawatt.
Nhân viên Rosatom đang làm việc tại đây để xây thêm các lò phản ứng mới. Theo hãng thông tấn Interfax, còn khoảng 320 chuyên gia Nga ở lại nhà máy tính đến cuối tuần trước, trong khi hơn 400 người đã được sơ tán.
Tổng thống Donald Trump hôm 30/3 dọa sẽ ra lệnh phá hủy toàn bộ nhà máy điện, giếng dầu, cơ sở lọc nước biển của Iran nếu nước này không chấp nhận thỏa thuận với Mỹ.
Phạm Giang (Theo AFP, Tasnim, Moscow Times)
Nguồn: https://vnexpress.net/my-israel-bi-to-tap-kich-sat-nha-may-dien-hat-nhan-iran-5058560.html
Ông Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn hai tuần với Iran
"Trong các cuộc trao đổi với Thủ tướng Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir của Pakistan, họ đã đề nghị tôi hoãn triển khai lực lượng hủy diệt dự kiến nhằm vào Iran tối nay, với điều kiện Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz một cách hoàn toàn, lập tức và an toàn. Tôi đã đồng ý tạm dừng các cuộc ném bom và tấn công Iran trong thời hạn hai tuần. Đây sẽ là lệnh ngừng bắn hai chiều", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên Truth Social tối 7/4 (sáng 8/4 giờ Hà Nội).
Theo Tổng thống Mỹ, lý do ông đưa ra quyết định như vậy là Mỹ đã đạt được mọi mục tiêu quân sự, đồng thời đang tiến rất gần tới thỏa thuận dứt điểm về hòa bình lâu dài với Iran, cũng như hòa bình tại Trung Đông.
"Chúng tôi đã nhận được một đề xuất gồm 10 điểm từ Iran và tin rằng đây là cơ sở khả thi để đàm phán. Gần như tất cả vấn đề bất đồng trước đây giữa Mỹ và Iran đã được thống nhất, nhưng khoảng thời gian hai tuần sẽ cho phép hoàn tất và ký kết thỏa thuận. Với tư cách Tổng thống Mỹ, đồng thời đại diện cho các quốc gia Trung Đông, tôi cảm thấy vinh dự khi vấn đề kéo dài này đang tiến gần tới việc đạt được giải pháp", Tổng thống Mỹ nêu thêm.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết họ đã chấp thuận lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần. "Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng điều này không đồng nghĩa với việc chiến sự đã chấm dứt. Chúng tôi vẫn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Chỉ cần đối phương mắc sai lầm dù là nhỏ nhất, họ sẽ phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh đáp trả của chúng tôi", hội đồng cho hay.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết các cuộc đàm phán với Mỹ sẽ được tổ chức tại Islamabad, thủ đô của Pakistan vào 10/4 và có thể kéo dài để hoàn thiện các chi tiết của một thỏa thuận, với mục tiêu "khẳng định những thành tựu trên chiến trường của Iran".
Các thông báo được đưa ra thông báo khi còn chưa đầy hai giờ trước khi tối hậu thư mà Tổng thống Mỹ đặt ra với Iran hết hạn. Theo tối hậu thư, Iran phải đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz trước 20h giờ miền đông (7h giờ Hà Nội ngày 8/4) nếu không muốn cơ sở hạ tầng dân sự bị tàn phá.
CNN dẫn lời một quan chức cấp cao Nhà Trắng cho biết Israel cũng đã đồng ý tạm dừng chiến dịch ném bom vào Iran trong hai tuần, khi các cuộc đàm phán tiếp tục.
*Tiếp tục cập nhật
Huyền Lê (Theo AFP, CNN)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/ong-trump-tuyen-bo-lenh-ngung-ban-hai-tuan-voi-iran-5059771.html
Ông Trump kháng cáo lệnh dừng dự án 400 triệu USD tại Nhà Trắng, viện dẫn an ninh quốc gia
Theo Hãng tin AP, ngày 4-4 (giờ địa phương), chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nộp đơn kháng cáo phán quyết của tòa sơ thẩm về việc buộc dừng thi công phòng khiêu vũ trị giá 400 triệu USD trong khuôn viên Nhà Trắng.
