Nội dung trên được ông Bùi Quốc Hoan, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), nói tại tọa đàm Giải pháp giảm áp lực cung ứng điện giai đoạn 2026 – 2030, do báo Công Thương phối hợp EVN, EVNSPC tổ chức, sáng 21/4.
Theo Quy hoạch điện VIII, mục tiêu đến năm 2030, khoảng 50% mái nhà công sở và hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu (tức phục vụ nhu cầu tại chỗ, không bán vào hệ thống điện quốc gia), với quy mô khoảng 26.000 MW, tương đương công suất 13 nhà máy thủy điện Hòa Bình. Theo lãnh đạo EVNSPC, để hiện thực hóa mục tiêu này, đòi hỏi cơ chế đủ mạnh và giải pháp triển khai đồng bộ trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh.
Yêu cầu lắp điện mặt trời mái nhà càng cấp thiết trong bối cảnh nhu cầu điện sắp tới dự báo tăng cao, còn nguồn cung gặp nhiều áp lực. Ông Nguyễn Quốc Trung, Phó tổng giám đốc Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), cho biết hệ thống điện đang chịu áp lực lớn khi nhu cầu tăng nhanh chưa từng có.
Ngày 31/3, tiêu thụ điện toàn quốc đã đạt 1 tỷ kWh/ngày, sớm hơn nhiều so với các năm trước; riêng ngày 8/4 đạt 1,092 tỷ kWh, công suất cực đại 52.225 MW. Dự báo mốc 1,1 tỷ kWh/ngày có thể xuất hiện ngay sau kỳ nghỉ 30/4. “Chỉ cần nhiệt độ tăng thêm 1-2 độ C, hệ thống phải gánh thêm công suất tương đương một nhà máy thủy điện Hòa Bình”, ông Trung nói.
Trong khi đó, về nguồn cung, ông Trung cho biết thủy điện suy giảm do thiếu nước, chỉ đáp ứng khoảng 70 triệu kWh/ngày; nhiệt điện than và khí cũng đối mặt rủi ro do biến động nguồn nhiên liệu và thị trường năng lượng toàn cầu.
Lãnh đạo NSMO cho rằng điện mặt trời mái nhà là nguồn bổ sung quan trọng. Hiện công suất loại hình này đạt khoảng 8.400 MW, cung cấp 5-7% sản lượng điện mỗi ngày. Ưu điểm của điện mặt trời mái nhà là triển khai nhanh, ít phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu và tiềm năng lớn khoảng 963.000 MW.
Tuy nhiên dù nhiều ưu điểm song việc lắp đặt vẫn gặp không ít rào cản khiến mục tiêu gặp thách thức.
Ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP HCM, cho rằng người dân vẫn còn tâm lý nghi ngại khi đầu tư điện mặt trời mái nhà. Nguyên nhân chủ yếu do chi phí ban đầu lớn và lo ngại về hiệu quả.
Theo ông, với hộ gia đình, thủ tục lắp đặt hiện đã được đơn giản hóa. Người dân chỉ cần thông báo cho ngành điện qua tổng đài, cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng chăm sóc khách hàng để cập nhật vào cơ sở dữ liệu và sẽ được phản hồi, hỗ trợ.
Ngành điện cũng sẵn sàng phối hợp, tư vấn kỹ thuật cho khách hàng trong quá trình lắp đặt. Người dân khi lắp điện mặt trời áp mái chỉ cần thông báo với sở Công Thương hoặc ngành điện qua Cổng dịch vụ công, tổng đài chăm sóc khách hàng và sẽ được ngành điện liên hệ lại ngay.
“Thủ tục rất đơn giản”, ông Kiên nói. Tuy nhiên, theo ông chi phí đầu tư phổ biến từ 100-200 triệu đồng khiến nhiều hộ cân nhắc. Ngoài ra, với các gia đình cần sử dụng điện nhiều vào ban đêm cần hệ thống lưu trữ điện nhưng chi phí đầu tư cho công nghệ này vẫn là thách thức.
Từ thực tế đó, ông Kiên đề xuất cần có chính sách hỗ trợ tài chính để khuyến khích người dân. Kinh nghiệm một số nước là áp dụng ưu đãi thuế thu nhập cá nhân.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Thượng Quân, Tổng giám đốc Công ty cổ phần công nghệ tích hợp Sao Nam, nhận định rào cản lớn nhất là niềm tin vào hiệu quả đầu tư. “Người dân vẫn lo ngại chi phí và thời gian hoàn vốn, dù hiện nay chỉ còn khoảng 2-3,5 năm”, ông nói.
