Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó đề xuất xử lý hình sự các hành vi liên quan đến tội phạm môi trường.
Theo đó, ba hành vi đang được đề xuất xử lý hình sự trong các tội phạm về môi trường gồm:
Hành vi đốt chất thải, nhất là với các chất thải nguy hại; hành vi gây ra trái phép tiếng ồn, độ rung và mùi vượt tiêu chuẩn, quy chuẩn; hành vi tận diệt đối với động vật (sử dụng các loại vật liệu, hóa chất, công cụ có tính chất tận diệt đối với các loài động vật).
Báo cáo tổng kết việc thi hành Bộ luật Hình sự, thống kê từ ngày 1-1-2018 đến tháng 6-2025, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường đã phát hiện, điều tra, khởi tố 28 vụ án hình sự.
Chủ yếu tập trung vào các tội gây ô nhiễm môi trường; vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên; vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản; sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm.
Cạnh đó là các tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thức ăn dùng để chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, giống vật nuôi; vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm.
Theo cơ quan soạn thảo, tình trạng thu gom, xử lý chất thải không đúng quy định; vi phạm về xả nước thải, khí thải vượt quy chuẩn ra môi trường; đổ chất thải trái phép; khai thác, vận chuyển, kinh doanh khoáng sản (đất, cát, sỏi, vàng, than) trái phép, không có nguồn gốc hợp pháp diễn ra phức tạp ở nhiều địa phương.
Hơn nữa, hành vi vi phạm pháp luật về quản lý, khai thác tài nguyên và đa dạng sinh học đang ở mức báo động.
Vi phạm trong việc nuôi nhốt, buôn bán các sản phẩm từ sinh vật nguy cấp, quý hiếm diễn ra với các phương thức, thủ đoạn tinh vi.
Vi phạm về y tế, an toàn thực phẩm chủ yếu đến từ hành vi kinh doanh, lưu giữ, tiêu thụ các mặt hàng thực phẩm là sản phẩm động vật đông lạnh không rõ nguồn gốc, không đảm bảo an toàn thực phẩm, sử dụng các loại phụ gia, hóa chất không bảo đảm chất lượng hoặc không đúng quy trình…
Theo Bộ Công an, “nhìn chung, người dân chưa thực sự cảm thấy an toàn về môi trường sống của mình”.
Tình trạng ô nhiễm môi trường, mất vệ sinh an toàn thực phẩm, mất an toàn trong lao động, trong xây dựng, trong khi tham gia giao thông đã đến mức báo động. Vì vậy Bộ luật Hình sự cần được tiếp tục hoàn thiện để góp phần tạo ra một khung pháp lý vững chắc, để bảo vệ môi trường sống an toàn cho người dân.
Báo cáo đánh giá tác động của chính sách trong dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) cho thấy hiện nay, trong các hành vi của tội gây ô nhiễm môi trường và tội vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại chưa có quy định về hành vi đốt chất thải, nhất là đối với các chất thải nguy hại.
Đồng thời chưa có quy định về hành vi gây ra trái phép tiếng ồn, độ rung và mùi vượt tiêu chuẩn, quy chuẩn nên chưa có cơ chế xử lý hình sự đối với người thực hiện các hành vi này.
Bộ luật Hình sự hiện hành cũng chưa có quy định để xử lý hình sự với các hành vi sử dụng các loại hóa chất, phương tiện, công cụ đánh bắt động vật có tính chất tận diệt như dùng kích điện, dùng sóng cao tần, dùng hóa chất độc hại…
Việc xác định giá trị gây thiệt hại trong các trường hợp trên để làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự là rất khó, trong nhiều trường hợp là không thể.
Tuy nhiên mức độ nguy hiểm của hành vi nêu trên rất lớn, gây tận diệt sinh vật, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự đa dạng sinh học. Thực tiễn cho thấy việc đánh bắt tận diệt đã và đang biến các con sông thành “sông chết”.
Do đó cần phải có chế tài nghiêm khắc hơn để xử lý, thay vì chỉ xử lý hành chính như hiện nay.
Ngày 7-4, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM cho biết đang điều tra vụ án "lừa đảo chiếm đoạt tài sản" do bà Đào Thị Thu Hoài (45 tuổi, ngụ phường Xóm Chiếu) thực hiện.
