Đó là hai trường hợp trẻ em ngụ tỉnh Vĩnh Long. Ngay khi vào khoa Cấp cứu, trẻ được đánh giá nhanh tình trạng toàn thân, theo dõi sát dấu hiệu sinh tồn và mức độ ngộ độc. Bác sĩ lập tức triển khai các biện pháp xử trí ban đầu như bù dịch, kiểm soát nôn ói nhằm ổn định tình trạng.
Sau đó, bệnh nhân được chuyển đến khoa Nhi để tiếp tục điều trị chuyên sâu. Tại đây, các bác sĩ chỉ định sử dụng than hoạt cho bệnh nhi, nhằm hạn chế hấp thu độc chất còn lại trong đường tiêu hóa, đồng thời theo dõi chặt chẽ các biến chứng có thể xảy ra trên tim mạch, thần kinh và tiêu hóa.
Hiện tại, các bệnh nhi đã qua cơn nguy hiểm.
Theo BSCKI Trần Đăng Khoa, Trưởng khoa Nhi, hoa sứ – đặc biệt là sứ Thái Lan (còn gọi là sứ sa mạc) – chứa nhóm hoạt chất glycoside t Đây là một loại độc chất có khả năng tác động trực tiếp lên cơ tim, hiện diện ở toàn bộ cây, từ mủ, thân, lá đến hoa sứ.
Khi xâm nhập vào cơ thể, các chất này không chỉ gây kích ứng niêm mạc tiêu hóa với biểu hiện nôn ói, đau bụng mà còn có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch, gây rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp. Trong những trường hợp nặng, bệnh nhân có nguy cơ biến chứng đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Điều đáng lo ngại là mủ cây sứ có màu trắng đục như sữa, dễ khiến trẻ nhỏ tò mò, trong khi hoa có hình dạng đẹp mắt, dễ bị nhầm lẫn là có thể ăn được. Những yếu tố nguy cơ này tồn tại ngay trong không gian sống quen thuộc như sân vườn, nhưng lại thường bị người lớn chủ quan bỏ qua.
Trước đây, một bệnh viện chuyên khoa nhi ở TPHCM từng tiếp nhận cháu bé 2 tuổi nhập viện với triệu chứng ngộ độc nặng, do người nhà cho uống nước sắc từ hoa sứ Thái Lan chữa biếng ăn. Bệnh nhi này cũng phải rửa dạ dày, uống than hoạt tính ngăn chất độc vào máu.
Bác sĩ Khoa khuyến cáo, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý không để trẻ chơi gần cây sứ, nhất là khi cây vừa bị cắt tỉa; hướng dẫn trẻ không chạm vào mủ cây, không đưa tay hoặc vật lạ vào miệng.
Trong trường hợp phát hiện trẻ có biểu hiện bất thường (như nôn ói, đau đầu sau khi tiếp xúc hoặc nghi nuốt phải mủ hoa sứ), người dân tuyệt đối không tự ý áp dụng các biện pháp truyền miệng, mà cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.
Khi nhiệt độ vượt 35 độ C, thực phẩm rất dễ trở thành môi trường cho vi khuẩn phát triển nhanh. Vì vậy, chú ý an toàn ăn uống và phòng ngộ độc thực phẩm là điều không thể xem nhẹ trong mùa nóng.
Theo thạc sĩ - bác sĩ Bùi Thị Duyên, phụ trách khoa Dinh Dưỡng, Bệnh viện Quân y 175, việc để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng nhiều giờ là nguy cơ ngộ độc thực phẩm phổ biến. Nhiều nơi chế biến thực phẩm sẵn nhưng không bảo quản đúng cách, khiến vi khuẩn phát triển nhanh. Bên cạnh đó, nhiễm khuẩn chéo do dùng chung dao, thớt cho đồ sống - chín, hoặc để lẫn thực phẩm sống với đồ ăn liền trong tủ lạnh cũng làm tăng rủi ro mất an toàn thực phẩm.
“Nếu khâu kiểm soát nguyên liệu đầu vào không chặt chẽ, dẫn đến việc sử dụng thực phẩm đã ôi thiu, biến chất vì mục tiêu lợi nhuận hoặc chủ quan cũng sẽ vô tình tạo ra các ‘ổ’ vi khuẩn phát triển mạnh mẽ, trở thành nguồn gây ngộ độc”, bác sĩ Duyên cảnh báo.
Thạc sĩ - bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115, cho biết khoảng nhiệt độ 30 - 40°C thường được gọi là “vùng nguy hiểm” trong an toàn thực phẩm. Nhiều loại vi khuẩn có thể nhân đôi chỉ sau 20 - 30 phút, tức chỉ sau vài giờ, số lượng vi khuẩn có thể tăng lên hàng trăm đến hàng nghìn lần.
