Ngày 4.4, Đại học (ĐH) Trà Vinh tổ chức lễ công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc chuyển Trường ĐH Trà Vinh thành ĐH Trà Vinh.
Tại buổi lễ, ông Hoàng Bách Việt, Phó vụ trưởng Vụ tổ chức cán bộ Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc chuyển Trường ĐH Trà Vinh thành ĐH Trà Vinh.
Theo PGS-TS Nguyễn Minh Hòa, Giám đốc ĐH Trà Vinh, việc chuyển đổi từ Trường ĐH Trà Vinh thành ĐH Trà Vinh là kết quả của hành trình phát triển bền bỉ qua nhiều giai đoạn. Từ mô hình cao đẳng cộng đồng tiên phong đến Trường ĐH Trà Vinh và nay là ĐH Trà Vinh. Đây không chỉ là sự thay đổi về tên gọi mà còn là sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước đối với những thành tựu nổi bật của nhà trường về quy mô, chất lượng và đóng góp cho xã hội.
Sự kiện hôm nay đánh dấu bước ngoặt quan trọng, mở ra giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tự chủ đại học, trách nhiệm giải trình và hội nhập quốc tế trong bối cảnh luật Giáo dục đại học năm 2025 chính thức có hiệu lực.
Mặc dù thiết chế Hội đồng trường đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử nhưng ĐH Trà Vinh vẫn tiếp tục khẳng định sự nhất quán trong phát huy tinh thần dân chủ, đề cao trí tuệ thông qua việc ra mắt Hội đồng Chiến lược ĐH Trà Vinh – nơi quy tụ các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý uy tín, nhằm tham vấn, định hướng và kiến tạo các quyết sách mang tính chiến lược, góp phần nâng cao chất lượng quản trị đại học trong giai đoạn mới.
Trên cơ sở quán triệt các định hướng lớn từ Nghị quyết số 71 của Trung ương, Nghị quyết số 12 của Chính phủ, cùng Chương trình hành động số 06 của Tỉnh ủy và Kế hoạch số 12 của Ủy ban nhân dân tỉnh, ĐH Trà Vinh xác định kế hoạch hành động trong thời gian tới với 3 trụ cột cốt lõi gồm: kiến tạo mô hình quản trị hiện đại và phát triển đội ngũ tinh hoa; Nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo; Phát triển không gian đại học thông minh, hiện đại và bền vững.
Nhà trường đặt mục tiêu trở thành một trong những cơ sở giáo dục đại học hàng đầu khu vực Đồng bằng sông Cửu Long vào năm 2030, tiến tới top 500 đại học hàng đầu châu Á vào năm 2035.
Phát biểu tại buổi lễ, bà Hồ Thị Hoàng Yến, Phó bí thư thường trực Tỉnh ủy Vĩnh Long, nhấn mạnh: “Trước yêu cầu phát triển mới, chúng ta phải hành động với quyết tâm cao hơn, tư duy đổi mới mạnh mẽ hơn và cách làm hiệu quả hơn. Phải ‘Đột phá tư duy – Nâng tầm tri thức – Kiến tạo phát triển’. Tôi tin tưởng rằng, với truyền thống, nền tảng đã có và khát vọng vươn lên, ĐH Trà Vinh sẽ phát triển mạnh mẽ, trở thành niềm tự hào của tỉnh và của cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long…”.
ĐH Trà Vinh hoạt động theo mô hình đa ngành, đa bậc học từ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ, các chuyên khoa cấp I, cấp II khoa học sức khỏe, với 5 trường thành viên gồm Trường Ngôn ngữ – Văn hóa – Nghệ thuật Khmer Nam bộ và Nhân văn; Trường Kinh tế, Luật; Trường Y Dược; Trường Kỹ thuật và Công nghệ, Trường Thực hành sư phạm.
Bên cạnh đó, còn có hệ thống Bệnh viện ĐH Trà Vinh, thành lập Viện dừa ĐBSCL, Viện Công nghệ sinh học, Vườn ươm doanh nghiệp tỉnh Vĩnh Long, Trung tâm LOTUS – thích ứng biến đổi khí hậu & chuyển giao công nghệ và các đơn vị nghiên cứu, chuyển giao công nghệ – phục vụ cộng đồng. Với quy mô đào tạo hơn 20.000 sinh viên, mục tiêu của nhà trường là cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và ứng dụng phục vụ sự phát triển địa phương, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước.
