Theo Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia), từ 2014 – 2025, có 79.459 vụ vi phạm liên quan đến buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán trái phép thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng bị phát hiện, bắt giữ; thu giữ hơn 110 triệu bao thuốc lá điếu các loại, hơn 388 tấn lá thuốc lá và hơn 2 triệu đơn vị thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Tại tọa đàm “Phòng, chống thuốc lá lậu – thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới” do Báo Công an nhân dân tổ chức sáng 22.4, tại Hà Nội, ông Đặng Văn Dũng, Phó chánh văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, đánh giá, trong buôn lậu thuốc lá, đối tượng vi phạm ngày càng manh động, tinh vi hơn; hoạt động trên không gian mạng nổi lên mạnh hơn.
Trong khi đó, thể chế và các quy định pháp luật xử lý hành vi buôn lậu, vận chuyển, mua bán trái phép thuốc lá chưa đầy đủ, đồng bộ.
Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đang phối hợp với các bộ, ngành xây dựng dự thảo Chỉ thị mới thay thế Chỉ thị 30/CT-TTg về tăng cường công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá, dự kiến trình Thủ tướng trong tháng 5.
Trong đó có nội dung quan trọng là tăng mạnh chế tài xử lý vi phạm, nhất là với các hành vi buôn bán thuốc lá nhập lậu, đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu chính quyền cấp xã, phường, đặc khu với công tác chống buôn lậu trên địa bàn.
Dẫn số liệu Bộ Tài chính, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam, cho biết, thuốc lá lậu làm thất thu ngân sách nhà nước từ 5.000 – 6.000 tỉ đồng mỗi năm, xu hướng này còn gia tăng.
Mức xử phạt hiện nay đối với buôn bán thuốc lá lậu chỉ từ 1 – 3 triệu đồng, tương đương khoảng 30.000 đồng/bao trong một số trường hợp, là quá thấp, chưa đủ sức răn đe.
Bà Hải kiến nghị, cần nhanh chóng sửa đổi Nghị định 98 năm 2020 và ban hành mức xử phạt cao hơn. Trong đó, mức khởi điểm tối thiểu nên gấp 10 lần hiện tại.
“Chính sách mới cần có hiệu lực sớm ngay trong năm 2026, tốt nhất từ giữa năm, nhằm đưa thị trường vào quỹ đạo trước khi lộ trình tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá bắt đầu được thực thi từ ngày 1.1.2027”, bà Hải nhấn mạnh.
Bà Phan Minh Thủy, Trưởng phòng Tư vấn chính sách và pháp luật của Ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), phân tích, tại Việt Nam, thuốc lá lậu được xếp vào nhóm hàng cấm. Pháp luật hiện hành áp dụng cơ chế xử phạt kép, gồm xử phạt hành chính và truy cứu trách nhiệm hình sự.
Tuy vậy, với hành vi buôn bán, tàng trữ, vận chuyển dưới 50 bao thuốc lá nhập lậu, mức phạt hành chính hiện chỉ từ 1 – 3 triệu đồng; trong khi ngưỡng định lượng để có thể khởi tố hình sự là từ 1.500 bao trở lên, hoặc trong trường hợp có yếu tố tái phạm theo quy định pháp luật.
Mức phạt hiện hành của Việt Nam còn thấp nếu so với một số nước trong khu vực, dễ khiến đối tượng vi phạm coi tiền phạt như một loại chi phí vận hành của hoạt động kinh doanh bất hợp pháp.
Bà Thủy cũng đề xuất sửa đổi Nghị định 98 theo hướng nâng mức phạt tiền lên cao hơn hẳn, trên nguyên tắc số tiền phạt phải cao hơn lợi nhuận kỳ vọng của lô hàng.
Cạnh đó, cần nghiên cứu cơ chế phạt lũy tiến đối với hành vi tái phạm, thậm chí cân nhắc chuyển sớm từ xử lý hành chính sang xử lý hình sự trong trường hợp tái phạm nghiêm trọng, không phụ thuộc hoàn toàn vào ngưỡng số lượng như hiện nay.
Ngoài tăng mức xử phạt, theo ông Nguyễn Quốc Việt, chuyên gia chính sách công, Trường đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), cần tăng hiện diện kiểm tra tại các điểm bán lẻ để người bán nhận thấy rủi ro bị phát hiện và xử lý là có thật, thường xuyên và liên tục.