Do đó, mọi người cần lưu ý một nguyên tắc quan trọng: Thực phẩm chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ; nếu nhiệt độ môi trường trên 32 - 35°C, thời gian này nên rút ngắn còn khoảng 1 giờ. Sau mốc này, nguy cơ vi khuẩn phát triển và sinh độc tố tăng lên rõ rệt. Đáng lưu ý, một số độc tố vi khuẩn không bị phá hủy hoàn toàn khi hâm nóng lại, nên việc “nấu lại cho kỹ” không đồng nghĩa với an toàn.
Các thực phẩm như hải sản, món nhiều nước, sữa hoặc thức ăn chế biến sẵn là nhóm dễ hư hỏng nhanh nhất trong thời tiết nắng nóng. Từ đó, bác sĩ Tố Hi lưu ý khi thực phẩm có dấu hiệu mùi lạ, nhớt, đổi màu hoặc vị bất thường, người dân không nên cố sử dụng lại.
Để chủ động phòng tránh ngộ độc thực phẩm trong mùa nắng nóng, bác sĩ Duyên khuyên người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm sau:
Thực hiện “ăn chín, uống sôi”: Tuyệt đối không sử dụng thức ăn ôi thiu, hỏng mốc hoặc quá hạn sử dụng. Hạn chế tối đa các món gỏi sống, đồ tái trong mùa hè. Thực phẩm thừa cần được đun lại ở nhiệt độ trên 70 độ C trước khi ăn.
Vệ sinh tay: Rửa tay bằng xà phòng ít nhất 20 giây trước và sau khi chế biến thực phẩm, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Giữ khu vực chế biến và vật dụng nấu nướng luôn sạch sẽ, khô ráo.
Bảo quản thực phẩm đúng cách: Thức ăn chín cần được đậy kín để tránh bụi và côn trùng. Nếu dùng tủ lạnh, phải sắp xếp ngăn nắp, tránh việc tích trữ quá tải dung tích tủ. Nhiệt độ ngăn mát nên giữ ở mức 5 độ C hoặc thấp hơn.
Lựa chọn thực phẩm an toàn: Ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng, không có mùi lạ hay màu sắc bất thường.
Bù nước và điện giải đúng cách: Uống đủ 1,5 - 2,5 lít nước/ngày tùy độ tuổi và mức độ hoạt động. Nên uống chậm, chia thành nhiều lần ngay cả khi không khát. Có thể dùng nước lọc, nước khoáng, nước dừa hoặc Oresol để bổ sung khoáng chất bị thất thoát qua mồ hôi.
Thạc sĩ, dược sĩ Đoàn Thành Luân, Phó trưởng Bộ môn Dược học cổ truyền, Khoa Y học cổ truyền, Trường đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết viêm gan B hiện chưa thể chữa khỏi hoàn toàn. Giai đoạn cấp tính thường tự phục hồi sau 6 tháng. Tuy nhiên, nếu bệnh kéo dài hơn (mạn tính), diễn biến sẽ phức tạp, đòi hỏi phải dùng thuốc và theo dõi định kỳ với tỷ lệ khỏi bệnh rất thấp.
Trước nỗi lo ngại về tác dụng phụ của thuốc hay viễn cảnh phải điều trị duy trì kéo dài, không ít người bệnh đã tự ý sử dụng thảo dược với hy vọng về một giải pháp "thanh lọc" cơ thể an toàn. Đó là lý do cà gai leo bỗng chốc trở thành một trong những cái tên "phủ sóng" khắp các diễn đàn, được ca tụng là "thần dược'" có thể thay thế thuốc đặc trị viêm gan B.
Cà gai leo có tên khoa học là Solanum procumpens Lour. Cà gai leo được sử dụng trong dân gian để điều trị các bệnh về gan như viêm gan, xơ gan và men gan cao. Theo các nghiên cứu hiện nay, cà gai leo chứa các hợp chất nhóm glycoalkaloid, đây là nhóm chất quan trọng có tác dụng bảo vệ gan, giải độc gan, làm hạ men gan, làm chậm tiến triển của xơ gan.
Ngoài ra đây cũng là một trong những dược liệu hiếm hoi có các nghiên cứu trên lâm sàng, các nghiên cứu trên bệnh nhân viêm gan B mạn tính tại các bệnh viện lớn là Bệnh viện Quân y 103, Bệnh viện 354, Bệnh viện Trung ương quân đội 108 đã chứng minh hoạt chất glycoalkaloid trong cà gai leo có tác dụng hỗ trợ điều trị viêm gan virus, bệnh nhân đều cải thiện nhanh các triệu chứng bệnh như vàng da, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, đau tức hạ sườn…
Theo thạc sĩ, dược sĩ Đoàn Thành Luân, dù sở hữu những hoạt chất quý giá cho gan, nhưng về mặt bản chất y học, cà gai leo không thể thay thế phác đồ điều trị viêm gan đặc hiệu, đặc biệt là đối với virus viêm gan B. Trong khi các loại thuốc kháng virus như entecavir hay tenofovir tác động trực tiếp vào vòng đời của virus thông qua cơ chế ức chế enzyme sao chép ngược, từ đó ức chế sự nhân lên của virus, giúp đưa nồng độ virus về dưới ngưỡng phát hiện, thì cà gai leo chủ yếu đóng vai trò "giải quyết hậu quả".