Trường ĐH Y dược TP.HCM có thông báo chính thức thông tin tuyển sinh năm 2026, bao gồm học phí áp dụng cho sinh viên trúng tuyển khóa 2026.
Theo đó, học phí ngành cao nhất là răng-hàm-mặt với mức thu 90 triệu đồng/năm. Kế đến, ngành y khoa thu 88 triệu đồng/năm.
Tiếp theo đó, ngành dược học thu 63,5 triệu đồng/năm; y học dự phòng và y học cổ truyền cùng mức thu 55 triệu đồng/năm; công nghệ dược phẩm 53,5 triệu đồng/năm; hóa dược 52,5 triệu đồng/năm. Nhiều ngành khác học phí đồng loạt ở mức 48 triệu đồng/năm.
Đáng chú ý, 2 ngành tâm lý học và công tác xã hội học phí chỉ ở mức 30 triệu đồng/năm. Đây cũng là 2 ngành có sử dụng tổ hợp môn D01 (toán-văn-tiếng Anh) để xét tuyển trong năm nay.
Học phí từng ngành cụ thể như bảng sau:
Trước đó, học phí thí sinh trúng tuyển năm 2025 vào Trường ĐH Y dược TP.HCM dao động trong khoảng 30-84,7 triệu đồng/năm tùy ngành. Trong đó, ngành răng-hàm-mặt có mức học phí cao nhất là 84,7 triệu đồng. Tiếp đến, ngành y khoa học phí 82,2 triệu đồng/năm. Ngành dược học dự kiến thu 60,5 triệu đồng/năm.
Các ngành y học cổ truyền, y học dự phòng, hóa dược năm ngoái thu cùng mức 50 triệu đồng/năm. Các ngành có cùng mức thu 46 triệu đồng/năm gồm: Điều dưỡng, điều dưỡng chuyên ngành gây mê hồi sức, hộ sinh, dinh dưỡng, kỹ thuật phục hình răng, kỹ thuật xét nghiệm y học, kỹ thuật hình ảnh y học, kỹ thuật phục hồi chức năng, y tế công cộng.
Như vậy, học phí hầu hết các ngành của trường đều tăng so với năm ngoái. Riêng ngành công tác xã hội, cùng với ngành mới tâm lý học lần đầu được tuyển sinh trong năm nay, có học phí thấp nhất và không điều chỉnh so với năm ngoái ở mức 30 triệu đồng/năm.
Điểm đáng chú ý, thông tư 26 - quy định chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học áp dụng đối với toàn bộ đội ngũ giảng viên đại học, bao gồm: giảng viên, giảng viên chính, giảng viên cao cấp trong các cơ sở giáo dục đại học công lập và ngoài công lập.
Trước đó, quy định cũ chỉ áp dụng đối với viên chức giảng dạy trong các cơ sở giáo dục đại học công lập.
Thông tư 26 quy định chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học gồm 3 nhóm tiêu chuẩn cơ bản: tiêu chuẩn về đạo đức; tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng; tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ.
Trong đó, tiêu chuẩn về đạo đức nhấn mạnh giảng viên đại học phải giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự nhà giáo. Đối xử công bằng, đúng mực với người học, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người học, đồng nghiệp.
Đặc biệt, giảng viên đại học phải tuân thủ các quy định về đạo đức học thuật và bảo đảm liêm chính khoa học, thực hiện trung thực, minh bạch trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học, công bố kết quả nghiên cứu và các hoạt động chuyên môn khác.
Giảng viên đại học cần đáp ứng các tiêu chí, gồm: có bằng thạc sĩ trở lên, phù hợp với vị trí việc làm, ngành hoặc chuyên ngành giảng dạy; có chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học; thực hiện được các hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; ứng dụng được công nghệ thông tin và sử dụng được ngoại ngữ...
Giảng viên đại học chính ngoài yêu cầu bằng thạc sĩ còn phải chủ trì ít nhất 1 hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp cơ sở hoặc cấp cao hơn đã nghiệm thu với kết quả đạt yêu cầu; chủ trì hoặc tham gia biên soạn ít nhất 1 sách; có ít nhất 3 bài báo khoa học được công bố trên tạp chí quốc tế có mã số ISSN; giữ chức danh giảng viên đại học từ 4-6 năm tùy theo bằng cấp...