Trong hồ sơ kháng cáo, các luật sư của Cục Công viên quốc gia (NPS) trực thuộc Bộ Nội vụ nhấn mạnh việc đình chỉ thi công đang "gây ra những tổn hại nghiêm trọng về an ninh quốc gia cho Nhà Trắng, tổng thống cùng gia đình và đội ngũ nhân viên của ông".
Họ cũng khẳng định dự án bị đình chỉ không chỉ là một phòng khiêu vũ mà còn bao gồm hầm trú bom, các công trình quân sự và cơ sở y tế, đồng thời kêu gọi tòa phúc thẩm ra quyết định trước ngày 11-4.
Phán quyết tạm dừng thi công trên được thẩm phán liên bang Richard Leon đưa ra hôm 1-4, liên quan vụ kiện do một nhóm bảo tồn di sản lịch sử khởi xướng.
Khi đó ông kết luận rằng phía nguyên đơn có khả năng thắng kiện cao vì "không có đạo luật nào trao cho tổng thống thẩm quyền mà ông tuyên bố mình có" nếu không được Quốc hội phê duyệt.
Tuy nhiên ông Leon cũng cân nhắc đến tính phức tạp của việc dừng một công trình đang thi công giữa chừng nên cho phép hoãn thi hành án trong 14 ngày để chính quyền kịp kháng cáo.
Vấn đề an ninh quốc gia là trọng tâm tranh luận giữa hai bên. Phía chính quyền Trump cho rằng việc dừng xây dựng tạo ra lỗ hổng an ninh nguy hiểm cho tổng thống.
Trong đơn kháng cáo, NPS cho rằng tổng thống có "toàn quyền cải tạo Nhà Trắng" và cho rằng hiện trạng khuôn viên đang là một công trường mở khiến việc bảo vệ Nhà Trắng trở nên khó khăn hơn.
Cơ quan này cũng lo nếu không có phòng khiêu vũ, Nhà Trắng sẽ phải sử dụng các lều bạt, vốn "dễ bị tổn thương hơn rất nhiều trước tên lửa, máy bay không người lái và các mối đe dọa khác so với một cơ sở an ninh quốc gia được gia cố kiên cố".
Tuy nhiên thẩm phán Leon khẳng định ông đã xem xét các tài liệu mật do chính phủ cung cấp riêng và đi đến kết luận rằng việc tạm dừng thi công không gây phương hại đến an ninh quốc gia.
Ngoài ra lệnh cấm thi công của ông cũng nêu rõ không được áp dụng với các hạng mục thi công cần thiết cho an toàn và an ninh Nhà Trắng.
Bản thân ông Trump cũng thừa nhận rằng phán quyết vẫn cho phép tiếp tục xây dựng các hầm ngầm và công trình an ninh khác trong khuôn viên Nhà Trắng, dù ông vẫn chỉ trích mạnh mẽ quyết định của tòa.
Ngoài yêu cầu tòa phúc thẩm ra phán quyết nhanh, chính quyền Trump còn đề nghị gia hạn thêm hai tuần thời gian hoãn thi hành lệnh của thẩm phán Leon, nhằm có đủ thời gian đưa vụ việc lên Tòa án tối cao nếu cần.
Dự án phòng khiêu vũ nằm trong kế hoạch quy mô lớn nhằm cải tạo thủ đô Washington DC của ông Trump. Tuy nhiên nó vấp phải phản đối từ các nhóm bảo tồn di sản vì lo ngại phá hủy các công trình lịch sử gắn liền với Nhà Trắng.
Lý do Iran tin vào khả năng thắng Mỹ
Sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ "cận kề thắng lợi", đồng thời đe dọa sẽ ném bom Iran "về thời kỳ đồ đá", truyền thông nhà nước Iran đăng bản đồ đế chế Achaemenid từng bao trùm khắp Trung Đông cách đây hơn 2.500 năm, kèm thông điệp: "Bản đồ này cho thấy Iran đang ở thời kỳ đồ đá. Các vị có chắc là muốn chúng tôi quay lại thời kỳ đó không?".
Trong 5 tuần chiến sự, Iran hứng chịu thiệt hại đáng kể trước sức mạnh quân sự vượt trội của Mỹ và Israel, nhưng những thông điệp như vậy cho thấy giới chức nước này vẫn sẵn sàng đối đầu đến cùng, nhằm kết thúc xung đột theo những điều khoản do Tehran đưa ra, theo giới quan sát.