Các hoạt chất như glycoalkaloid chỉ dừng lại ở việc bảo vệ tế bào gan khỏi sự tấn công của các gốc tự do, giảm viêm và làm chậm quá trình xơ gan. Thực tế lâm sàng cho thấy, chưa có bất kỳ công trình nghiên cứu nào chứng minh cà gai leo có thể tiêu diệt hoàn toàn virus hay thay thế được khả năng kiểm soát virus bền vững của thuốc tây.
"Việc tự ý ngưng thuốc điều trị để chuyển sang dùng cà gai leo không chỉ khiến nồng độ virus bùng phát mạnh mẽ mà còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc, đẩy người bệnh vào tình trạng suy gan cấp tính hoặc ung thư gan tiến triển nhanh chóng. Do đó, việc sử dụng cà gai leo chỉ nên được coi là một liệu pháp bổ trợ dưới sự theo dõi của bác sĩ, thay vì là một phương pháp thay thế hoàn toàn phác đồ điều trị", thạc sĩ Đoàn Thành Luân chia sẻ.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Thị Ngọc Phượng, Phó Trưởng khoa Tim mạch, Bệnh viện Nhi đồng 2, các y bác sĩ của khoa đã can thiệp thành công bằng thông tim cho nam bệnh nhi P.N.T (3 tuổi, nặng 13 kg), ở xã Phú Giáo, TP.HCM.
Sau khi được thông tim, bé T. đã được cho xuất viện ngay ngày hôm sau. Hiện tại tình hình sức khỏe bé T. ổn định và có thể tái khám tại địa phương mà không cần quay trở lại bệnh viện.
Đây là một trong những trẻ được chẩn đoán mắc bệnh lý tim mạch trong đợt thăm khám sàng lọc bệnh tim bẩm sinh vừa qua của bệnh viện tại xã Phú Giáo nhân ngày Sức khỏe toàn dân (7.4).
Bé T. được đoàn bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 2 đến kiểm tra và siêu âm tim tầm soát tại địa phương vào ngày 5.4. Theo thạc sĩ - bác sĩ chuyên khoa 1 Phan Đại Bằng, sau khi siêu âm tim, bé T. được chẩn đoán bệnh thông liên nhĩ lỗ lớn kèm suy dinh dưỡng nặng.
Qua khai thác bệnh sử, gia đình cho hay bé T. thường ăn kém và viêm phổi tái lại nhiều lần. Sau khi tầm soát, các bác sĩ tư vấn, hướng dẫn và khuyến khích người nhà đưa bé đến Bệnh viện Nhi đồng 2 để được can thiệp điều trị.
Đây là một trường hợp thông liên nhĩ phức tạp với kích thước lỗ thông rất lớn (21 mm) và rìa mỏng, gây khó khăn cho can thiệp thông tim, nếu không điều trị sẽ dễ gặp các biến chứng thông liên nhĩ. Bệnh nhi sau đó đã được hội chẩn và chuẩn bị các phương án điều trị tốt nhất.
Được biết, bé T. ở với bà nội, ba mẹ không sống chung, ba bé đi làm ăn xa nên không có nhiều điều kiện chăm sóc. Nhận thấy bệnh nhi có hoàn cảnh khó khăn, bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Khiết Tâm của bệnh viện đã quyết định hỗ trợ toàn bộ kinh phí, kịp thời cứu chữa cho bé.
Cùng với sự tận tâm và kinh nghiệm vững vàng, các y bác sĩ đã can thiệp thành công lỗ thông liên nhĩ bằng thông tim, giúp bệnh nhi không cần phải trải qua quá trình phẫu thuật mổ tim hở phức tạp. Bên cạnh đó, bé T. còn được thăm khám và điều trị bệnh viêm mũi họng cấp, sâu răng và vấn đề suy dinh dưỡng.
Liên quan đến bệnh thông liên nhĩ, bác sĩ Phượng cho biết đây là một dạng bệnh tim bẩm sinh tương đối hay gặp ở trẻ em. Bệnh có thể làm cho trẻ chậm tăng cân, mắc bệnh viêm phổi và có thể dẫn đến suy tim nếu không được can thiệp điều trị.
Để điều trị kịp thời tránh các biến chứng nguy hiểm, bác sĩ Phượng khuyến cáo phụ huynh nên đưa trẻ thăm khám ngay khi có các dấu hiệu sau:
