Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của luật Dân số. Dự thảo này do Bộ Y tế chủ trì soạn thảo.
Theo Bộ Y tế, mức sinh trên toàn quốc đang thấp dưới mức sinh thay thế và ngày càng giảm từ 2021 đến nay.
Để cải thiện tình trạng này, Bộ Y tế đưa ra các chính sách khuyến sinh, trong đó có việc hỗ trợ trực tiếp về tài chính.
Cơ quan soạn thảo đề xuất hỗ trợ 2 triệu đồng/trường hợp cho phụ nữ thuộc hộ nghèo là người dân tộc thiểu số khi sinh con đúng chính sách dân số, phụ nữ ở vùng mức sinh thấp và phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi. UBND cấp xã sẽ thực hiện chi trả bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản cho người thụ hưởng.
Theo tính toán, kinh phí hỗ trợ sẽ do ngân sách bảo đảm, khoảng 1.801 tỉ đồng/năm.
Cơ quan soạn thảo còn đề xuất hỗ trợ dịch vụ khám sàng lọc một số bệnh bẩm sinh cho tất cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh từ thời điểm 1.1.2027 (theo lộ trình ưu tiên), với kinh phí từ ngân sách dự kiến 2.003 tỉ đồng/năm.
Góp ý về nội dung trên, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho rằng mức hỗ trợ 2 triệu đồng/người/lần sinh con còn chung chung, chưa công bằng, chưa phản ánh sự khác biệt giữa các đối tượng thụ hưởng, nhất là phụ nữ dân tộc thiểu số.
Với phụ nữ tại các địa bàn có mức sinh thấp, cần nghiên cứu yếu tố đô thị hóa, chi phí nuôi con và áp lực kinh tế.
Với phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi, cần xem xét sự khác biệt về điều kiện việc làm, thu nhập và khả năng cân bằng giữa sinh con và tham gia thị trường lao động…
Do đó, dự thảo nên quy định theo hướng phân loại đối tượng thụ hưởng và mức hỗ trợ tương ứng, có thể gắn với tiêu chí về điều kiện kinh tế hoặc khu vực cư trú.
Một số cơ quan khác thì đề nghị ưu tiên mức hỗ trợ cao hơn với địa bàn có mức sinh thấp kéo dài hoặc khu vực đô thị; đồng thời nên áp dụng theo mức lương tối thiểu vùng thay vì con số cụ thể, hoặc giao cho địa phương tự quyết nhằm đảm bảo linh hoạt.
Ngoài vấn đề mức sinh giảm, Bộ Y tế còn đề cập tình trạng già hóa dân số đang diễn ra với tốc độ nhanh, gây áp lực lớn lên hệ thống an sinh xã hội và thị trường lao động.
Từ năm 2011, Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số, dự kiến đến 2034 trở thành quốc gia có “dân số già”. Trong khi đó, hệ thống chăm sóc sức khỏe, mạng lưới an sinh và các dịch vụ hỗ trợ người cao tuổi vẫn còn khoảng cách rất lớn so với nhu cầu thực tế.
Để khắc phục, cơ quan soạn thảo đề xuất quy định cụ thể về các hình thức chăm sóc người cao tuổi tại nhà, chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng (gồm câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng, điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại cộng đồng và các hình thức khác).
Trước đó vào khoảng 18h ngày 7-4, Đồn biên phòng Tân Tiến nhận được tin báo của ông Trần Văn Sự (57 tuổi, ngụ ấp Lưu Hoa Thanh, xã Tân Thuận, tỉnh Cà Mau) về việc phát hiện người gặp nạn.
Cụ thể trong quá trình thả lưới trên biển, ông Sự phát hiện hai thuyền viên đang trôi dạt vào cửa biển Giá Cao (thuộc ấp Đồng Giác, xã Tân Thuận), cách vị trí ông thả lưới khoảng 300m.
Nhận được tin báo, Đồn biên phòng Tân Tiến đã yêu cầu ông Sự cứu vớt hai thuyền viên lên phương tiện.
Đồng thời đơn vị cử một tổ công tác gồm 7 cán bộ, chiến sĩ cơ động đến cửa biển Giá Cao để phối hợp cùng ông Sự theo dõi, kiểm tra sức khỏe ban đầu và hỗ trợ đưa hai thuyền viên vào bờ.
Qua xác minh, hai thuyền viên trôi dạt là ông Lê Văn Tây (41 tuổi, ngụ ấp Minh Tân, xã U Minh Thượng, tỉnh An Giang) và ông Sơn Xông (43 tuổi, ngụ ấp Trà Đót, xã Tài Văn, TP Cần Thơ).
Hiện tại sức khỏe và tinh thần của cả hai thuyền viên đã ổn định. Vụ việc đang được Đồn biên phòng Tân Tiến phối hợp cùng các cơ quan chức năng tiếp tục điều tra làm rõ.
Sau khi UBND TP.HCM có kế hoạch xây dựng đề án chuyển xã thành phường, các xã ở TP.HCM đã tập trung rà soát, đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng, kinh tế - xã hội.
Ông Nguyễn Thành Nhân, Chủ tịch UBND xã Tân Vĩnh Lộc, cho biết UBND xã đã hoàn thành đánh giá hiện trạng theo tiêu chuẩn, tiêu chí của phường, trình Ban Thường vụ Đảng ủy xã xem xét. Sau khi Ban Thường vụ Đảng ủy xã thống nhất, UBND xã sẽ báo cáo Sở Nội vụ.
Xã Tân Vĩnh Lộc được hình thành trên cơ sở hợp nhất toàn bộ diện tích và dân số xã Vĩnh Lộc B, phần lớn xã Phạm Văn Hai (huyện Bình Chánh cũ) và một phần phường Tân Tạo (quận Bình Tân). Sau sáp nhập, xã Tân Vĩnh Lộc rộng hơn 34 km2, dân số hơn 196.000 người, và là một trong các xã đông dân nhất TP.HCM.
Ở vị trí gần trung tâm TP.HCM, xã Bình Hưng mới rộng 32,4 km2 và dân số hơn 184.000 người. Tại Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025 - 2030, xã Bình Hưng đặt mục tiêu chuyển thành phường.
Trao đổi với phóng viên Thanh Niên sáng 23.4, ông Biện Ngọc Toàn, Chủ tịch UBND xã Bình Hưng, cho biết trong kết quả phân loại đơn vị hành chính mới đây, xã Bình Hưng đạt tiêu chuẩn xã loại 1.
Sau khi rà soát hiện trạng và đối chiếu với các tiêu chí, xã Bình Hưng đủ điều kiện chuyển thành phường. Theo ông Toàn, các xã mang tính nông thôn, còn phường là đơn vị hành chính đô thị. Việc thay đổi mô hình sẽ thay đổi cả chính sách về đất đai, quy hoạch. "Khi chuyển thành phường, địa phương sẽ thuận lợi hơn trong công tác quy hoạch, quản lý đất đai, nhà cửa, người dân sẽ được hưởng lợi hơn", ông Toàn nhận định.
Về tổ chức bộ máy, Chủ tịch xã Bình Hưng cho biết với quy mô dân số hiện tại, khi chuyển thành phường, địa phương có thể được tối đa 70 biên chế, thay vì 50 biên chế như hiện nay. "Là xã nhưng khối lượng công việc nhiều không khác gì phường. Có thêm 20 nhân sự, bộ máy sẽ hoạt động trơn tru hơn, đủ bao quát địa bàn rộng lớn", ông Toàn nói thêm.
Việc chuyển xã thành phường ở TP.HCM từng được nghiên cứu trong quá trình xây dựng đề án chuyển một số huyện thành quận (hoặc thành phố thuộc TP.HCM) giai đoạn 2021 - 2030. Dù một số huyện đặt quyết tâm lên quận vào năm 2025 nhưng chưa thực hiện được.
Đến tháng 7.2025, cấp huyện kết thúc sứ mệnh, các xã sáp nhập lại thành xã mới, vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Sau khi mở rộng địa giới hành chính, TP.HCM còn 54 xã.
Hiện nay, tốc độ đô thị hóa ở nhiều xã diễn ra ở mức cao, hạ tầng ngày càng được cải thiện, hình thành một số khu đô thị hiện đại nhưng vẫn phải bó buộc trong mô hình quản lý đơn vị hành chính nông thôn.
So với phường, UBND xã có số lượng biên chế công chức ít hơn. Theo định hướng khung biên chế, UBND cấp xã có khoảng 32 người, địa bàn đông dân cứ tăng 2.000 dân được thêm 1 công chức. Tuy nhiên, xã tối đa không quá 50 người, trong khi phường được tối đa 70 người.
Theo tính toán của UBND TP.HCM, trung bình mỗi công chức phụ trách từ 4 - 9 nhóm nhiệm vụ, trong mỗi nhóm có nhiều nội dung công việc chi tiết, phức tạp và khối lượng lớn. Với những xã đông dân, địa bàn rộng, số lượng công chức bị khống chế sẽ ảnh hưởng đến công tác quản lý hành chính, phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Nghị quyết 112/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính quy định phường phải đạt tiêu chuẩn dân số từ 21.000 người trở lên, diện tích tự nhiên từ 5,5 km2 trở lên, tỷ lệ dân số đô thị từ 50% trở lên.
Về cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội, phường phải tự cân đối ngân sách, thu nhiều hơn chi; tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ từ 70% trở lên; lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên…
Ngày 23.4, Hội Nông dân tỉnh Đồng Nai phối hợp xã Phú Trung thực hiện chương trình kết nối giữa chính quyền, doanh nghiệp và các hợp tác xã, người dân có diện tích trồng sầu riêng lớn trên địa bàn, nhằm tìm đầu ra bền vững, xuất khẩu cho loại trái cây được mệnh danh là "vua của các loại trái cây".
Xã Phú Trung hiện có tổng diện tích sầu riêng đạt hơn 1.336 ha, trở thành một trong những xã có diện tích trồng sầu riêng lớn nhất tại tỉnh Đồng Nai. Để phát triển bền vững, địa phương đã hình thành được 5 hợp tác xã, 2 tổ hợp tác và 1 trang trại với hơn 160 xã viên; xây dựng được 5 mã số vùng trồng trên diện tích 258 ha.
Sầu riêng được mệnh danh là "vua của các loại trái cây" không chỉ bởi hương vị đặc trưng, hàm lượng dinh dưỡng cao mà còn có giá trị kinh tế cao trên cùng diện tích so với các loại cây trồng khác.
Dù vậy, việc chăm sóc sầu riêng vẫn đối mặt với không ít thách thức như yêu cầu cao về kỹ thuật chăm sóc; sản xuất hầu hết vẫn ở quy mô nhỏ lẻ, chưa tạo được sự liên kết, tạo thành chuỗi giá trị lớn; việc tiếp cận công nghệ cao, chuyển đổi số trong canh tác, chăm sóc sầu riêng vẫn còn hạn chế. Đặc biệt là đầu ra của trái sầu riêng trong trong những năm qua luôn là bài toán nan giải.
Tại cuộc gặp gỡ, doanh nghiệp, chính quyền và các xã viên hợp tác xã đã cùng nêu lên những thực trạng, vướng mắc trong quá trình sản xuất, chăm sóc đến thu mua, phân loại sầu riêng; quy trình kỹ thuật, tiêu chuẩn VietGAP, chi phí mã số vùng trồng; hạ tầng điện, nguồn nước phục vụ tưới tiêu... Đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hướng đến một chuỗi liên kết bền vững, từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm, thương hiệu sầu riêng tại xã Phú Trung cũng như toàn tỉnh Đồng Nai.
Ông Lê Văn Chung, Chủ tịch UBND xã Phú Trung cho biết thời gian qua, các hợp tác xã, nông hộ trồng sầu riêng đều rất quan tâm đến việc xây dựng mã số vùng trồng, đầu ra của sầu riêng và mong muốn được kết nối với các doanh nghiệp thu mua nông sản xuất khẩu có uy tín, thương hiệu, nhằm xây dựng chuỗi liên kết bền vững và đầu ra cho trái sầu riêng.
"Theo quy hoạch của tỉnh, xã Phú Trung nằm trong quy hoạch vùng phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Hiện tại, địa phương đã xây dựng được một vùng trồng sầu riêng khá rộng lớn, với sản lượng và chất lượng tốt. Địa phương cũng sẽ tiếp tục kêu gọi các doanh nghiệp có uy tín về hỗ trợ người nông dân phát triển cây sầu riêng bền vững", ông Chung chia sẻ.
Là một trong những doanh nghiệp tham gia kết nối, bà Nguyễn Thị Hồng Thu, Giám đốc Công ty TNHH xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu, cho biết rất mừng khi chính quyền địa phương, hội nông dân quan tâm đến chuỗi liên kết giữa sản xuất - tiêu thụ và sự gắn liền giữa doanh nghiệp - nông dân.
Theo bà Thu, để sự liên kết được bền vững, người nông dân cần xây dựng mã số vùng trồng, doanh nghiệp cần có mã số nhà đóng gói đủ điều kiện xuất khẩu. Việc gắn kết sẽ góp phần mở rộng thêm được nhiều vùng trồng mới, hướng đến mỗi người nông dân, xã viên đều nằm trong chuỗi liên kết, có mã số vùng trồng đồng bộ, tạo thuận lợi trong xuất khẩu.
"Thời gian gần đây cũng có nhiều rủi ro đáng tiếc xảy ra gây đứt gãy liên kết. Sau cuộc gặp gỡ này, chúng tôi cũng tự tin hơn, người nông dân cũng sẽ có trách nhiệm hơn trong quá trình canh tác; quan hệ thu mua 2 bên sẽ trên tinh thần hài hòa trách nhiệm và quyền lợi. Từ đó doanh nghiệp cũng mạnh dạn thu mua, bao tiêu sản phẩm, với sự đồng thuận của người nông dân", bà Thu cho biết thêm.
Anh Chu Văn Việt, Hợp tác xã sầu riêng Tân Tín (xã Phú Trung), chia sẻ: "Đây là tín hiệu đáng mừng để bà con yên tâm sản xuất vì vấn đề đầu ra ổn định lâu dài cũng như xuất khẩu luôn là mục tiêu bà con mong muốn và hướng đến. Ở tầm quốc gia, tôi cũng mong các cấp lãnh đạo chính quyền và doanh nghiệp kết hợp với các hợp tác xã đảm bảo một chuỗi liên kết bền vững để đưa được giá trị sầu riêng Việt Nam đi lên".
Ông Nguyễn Văn Giang, Phó chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Đồng Nai, cho biết thời gian tới hội sẽ tiếp tục làm cầu nối, tăng cường kết nối doanh nghiệp thu mua với các hợp tác xã, tổ hợp tác; tạo gắn kết chặt chẽ ngay từ khâu sản xuất, để doanh nghiệp định hướng và người dân canh tác, sản xuất theo tiêu chuẩn xuất khẩu.