Theo cơ quan điều tra, bà Đào Thị Thu Hoài là Giám đốc Công ty TNHH du học Global (Global Study Adroad); địa chỉ: phòng 901 tòa nhà Satra, 275B Phạm Ngũ Lão, phường Bến Thành, TP.HCM; ngành nghề chính: tư vấn du học.
Công ty TNHH du học Global được thành lập từ năm 2018, do Hoài điều hành và đã thực hiện nhiều lượt đăng ký du học thành công cho nhiều khách hàng.
Tuy nhiên, từ năm 2023 do cần tiền tiêu xài vào mục đích cá nhân nên Hoài nảy sinh ý định lừa đảo chiếm đoạt tài sản của những khách hàng đến đăng ký tư vấn du học.
Để thực hiện ý định trên, Hoài đã lợi dụng tư cách pháp nhân Công ty TNHH du học Global ký nhiều "hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn du học" với nhiều khách hàng có nhu cầu đưa con em du học ở các quốc gia như Mỹ, Úc, Canada...
Sau khi ký hợp đồng và nhận tiền theo giá trị nêu trong hợp đồng (trọn gói phí dịch vụ làm thủ tục hồ sơ du học), Hoài liên hệ đến các tổ chức giáo dục ở nước ngoài để đăng ký và chuyển chi phí đặt cọc, giữ chỗ cho khách hàng tại trường mà khách hàng mong muốn.
Sau đó, Hoài hướng dẫn khách hàng kiểm tra trên website của trường sẽ thấy được thông tin khách hàng là sinh viên tương lai của nhà trường. Bước đầu xây dựng được lòng tin từ khách hàng nên Hoài tiếp tục đưa ra nhiều lý do khác nhau liên quan đến việc nhập học (như đóng tiền học ngoại ngữ, xin visa...) để yêu cầu khách hàng chuyển tiền nhiều lần cho Hoài.
Khi khách hàng có thắc mắc về việc chậm trễ du học thì Hoài đưa ra nhiều lý do khó khăn để kéo dài thời gian và tiếp tục yêu cầu khách hàng chuyển tiền rồi chiếm đoạt toàn bộ số tiền mà khách hàng đã chuyển.
Đối với các khách hàng cũ mà Hoài đã làm thủ tục du học thành công thì Hoài cố ý giữ lại email của học viên (email được Hoài sử dụng thông tin của khách hàng đăng ký với trường để nhận thông báo) sai quy định, mà không cung cấp cho khách hàng.
Khi đến kỳ hạn đóng học phí cho nhà trường thì Hoài kê khống giá trị học phí rồi thông báo và yêu cầu khách hàng chuyển tiền cho Hoài với cam kết là sẽ hỗ trợ khách hàng chuyển đổi thành ngoại tệ và đóng cho trường.
Tuy nhiên, Hoài đã không thực hiện theo cam kết mà chiếm đoạt số tiền học phí của khách hàng trong nhiều kỳ, dẫn đến việc khách hàng nhận được cảnh báo nợ học phí từ nhà trường và có khả năng bị buộc thôi học trả về nước.
Đến nay Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM xác định Đào Thị Thu Hoài đã lừa đảo chiếm đoạt tài sản của 4 bị hại là khách hàng của Hoài với tổng số tiền hơn 3,6 tỉ đồng.
Quá trình thụ lý xem xét kháng cáo của các bên, bà Nguyễn Ngọc Ánh - mẹ cố diễn viên Đức Tiến, nhiều lần có đơn kiến nghị tòa giám định chữ ký của con trai trên bản di chúc ngày 9/8/2023 lập tại Mỹ về việc để lại toàn bộ di sản cho vợ - Nguyễn Bình Phương (Hoa hậu áo dài Dallas Bình Phương).
Ngoài ra, bà Ánh còn đề nghị tòa định giá lại 2 bất động sản tranh chấp là nhà đất tại phường Hiệp Bình, TP HCM và mảnh đất tại Tây Ninh (Long An cũ). Theo bà, việc định giá lại nhằm xác định chính xác giá trị tài sản do chính sách pháp luật thay đổi và biến động thị trường dẫn đế giá theo chứng thư thẩm định tại cấp sơ thẩm không còn phù hợp.