Đài Khí tượng thủy văn Nam bộ cho biết, nắng nóng đang gia tăng trên khắp khu vực Nam bộ do áp cao cận nhiệt đới có trụ vắt qua nam Trung bộ và Nam bộ hoạt động ổn định. Thêm vào đó, cường độ gió trên vùng biển Nam bộ hoạt động yếu khiến cho trời quang mây và cường độ nắng nóng thêm gay gắt. Khoảng ngày 8 - 9.4, áp thấp nóng phía tây hoạt động động mạnh trở lại và phát triển về phía đông nam; khiến nắng nóng càng thêm gay gắt.
Trong hai ngày cuối tuần, mức nhiệt cao nhất tại TP.HCM và các tỉnh miền Đông phổ biến 36 - 37 độ C, từ đầu tuần sau (ngày 6.2) có thể tăng thêm 1 độ lên 37 - 38 độ C. Nắng nóng cũng mở rộng sang các tỉnh miền Tây, một số nơi xuất hiện nắng nóng gay gắt đặc biệt khu vực giáp biên giới tây nam như Đồng Tháp, An Giang có thể xuất hiện mức nhiệt cao nhất đến 37 độ C; còn Vĩnh Long và Cần Thơ cũng ghi nhận mức nhiệt cao nhất từ đầu mùa khô là 36 độ C.
Trên phạm vi cả nước, từ ngày 6.4, khu vực tây Bắc bộ và đồng bằng Bắc bộ xuất hiện nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt. Từ ngày 7.4 nắng nóng có khả năng mở rộng ra các tỉnh phía đông Bắc bộ với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35 - 37 độ C, có nơi trên 38 độ C, độ ẩm tương đối thấp nhất phổ biến từ 45 - 55%.
Nhiệt độ khí tượng nêu trên thường thấp hơn nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời từ 2 - 4. độ C, thậm chí có thể cao hơn; nguyên nhân do phụ thuộc vào các điều kiện mặt đệm như bê tông, đường nhựa.
Do ảnh hưởng của nắng nóng và nắng nóng gay gắt kết hợp với độ ẩm trong không khí giảm thấp nên có nguy cơ xảy ra cháy nổ và hỏa hoạn ở khu vực dân cư do nhu cầu sử dụng điện tăng cao. Ngoài ra, nắng nóng còn có thể gây tình trạng mất nước đối với cơ thể người khi tiếp xúc lâu với nền nhiệt độ cao.
Theo Bộ Tài chính, để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong giai đoạn 2026 - 2030 cần khoảng 38,5 triệu tỉ đồng. Trong đó, vốn nhà nước là 8,51 triệu tỉ đồng, phần còn lại sẽ phải huy động từ khu vực tư nhân và nước ngoài.
Phát biểu tại hội thảo "40 năm đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế" chiều 13.4, tại Hà Nội, bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước), cho biết, tín dụng ngân hàng hiện vẫn đang đóng vai trò rất quan trọng trong hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Đến cuối năm 2024, tổng tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 18,17 triệu tỉ đồng, tăng 19,07% so với năm 2023. Trong đó, tín dụng cho doanh nghiệp chiếm khoảng 48%; tín dụng cho cá nhân, hộ gia đình và hộ kinh doanh chiếm khoảng 46%.
"Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng tín dụng hiện đang cao hơn tốc độ huy động vốn, qua đó tiềm ẩn rủi ro thanh khoản cho hệ thống ngân hàng. Cuối năm 2024, tín dụng tăng 19,07%, trong khi huy động vốn chỉ tăng khoảng 14,5%. Đến cuối tháng 3 năm nay, tín dụng tăng khoảng 2,45%, nhưng huy động mới chỉ tăng khoảng 0,31%.
Ngành ngân hàng cam kết sẽ tiếp tục đáp ứng nhu cầu vốn cho tăng trưởng kinh tế, song nếu nền kinh tế phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng, mô hình tăng trưởng sẽ thiếu bền vững", bà Tùng lưu ý.
Theo bà Tùng, thời gian qua, dù có nhiều giải pháp nhằm nâng hạng thị trường vốn, quy mô thị trường vẫn hạn chế. Cần phát triển thêm các nguồn vốn khác như quỹ đầu tư, để hỗ trợ doanh nghiệp theo những mô hình linh hoạt hơn.
Để đáp ứng nhu cầu vốn rất lớn cho giai đoạn tăng trưởng mới, bà Nguyễn Thúy Hạnh, Tổng giám đốc Standard Chartered Việt Nam, cho rằng, Việt Nam cần nhìn bài toán nguồn lực theo 2 cấu phần chính: vốn chủ sở hữu và vốn nợ.
Với vốn chủ sở hữu, cần đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước, đồng thời thúc đẩy tái cấu trúc doanh nghiệp gắn với thị trường chứng khoán để tạo thêm hàng hóa chất lượng cho thị trường.