Ông Trịnh Quốc Vũ, Phó cục trưởng Điện lực (Bộ Công Thương), cho biết Bộ đang xây dựng cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà trình Thủ tướng, kỳ vọng tạo động lực mới cho thị trường.
Dẫn ví dụ giai đoạn trước, ông Vũ nói khi áp dụng cơ chế giá mua điện ưu đãi (FiT), Việt Nam đã nhanh chóng phát triển hơn 19.000 MW điện mặt trời. “Thời điểm năm 2017, dù giá bán lẻ điện bình quân chỉ khoảng 1.732 đồng/kWh, nhưng chúng ta vẫn chấp nhận mua điện mặt trời với giá tương đương hơn 2.000 đồng/kWh, cho thấy quyết tâm rất lớn”, ông nói.
Ngày nay, nhờ tiến bộ công nghệ, chi phí điện mặt trời, cả quy mô lớn và mái nhà, đã giảm đáng kể, trong khi giá bán lẻ điện tăng lên khoảng 2.204 đồng/kWh. Điều này tạo điều kiện thuận lợi hơn để phát triển nguồn điện mặt trời.
Ông Vũ cũng cho rằng giá điện truyền thống có thể tiếp tục biến động do phụ thuộc nhiên liệu đầu vào, trong khi điện mặt trời mái nhà có chi phí ổn định hơn và hiệu quả rõ ràng. Vì vậy, người dân và doanh nghiệp cần nhận diện đầy đủ lợi ích để mạnh dạn đầu tư thời gian tới.
FPT Shop trước đây tập trung bán lẻ các sản phẩm kỹ thuật số như điện thoại, laptop, phụ kiện, sim số. Chuỗi này mới tham gia mảng điện máy cách đây 2 năm -thời điểm Điện Máy Xanh đã có hơn 2.000 cửa hàng và doanh thu gần 60.000 tỷ đồng. Năm ngoái, chuỗi này mới rốt ráo chuyển đổi hơn 130 cửa hàng từ mô hình thông thường sang "FPT Shop Điện máy".
Tại phiên họp thường niên chiều 17/4, một số cổ đông chất vấn ban lãnh đạo FPT Retail (đơn vị sở hữu FPT Shop) về lý do và kế hoạch tham gia sâu vào mảng điện máy khi khoảng cách với người dẫn đầu đã quá lớn.
Lý giải điều này, ông Nguyễn Việt Anh - Phó tổng giám đốc FPT Retail - cho biết mảng điện máy có cách thức phát triển cũng như quy mô tương đương điện thoại và thiết bị di động (ICT), dao động 5-6 tỷ USD mỗi năm. Trong bối cảnh mảng ICT gần như bão hòa thì điện máy vẫn còn dư địa phát triển khi tỷ lệ thâm nhập các sản phẩm chủ lực như máy lạnh, máy giặt... mới dao động 60-70%.
Bên cạnh đó, tính mùa vụ của mảng này có thể bù đắp cho nhau bởi đỉnh điểm bán hàng ICT rơi vào đầu và cuối năm, trong khi điện máy thường hút khách khi nắng nóng đỉnh điểm trong quý II.
Không trực tiếp nhắc tên Điện Máy Xanh, nhưng ông Việt Anh gọi chuỗi dẫn đầu là "người khổng lồ" với khoảng 50% thị phần. Tuy nhiên, ông cho rằng ngoài đối thủ này, mảng điện máy chưa đơn vị nào có chỗ đứng vững chắc ở vị trí thứ hai. Sự phân mảnh của thị trường, cộng thêm còn dư địa phát triển, trở thành cơ hội cho người đến sau như FPT Shop.
Theo ông Việt Anh, họ là người mới và nhỏ nên có lợi thế về tính linh hoạt. Chuỗi tự định vị mình là điểm đến thay thế của khách hàng nên đang tập trung tối ưu trải nghiệm mua sắm.
Thừa nhận chưa thể cạnh tranh trực tiếp với đối thủ đầu ngành, nhưng ông nói có những cách làm riêng để dần củng cố vị thế. Ông dẫn chứng khi FPT Shop mới gia nhập, đối thủ đã sở hữu đội ngũ lắp đặt hơn 5.000 người. Họ xác định không thể phát triển lực lượng nhanh nên áp dụng mô hình kinh tế chia sẻ, xây ứng dụng để kết nối giữa thợ lắp đặt với khách hàng. Khi nhu cầu tăng đột biến vào những đợt bán hàng cao điểm, đối thủ không kịp đáp ứng tiến độ lắp đặt, chuỗi vẫn có thể đảm bảo thời gian trong 1-2 ngày.