Giảng viên đại học cao cấp phải có bằng tiến sĩ, chủ trì ít nhất 2 đề tài nghiên cứu cấp cơ sở hoặc 1 đề tài cấp cao hơn; hướng dẫn ít nhất 2 học viên thạc sĩ hoặc 1 nghiên cứu sinh tiến sĩ; biên soạn sách chuyên môn có mã số ISBN; có ít nhất 6 bài báo khoa học quốc tế (ISSN); giữ chức danh giảng viên chính ít nhất 4 năm...
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, các chứng chỉ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp được cấp trước ngày 31-12-2026 được công nhận tương đương với chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp theo quy định mới.
Giảng viên trong cơ sở giáo dục đại học được tuyển dụng, tiếp nhận hoặc thay đổi vị trí việc làm giảng viên đại học trước ngày 9-4-2026 thì không yêu cầu đáp ứng tiêu chuẩn có chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học.
Sự lặp lại này không phải ngẫu nhiên. Nó là sản phẩm của một mô hình quản lý đã định hình từ lâu, nơi pháp luật được ban hành đầy đủ trên giấy nhưng không được vận hành đến tận điểm phát sinh rủi ro. Vấn đề không nằm ở chỗ chúng ta thiếu phản ứng. Vấn đề nằm ở chỗ toàn bộ mô hình quản lý an toàn thực phẩm (ATTP) bữa ăn bán trú ở VN đang được thiết kế để phản ứng chứ không phải để phòng ngừa.
Nhìn từ góc độ pháp lý, khung quy định hiện hành thoạt nhìn có vẻ chặt chẽ. Luật ATTP 2010 dành riêng các điều 28, 29, 30 quy định điều kiện bảo đảm an toàn đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống bao gồm bếp ăn tập thể, từ bố trí mặt bằng chống nhiễm chéo, dụng cụ chế biến đến nguyên liệu rõ nguồn gốc và lưu mẫu thức ăn. Điều 54 đặt ra nghĩa vụ truy xuất nguồn gốc khi cần. Bộ luật Hình sự năm 2015 tại điều 317 hình sự hóa hành vi cung cấp thực phẩm không bảo đảm quy chuẩn gây ngộ độc nghiêm trọng, với khung hình phạt cao nhất lên đến 20 năm tù.
Nghị định 15/2018/NĐ-CP cụ thể hóa điều kiện cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện. Chỉ thị 38/CT-TTg ngày 11.10.2024 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường phòng ngừa ngộ độc thực phẩm. Mới đây, Bộ Y tế ban hành Công văn 2236/BYT-ATTP ngày 1.4.2026 yêu cầu siết chặt kiểm tra bếp ăn tập thể trường học.
Như vậy, nhìn thì thấy rõ khung pháp lý đầy đủ, vậy khoảng trống nằm ở đâu?
Khoảng trống thứ nhất nằm trong chính cấu trúc của hệ thống. Việc cấp phép cho doanh nghiệp cung cấp suất ăn được thực hiện một lần trong khi rủi ro vi sinh phát sinh hằng ngày. Một cơ sở có thể đạt chuẩn vào ngày được cấp giấy chứng nhận nhưng quy trình bảo quản, vận chuyển, phân chia khẩu phần lại có thể xuống cấp chỉ sau vài tháng mà không ai biết. Hậu kiểm theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP về nguyên tắc là công cụ để bù đắp cho khoảng trống này. Tuy nhiên, trên thực tế hậu kiểm thường mang tính định kỳ, có thông báo trước và tập trung vào hồ sơ giấy tờ hơn là quy trình thực tế. Kiểm tra một bếp ăn vào lúc nhân viên đã chuẩn bị sẵn tâm thế đón đoàn không cho phép phát hiện được những thói quen tệ hại diễn ra trong 364 ngày còn lại của năm.
Khoảng trống thứ hai mang tính thể chế. Quản lý ATTP trường học ở VN đang bị phân mảnh giữa nhiều đầu mối. Sở Y tế hoặc Sở ATTP chịu trách nhiệm về chuyên môn vệ sinh thực phẩm. Sở GD-ĐT quản lý hoạt động của nhà trường. Chính quyền địa phương cấp xã, phường có vai trò giám sát trên địa bàn. Hiệu trưởng nhà trường, theo khoản 7 điều 28 luật ATTP, là người đứng đầu đơn vị có bếp ăn tập thể nên phải chịu trách nhiệm chính. Và cuối cùng là doanh nghiệp cung cấp suất ăn, chủ thể trực tiếp sản xuất ra rủi ro.