Song song, Việt Nam cần thu hút mạnh hơn FDI, hướng tới các nhà đầu tư lớn, dài hạn. Việc thị trường chứng khoán tiến gần mục tiêu nâng hạng cũng sẽ mở thêm dư địa cho dòng vốn đầu tư gián tiếp quốc tế.
"Một nguồn lực quan trọng khác là vốn trong dân cư, kể cả các tài sản đang nằm trong vàng. Nếu khơi thông tốt nguồn lực này, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có thêm dư địa phát triển rất lớn", bà Hạnh nói.
Khá lưu tâm khía cạnh Chính phủ dẫn dắt việc thành lập các quỹ đầu tư quốc gia, ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch HĐQT FiinGroup, phân tích, hiện Việt Nam đã có đề án thành lập quỹ nhà ở quốc gia.
Sẽ rất tốt cho giải bài toán vốn nếu Chính phủ có thể nghiên cứu và xem xét mô hình như: quỹ đầu tư hạ tầng nhằm giải bài toán vốn dài hạn cho các nhóm dự án hạ tầng; quỹ tăng trưởng quốc gia nhằm hỗ trợ trực tiếp cho mục tiêu huy động vốn cho tăng trưởng kinh tế cao như một số nước đã làm...
Nhấn mạnh hiện vấn đề lớn khi các dự án tiếp cận vốn ngoài ngân hàng là tính hấp dẫn còn thấp, theo vị này, phải nhanh chóng cải thiện điều này. Kinh nghiệm quốc tế là không nên làm dự án riêng lẻ mà gộp danh mục dự án.
"Về cải cách thị trường vốn, hiện Bộ Tài chính đã có đề án tái cơ cấu nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán. Hiệu quả triển khai sẽ cao hơn nếu như phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp vào chiều sâu, để nhiều doanh nghiệp ngoài ngân hàng tham gia hơn...", ông Thuân nói.
Cụ thể, đối với các đơn vị thành viên, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) yêu cầu quán triệt, phổ biến Chỉ thị số 09 và Chỉ thị số 10 của Thủ tướng Chính phủ đến toàn thể cán bộ công nhân viên và người lao động. Tập đoàn cũng đặt mục tiêu các đơn vị thực hiện tiết kiệm tối thiểu 3% điện năng tiêu thụ trong năm nay.
Đặc biệt, riêng các tháng cao điểm nắng nóng (từ tháng 4 đến tháng 7), phấn đấu tiết kiệm từ 10% trở lên.
Đồng thời, các đơn vị của EVN cũng sẽ đưa nội dung tiết kiệm điện vào kế hoạch công tác hàng năm và chương trình hành động của đơn vị, gắn kết quả thực hiện với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.
Tập đoàn khuyến khích áp dụng các mô hình quản lý năng lượng tiên tiến, từng bước triển khai hệ thống quản lý năng lượng và các giải pháp tòa nhà thông minh nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng điện.
Đối với khách hàng, các tổng công ty điện lực sẽ tăng cường tư vấn, hướng dẫn sử dụng điện tiết kiệm theo từng nhóm khách hàng như hộ gia đình, doanh nghiệp sản xuất, dịch vụ…; đồng thời vận động ký cam kết sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả.
EVN cũng giao các tổng công ty điện lực chủ động gửi thông tin cảnh báo tới khách hàng trong trường hợp mức tiêu thụ điện vượt quá mức sử dụng so với cùng kỳ và tháng trước liền kề, giúp khách hàng kịp thời điều chỉnh thói quen sử dụng điện.
Ngoài ra, EVN cũng giao các tổng công ty điện lực tiếp tục triển khai chương trình điều chỉnh phụ tải điện (DR) tự nguyện phi thương mại và dịch chuyển phụ tải điện; khuyến khích khách hàng dịch chuyển thời gian sử dụng điện khỏi giờ cao điểm, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện trong những thời điểm nhu cầu tăng cao.
Các tổng công ty điện lực tổ chức hỗ trợ, tạo điều kiện phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ tại các cơ quan, cơ sở sản xuất - kinh doanh - dịch vụ và hộ gia đình; khuyến khích lắp đặt kèm hệ thống lưu trữ điện nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng.
Thông qua kế hoạch này, EVN đặt trọng tâm vào việc siết chặt kỷ luật sử dụng điện trong toàn hệ thống, vừa triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật và công cụ hỗ trợ khách hàng, góp phần sử dụng điện hợp lý hơn và giảm áp lực cho hệ thống, nhất là trong các giai đoạn cao điểm.