"Cách làm này từng giúp nhiều hãng gọi xe công nghệ vượt mặt các doanh nghiệp taxi truyền thống chỉ trong vài năm", ông Việt Anh chia sẻ.
Nói với VnExpress bên lề phiên họp thường niên, lãnh đạo công ty cho hay điện máy năm ngoái đóng góp khoảng 8% doanh thu cho FPT Shop, tức khoảng 1.400 tỷ đồng. Mảng này giúp cải thiện hiệu suất kinh doanh của mỗi cửa hàng, nhờ đó số lượng điểm bán giảm nhưng doanh thu năm ngoái vẫn tăng 11% lên trên 16.800 tỷ đồng. Ông Việt Anh nói thêm, 2025 là năm tái cơ cấu và mở rộng nhanh nhưng mảng này không ghi nhận lỗ.
Trong kế hoạch năm nay, FPT Retail cho biết sẽ phát triển mạnh điện máy, gia dụng có lắp đặt thông qua việc đa dạng danh mục sản phẩm và đưa thêm nhiều thương hiệu vào Việt Nam.
Bên cạnh FPT Shop, động lực tăng trưởng chủ lực của FPT Retail đến từ chuỗi nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu. Công ty đang dẫn đầu mảng dược phẩm với hơn 2.400 nhà thuốc và 220 trung tâm tiêm chủng. Mảng này thu hơn 34.500 tỷ đồng trong năm ngoái, tương ứng hàng tháng mỗi cửa hàng thu 1,2 tỷ đồng.
FPT Retail đặt mục tiêu năm nay tăng 16% doanh thu, lên 59.500 tỷ đồng. Lợi nhuận trước thuế kỳ vọng đạt 1.550 tỷ đồng, tăng 27% so với năm ngoái.
Ban lãnh đạo ước tính doanh thu và lợi nhuận quý đầu năm nay lần lượt tăng 30% và 70% so với cùng kỳ, đồng thời dự báo tình hình khó khăn trong quý II khi những yếu tố tiêu cực như lãi suất tăng, sức mua yếu... tác động trực tiếp. Công ty ước tính lãi suất vay vốn bình quân năm ngoái khoảng 5%, nhưng trong quý I năm nay là 6% và quý II dự kiến lên 7%.
Theo Chủ tịch FPT Retail Nguyễn Bạch Điệp, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang, lạm phát và lãi suất cùng tăng, người dân đang thắt chặt chi tiêu và bỏ qua các sản phẩm chưa thiết yếu. Do đó, công ty phải chuẩn bị một loạt kịch bản cho tình huống xấu xảy ra, trong đó có tạm dừng một số dự án đầu tư chưa cấp thiết, đàm phán tiền thuê mặt bằng, thương lượng giãn công nợ với nhà cung cấp. Công ty cũng chủ trương không tuyển thêm người, kể cả tuyển thay thế, dù tăng số lượng cửa hàng.
"Khi thị trường biến động, ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là bảo vệ hiệu quả kinh doanh, lưu lượng khách hàng, chất lượng tăng trưởng và dòng tiền hơn là mở rộng bằng mọi giá", bà Điệp nói.
Tại đại hội cổ đông thường niên ngày 16/4, ông Phan Chiến Thắng, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Masan High-tech Materials (MSR), cho rằng sau làn sóng tỷ phú nhờ trí tuệ nhân tạo (AI), giới siêu giàu tiếp theo sẽ là những người nắm giữ các vật liệu thiết yếu cho ngành này. Ông nhắc tới vonfram (tungsten), loại vật liệu đóng góp phần lớn trong cơ cấu doanh thu doanh nghiệp.
Do đó, MSR đặt mục tiêu doanh thu năm nay tới 20.300 tỷ đồng, tăng gần gấp 3. Còn lợi nhuận sau thuế khoảng 1.700-2.500 tỷ đồng, tăng hơn 150-220 lần so với năm ngoái.