Hồi tháng 5/2024, Đức Tiến qua đời ở tuổi 44 tại Mỹ. Sau đó, vợ anh xuất trình di chúc thể hiện chồng để lại toàn bộ tài sản cho mình. Bà Ánh (mẹ Đức Tiến) cho rằng di chúc "không hợp pháp", hai bên phát sinh tranh chấp. Không thỏa thuận được, tháng 3 năm ngoái Bình Phương khởi kiện yêu cầu chia di sản.
Ngày 28/10, TAND TP HCM xử sơ thẩm, xác định di chúc lập tại Mỹ hợp pháp và đã được hợp pháp hóa lãnh sự. Di sản của Đức Tiến gồm nhà đất tại phường Linh Đông, TP Thủ Đức (nay là Hiệp Bình), trị giá 6,2 tỷ đồng và một thửa đất ở Long An (nay là Tây Ninh), trị giá khoảng một tỷ đồng.
Quá trình giải quyết vụ kiện và tại tòa sơ thẩm, bà Ánh đề nghị HĐXX không công nhận di chúc lập tại Mỹ (Đức Tiến để lại toàn bộ tài sản cho vợ) là hợp pháp tại Việt Nam. Bà cho rằng căn nhà ở Thủ Đức là tài sản chung của bà và con trai, nên đề nghị chia đôi và bà được nhận hiện vật là căn nhà. Còn thửa đất ở Long An, bà cho rằng đó là tài sản riêng của Đức Tiến, đề nghị chia đều theo pháp luật cho bà, con dâu và cháu nội.
Tòa không chấp nhận quan điểm của Bình Phương cho rằng toàn bộ tài sản là hình thành trong thời kỳ hôn nhân, bởi căn nhà được mua trước khi kết hôn và thửa đất đã thanh toán 70% trước thời điểm đăng ký kết hôn. Với tư cách giám hộ hợp pháp của con gái, Bình Phương được hưởng và quản lý hơn 70% tổng giá trị di sản; tòa giao cô nhận phần hiện vật và hoàn trả lại tiền tương ứng cho bà Ánh.
Sau phán quyết của tòa sơ thẩm, Bình Phương kháng cáo một phần bản án sơ thẩm. Cô đề nghị cấp phúc thẩm xem xét lại và công nhận cô sở hữu 50% giá trị nhà đất tại phường Hiệp Bình (trước đây là phường Linh Đông, TP Thủ Đức) và một thửa đất tại Long An, nay là tỉnh Tây Ninh.
Ngoài ra, Bình Phương không đồng ý việc bà Ánh được hưởng 10% giá trị nhà đất tại phường Hiệp Bình vì "không có đóng góp về tài chính" trong việc hình thành khối tài sản này. Bởi Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 xác định tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung của vợ chồng, trừ khi chứng minh được là tài sản riêng.
Bình Phương cũng phản đối việc tòa sơ thẩm cho rằng bà Ánh "có công quản lý, tôn tạo tài sản" vì bà trông coi nhà chỉ là thỏa thuận tạm thời, không làm tăng giá trị tài sản. Nguyên đơn đề nghị tòa xác định di sản Đức Tiến để lại là phần tài sản sau khi trừ chi phí chữa bệnh và mai táng hợp lý tại Mỹ.
Còn bà Ánh kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm, cho rằng tòa chưa xem xét đánh giá toàn diện, đầy đủ các chứng cứ trong hồ sơ; có sự nhầm lẫn trong áp dụng pháp luật dẫn tới việc ban hành bản án không khách quan cũng như đảm bảo quyền lợi ích hợp pháp của mình. Bà đề nghị tòa cấp phúc thẩm sửa bản án theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu phản tố của mình, được sở hữu nhà con trai để lại.
Nhóm bị đề nghị truy tố về tội sản xuất, mua bán, trao đổi hoặc tặng cho công cụ, thiết bị, phần mềm để sử dụng vào mục đích trái pháp luật; xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác.
Trong vụ án, Lê Ngọc Sơn là cử nhân công nghệ thông tin, quen biết Lê Đức Tài từ thời học đại học. Khoảng cuối năm 2022, Sơn nảy sinh ý định tạo mã độc để đánh cắp tài khoản quảng cáo Facebook và đề nghị Tài thực hiện. Tài đồng ý, lập trình mã độc rồi nhúng vào các tập tin có vẻ hợp pháp như word hoặc PDF nhằm đánh lừa người dùng.
Sau đó Sơn phát tán các tập tin chứa mã độc thông qua nền tảng LinkedIn và mạng xã hội, bằng cách giả mạo nội dung tuyển dụng hoặc quảng cáo có kèm đường link tải tài liệu.
Khi người dùng tin tưởng và tải về mở file, mã độc sẽ tự động kích hoạt, xâm nhập máy tính, đánh cắp thông tin đăng nhập tài khoản quảng cáo Facebook. Những dữ liệu này được tự động gửi về và lưu trữ trên Google Sheet để Sơn khai thác.
Dựa trên các tài khoản bị chiếm đoạt, Sơn tiến hành sử dụng chính tài khoản đó để chạy quảng cáo bán hàng tại khu vực tương ứng. Chi phí quảng cáo sẽ bị nền tảng trừ trực tiếp vào tài khoản của nạn nhân, giúp nhóm của Sơn hưởng lợi mà không phải bỏ chi phí thực.
Trong quá trình hoạt động, khi mã độc bị phần mềm diệt vi rút phát hiện, Tài liên tục chỉnh sửa để né tránh. Đến khoảng tháng 4, tháng 5-2023, khi mã độc cũ không còn hiệu quả, Sơn yêu cầu Tài phát triển phiên bản mới tinh vi hơn.
Tài nghiên cứu và tìm hiểu về công nghệ điều khiển máy tính từ xa (RDP). Do không tự viết được hoàn chỉnh, Tài đã mua mã nguồn RDP từ một người lạ trên Telegram với giá 40.000 USD do Sơn chi trả. Sau đó Tài hoàn thiện hệ thống mã độc mới, bao gồm máy chủ điều khiển và công cụ phát tán.
Từ khoảng tháng 7, tháng 8-2023, Tài hướng dẫn các thành viên trong nhóm của Sơn cách sử dụng công cụ để tạo mã độc, phát tán và kiểm soát máy tính nạn nhân. Nhóm này gồm nhiều người như Lương Đình Việt, Trần Hồng Khiêm, Nguyễn Duy Luân, Võ Hữu Hải… Họ tham gia các nhóm chat trên Telegram để học cách triển khai mã độc, xây dựng kịch bản lừa đảo và đăng tải nội dung tuyển dụng giả nhằm dụ người dùng tải file.
Khi người dùng bị nhiễm mã độc, nhóm sử dụng công cụ để theo dõi, truy cập và kiểm soát máy tính từ xa, từ đó lấy thông tin tài khoản quảng cáo. Dữ liệu sau đó được chuyển cho Sơn. Sơn tiếp tục giao cho Dương Việt Dũng sử dụng các tài khoản này để chạy quảng cáo bán hàng cho bên thứ ba tại Hoa Kỳ.
Tiền thu được từ hoạt động bán hàng được chia theo tỉ lệ 8:2, trong đó Sơn hưởng 20%. Riêng từ hoạt động này, Sơn đã thu lợi khoảng 5 tỉ đồng. Sơn cũng chia sẻ tài khoản đánh cắp cho nhiều người khác như Nguyễn Văn Quyết, Nguyễn Hoàng Khiêm, Nguyễn Xuân Mạnh để cùng khai thác. Thay vì thu tiền một lần, Sơn ăn chia lợi nhuận theo kết quả kinh doanh của từng người.
Khoảng hai tuần một lần, Sơn nhận tiền chia lợi nhuận từ các nhóm này, chủ yếu thông qua tiền điện tử USDT nhằm tránh bị phát hiện. Hoạt động của các nhóm diễn ra liên tục từ cuối năm 2022 - 2024, thậm chí một số vẫn kéo dài đến năm 2025.
Theo kết luận điều tra, tổng số tiền Sơn hưởng lợi lên đến khoảng 12 tỉ đồng. Trong đó khoảng 5 tỉ đồng từ Dũng, 2 tỉ đồng từ nhóm của Mạnh, 1,5 tỉ đồng từ Hoàng Khiêm, 200 triệu đồng từ nhóm Quyết - Thông và khoảng 3,3 tỉ đồng từ hoạt động bán hàng trực tiếp của Sơn.