"Với niềm tin vào Thượng đế toàn năng, cuộc chiến này sẽ tiếp diễn cho đến khi các người bị bẽ bàng, nhục nhã, vĩnh viễn phải hối hận và buông vũ khí đầu hàng", Ebrahim Zolfaqari, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, "đầu não tối cao" của các lực lượng vũ trang Iran, tuyên bố hôm 2/4.
Theo các chuyên gia, niềm tin của Iran rằng họ đang giành ưu thế trong cuộc chiến không phải là không có cơ sở. Với Tehran, chiến thắng không nhất thiết đồng nghĩa với đánh bại hoàn toàn đối phương trên chiến trường, mà là buộc Mỹ, Israel phải thay đổi hành vi.
"Các căn cứ đã bị nhắm mục tiêu. Nhiều chỉ huy quân sự thiệt mạng. Nhưng từ góc nhìn của họ, họ đang thắng trong cuộc chiến", Saeid Golkar, phó giáo sư khoa học chính trị Đại học Tennessee, chuyên gia về Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), nói. "Họ có thể khiến ông Trump quay lại bàn đàm phán".
Chiến tranh bất đối xứng
Một trong những yếu tố then chốt giúp Iran duy trì niềm tin chiến thắng là chiến lược chiến tranh bất đối xứng. Thay vì đối đầu trực diện bằng sức mạnh quân sự đơn thuần, Tehran chọn đánh vào những điểm yếu mang tính hệ thống của đối phương.
Sau hơn 16.000 cuộc không kích từ Mỹ và Israel, trọng tâm cuộc chiến không còn nằm ở năng lực quân sự của Iran, mà chuyển sang tác động đối với nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là thị trường năng lượng. Iran coi biến động giá dầu là bằng chứng cho thấy chiến lược của họ phát huy hiệu quả, từ đó tạo ra hiệu ứng dây chuyền lan ra toàn cầu, buộc các cường quốc phải cân nhắc lại chiến lược.
Eo biển Hormuz đóng vai trò trung tâm trong chiến lược này. Là tuyến vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới từ vùng Vịnh, Iran từ lâu đã công khai coi Hormuz là "át chủ bài". Không cần phải phong tỏa hoàn toàn, chỉ cần tạo ra rủi ro đủ lớn đối với hoạt động vận tải qua eo biển này, Tehran có thể gây sức ép đáng kể.
Tổng thống Trump cũng thừa nhận tình thế khó khăn ở eo biển Hormuz. Khi trả lời báo giới ngày 26/3, ông đưa ra một cách giải thích ngắn gọn về lý do trong hơn 40 năm qua, Iran luôn đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz nếu bị tấn công.
"Vấn đề với eo biển là thế này", ông Trump nói. "Giả sử chúng ta làm rất tốt, đạt tới 99%. Nhưng thiếu 1% còn lại là không thể chấp nhận được, bởi vì đó có thể là một quả tên lửa bắn trúng thân con tàu trị giá cả tỷ USD".
Chính "1% rủi ro" đó là nền tảng để Iran xây dựng chiến lược răn đe. Từ thập niên 1980, khi cuộc chiến với Iraq lan rộng từ trên bộ sang tàu dầu trên vịnh Ba Tư, Tehran đã đầu tư mạnh vào các phương tiện có thể gây gián đoạn vận tải biển như thủy lôi và xuồng cao tốc. Mục tiêu không phải là kiểm soát eo biển, mà là đảm bảo khả năng gây thiệt hại bất ngờ, đủ để đối phương phải dè chừng.
Song song với phong tỏa Hormuz, Iran còn triển khai hàng nghìn máy bay không người lái (UAV) nhằm vào căn cứ Mỹ tại Trung Đông và cơ sở dầu khí ở các nước láng giềng. Những cuộc tấn công này góp phần đẩy lạm phát tăng cao, tạo áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc vào năng lượng Trung Đông.
Kết quả, chính quyền Tổng thống Trump đã phải nới lỏng một phần trừng phạt đối với dầu thô Iran, cho phép dòng tiền trị giá 15 tỷ USD quay trở lại Tehran, đình chỉ trừng phạt với dầu thô Nga. Động thái này càng củng cố niềm tin rằng chiến lược gây sức ép kinh tế của Iran đang buộc Mỹ phải điều chỉnh hành vi.