5 chủ thể, mỗi chủ thể giữ một mảnh trách nhiệm và khi sự cố xảy ra mảng trách nhiệm nào cũng có thể được giải thích là trách nhiệm của người khác. Đây là mô hình mà các nhà phân tích thể chế gọi là trách nhiệm khuếch tán, nơi không ai phải gánh vác cụ thể vì ai cũng có thể chỉ tay sang bên cạnh.
Khoảng trống thứ ba là sự thiếu vắng minh bạch chủ động. Phụ huynh đóng tiền ăn cho con mỗi tháng nhưng không có quyền tiếp cận thông tin về đơn vị cung cấp suất ăn theo cách hệ thống. Họ không biết doanh nghiệp đó đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính bao nhiêu lần? Kết quả các đợt hậu kiểm gần nhất ra sao? Có vướng vào sự cố tại trường nào khác hay không?
Trong khi đó, ở nhiều nước trên thế giới có hệ thống ATTP hiệu quả, kết quả thanh tra vệ sinh được công khai bắt buộc, thậm chí dán ngay tại cửa cơ sở dưới dạng xếp hạng để người tiêu dùng nhìn thấy. Nguyên tắc rất đơn giản. Khi thông tin về chất lượng được công khai thì doanh nghiệp tự có động lực kinh tế để cải thiện vì khách hàng có thể chọn hoặc không chọn họ. Khi thông tin bị che giấu, không có cơ chế thị trường nào hoạt động và mọi gánh nặng giám sát đổ dồn lên cơ quan nhà nước vốn đã quá tải.
Khoảng trống thứ tư và có lẽ là gốc rễ, nằm ở cách chúng ta định giá bữa ăn của trẻ em. Khi mức thu tiền ăn bán trú bị giới hạn ở mức rất thấp, các đơn vị cung cấp suất ăn buộc phải cắt giảm chi phí ở mọi khâu để có lợi nhuận. Nguyên liệu rẻ hơn nghĩa là rủi ro chất lượng cao hơn. Vận chuyển bằng phương tiện không bảo đảm nghĩa là rủi ro vi sinh tăng theo thời gian và nhiệt độ. Nhân công không được đào tạo bài bản nghĩa là quy trình vệ sinh dễ bị bỏ qua. Đây không phải là biện minh cho doanh nghiệp vi phạm mà là chỉ ra một thực tế rằng nếu thiết kế kinh tế của bữa ăn học đường khiến việc làm đúng trở nên không có lãi thì việc làm sai chỉ còn là vấn đề thời gian.
Vậy nên thay đổi như thế nào? Chúng ta cần dịch chuyển mô hình từ hậu kiểm sang phòng ngừa dựa trên rủi ro theo nguyên tắc HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points - hệ thống quản lý ATTP dựa trên việc phân tích mối nguy và kiểm soát các điểm tới hạn) đã được nhiều quốc gia áp dụng cho dịch vụ ăn uống tập thể.
Cốt lõi của HACCP không phải là kiểm tra sản phẩm cuối cùng mà là kiểm soát các điểm nguy cơ trong quy trình từ tiếp nhận nguyên liệu đến phân phối khẩu phần. Khi rủi ro được kiểm soát ngay tại điểm phát sinh thì sự cố sẽ giảm trước khi cần đến đoàn công tác liên ngành. Đi kèm với đó là yêu cầu công khai bắt buộc kết quả thanh tra dưới dạng xếp hạng dễ hiểu để phụ huynh có công cụ giám sát thực chất. Đi xa hơn nữa là việc xác lập trách nhiệm cá nhân của hiệu trưởng và lãnh đạo giáo dục địa phương khi sự cố xảy ra. Không chỉ trách nhiệm hành chính mà cả trách nhiệm hình sự nếu có dấu hiệu buông lỏng quản lý có hệ thống.
Bữa ăn của một đứa trẻ ở trường không phải chỉ là vấn đề vệ sinh thực phẩm. Đó là phép thử cho năng lực thể chế của một xã hội trong việc bảo vệ nhóm yếu thế nhất, những người không có quyền lựa chọn và không có tiếng nói. Khi phép thử này thất bại lặp đi lặp lại theo cùng một kịch bản, đã đến lúc thừa nhận vấn đề không nằm ở vài cá nhân vi phạm mà nằm ở chính mô hình quản lý đang được vận hành.