Ý thức hệ mạnh mẽ
Trong khi đó, các nỗ lực của Mỹ và Israel nhắm vào đội ngũ lãnh đạo Iran lại tạo ra hiệu ứng ngược. Thay vì làm suy yếu chính quyền Iran, việc hạ sát Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và các quan chức cấp cao lại thúc đẩy hệ thống quyền lực tại Iran trở nên đoàn kết và cứng rắn hơn.
"Hệ thống lãnh đạo ở Iran mang tính ý thức hệ. Chính yếu tố này đã giúp bộ máy không tan rã, nhanh chóng tái cấu trúc và siết chặt quyền lực", phó giáo sư Golkar nói.
Bất chấp những cảnh báo từ Tổng thống Trump, Iran đã bầu Mojtaba Khamenei, con trai ông Ali Khamenei và có lập trường thậm chí cứng rắn hơn cả cha, làm tân Lãnh tụ Tối cao. Ông Mojtaba sau đó tiếp tục chọn những người cứng rắn trong IRGC làm cố vấn thân cận cho mình.
"Chế độ này cứng rắn hơn, ít sẵn sàng thỏa hiệp hơn và thể hiện sự gắn kết công khai hơn với IRGC", Mona Yacoubian, giám đốc chương trình Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định. "Các đòn hạ sát loạt lãnh đạo Iran không dẫn đến bất kỳ sự thay đổi sâu sắc nào về việc ai mới là người nắm quyền, cũng như lập trường của họ đối với Mỹ".
Điều này khiến triển vọng đàm phán trở nên phức tạp hơn. Những quan chức có xu hướng thực dụng hoặc có khả năng dung hòa giữa ý thức hệ và lợi ích quốc gia đã bị gạt ra bên lề hoặc thiệt mạng trong các cuộc không kích.
Khi những tiếng nói ôn hòa biến mất, không gian cho thỏa hiệp cũng bị thu hẹp lại. Ngay cả khi đàm phán diễn ra, khả năng đạt thỏa thuận linh hoạt cũng rất hạn chế. Thậm chí, xung đột có thể tiếp tục leo thang thông qua các lực lượng ủy nhiệm.
IRGC đã đe dọa cùng lực lượng Houthi ở Yemen mở rộng chiến sự sang eo biển Bab al-Mandab, đồng thời công bố danh sách các cơ sở năng lượng trong khu vực mà họ có thể nhắm tới nếu Mỹ tiếp tục tấn công.
"Họ sẵn sàng cho kiểu chiến tranh này", ông Golkar nói, thêm rằng hệ thống của Iran được thiết kế để tồn tại trong điều kiện chiến tranh kéo dài.
Tuy nhiên, niềm tin chiến thắng của Iran không đồng nghĩa với việc họ không phải đối mặt với khó khăn. Nền kinh tế chịu áp lực nặng nề, và dấu hiệu căng thẳng nội bộ đã xuất hiện.
Cựu ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif viết trong bài bình luận đăng trên tạp chí Foreign Affairs rằng nước này đang nắm "thế thượng phong" trong cuộc xung đột với Mỹ và Israel, nhưng lập luận Tehran cần chấm dứt chiến tranh để tránh thêm thương vong dân sự và thiệt hại cơ sở hạ tầng.
"Iran nên tận dụng lợi thế của mình không phải để tiếp tục chiến đấu mà để tuyên bố chiến thắng và đạt được một thỏa thuận vừa chấm dứt xung đột này vừa ngăn chặn cuộc xung đột tiếp theo", ông Zarif viết hôm 2/4.
"Iran nên đề xuất áp đặt các giới hạn đối với chương trình hạt nhân của mình và mở lại eo biển Hormuz để đổi lấy việc chấm dứt toàn bộ các lệnh trừng phạt. Thỏa thuận này Washington trước đây không chấp nhận, nhưng giờ có thể sẽ cân nhắc", cựu ngoại trưởng cho biết.
Như Tâm (Theo TIME, TRT World, Reuters)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/ly-do-iran-tin-vao-kha-nang-thang-my-5058424.html