Nhờ chịu nhiệt trên 3.400 độ C, độ cứng gần bằng kim cương và dẫn điện tốt, vonfram được dùng làm vật liệu kết nối vi mạch, hệ thống điện toán trong ngành bán dẫn và sản xuất đạn lĩnh vực quốc phòng. Vật liệu này hầu như không có giải pháp thay thế hoàn hảo, giá tăng cả chục lần trong một năm qua, biến động mạnh nhất trong hơn hai thập kỷ.
Theo ông Thắng, mức giá ammonium paratungstate (APT, sản phẩm trung gian của vonfram) phản ánh trong báo cáo tài chính năm 2025 trung bình là 500 USD mỗi 10 kg (mtu). Trong khi đó, giá vật liệu này niêm yết tại công ty nghiên cứu thị trường Shanghai Metals Market ở mức 180.000 USD mỗi tấn (khoảng 1.800 USD một mtu) vào trưa ngày 16/4. Vật liệu này từng tăng hơn 3.000 USD vào cuối tháng 3, do xung đột Trung Đông và tình trạng siết xuất khẩu của Trung Quốc - thị trường cung ứng lớn nhất thế giới, theo CNBC.
Ông Danny Le, Chủ tịch HĐQT MSR, cho biết với mỗi 100 USD APT tăng giá, họ có thêm 50 triệu USD doanh thu và 10 triệu USD lợi nhuận sau thuế. "Nếu giá mỗi mtu ở mức 1.500 USD, chúng tôi trả hết nợ trong năm 2028", ông nói. Thời điểm xóa nợ sẽ sớm hơn một năm nếu giá này đạt 2.000 USD. Điều này đồng nghĩa, công ty sẽ có nguồn lực để trả cổ tức cho cổ đông vào 2027.
Tính đến cuối năm 2025, MSR nợ ròng gần 10.400 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ nợ/EBITDA (chỉ số đo lường khả năng trả nợ của doanh nghiệp bằng lợi nhuận trước lãi vay, thuế, khấu hao) là 4,8 lần, cải thiện so với mức 6 lần của năm trước đó.
Năm ngoái, mỏ Núi Pháo (trữ lượng 55 triệu tấn) của công ty được kéo dài thời gian khai thác đến năm 2044. Họ cũng được cấp phép khai thác thêm một mỏ trữ lượng 28 triệu tấn, dự kiến vận hành trong quý tới.
MSR cũng nhập khẩu thêm quặng ngoài để tinh chế, nhằm tối ưu hóa công suất cho nhà máy tinh luyện tại Công ty con Vonfram Masan (MTC). Hiện họ có hơn 20 nhà cung cấp, gồm "ông lớn" Mitsubishi từ Nhật Bản.
Đại diện MSR dẫn các dự báo cho thấy làn sóng đầu tư vào hạ tầng AI toàn cầu có thể đạt 5.000-8.000 tỷ USD tới năm 2030, thúc đẩy nhu cầu vonfram lên 24.000 tấn. Trong 5 năm qua, công ty nắm giữ trung bình 21% nguồn cung vật liệu này ngoài Trung Quốc.
Ngoài vonfram, quặng đa kim từ mỏ Núi Pháo còn chế biến ra các vật liệu khác gồm fluorspar, tinh quặng đồng, bismuth - các vật liệu quan trọng trong ngành công nghiệp và điện khí hóa.
Ban điều hành cho biết kết quả kinh doanh đầu năm khá thuận lợi. Quý I, họ đạt lợi nhuận sau thuế gần 540 tỷ đồng, tương đương 20 triệu USD. Công ty dự tính chuyển niêm yết từ sàn UPCoM sang Sở Giao dịch chứng khoán TP HCM (HoSE), sau khi công ty mẹ Masan bán thêm 2% tổng lượng cổ phiếu, nhằm giảm tỷ lệ sở hữu tại MSR.
Tham gia một nhóm chứng khoán trên Zalo, chị Miên (Hà Nội) cho biết mình gần như giao dịch theo toàn bộ khuyến nghị từ một "leader" tự giới thiệu là môi giới công ty chứng khoán. Mỗi lần nhóm đưa tín hiệu, chị liền cân nhắc mua vào hoặc bán ra.
"Không phân tích hay tìm hiểu gì nhiều, thấy họ nói có lý là tôi đầu tư theo thôi", chị Miên kể, và giờ buồn bã nhìn tài khoản đã âm gần 500 triệu đồng.
Chị Miên cùng lúc tham gia tới hơn 3 hội nhóm khác nhau. Ngồi trò chuyện ít phút, điện thoại của chị Miên sáng liên tục.
Chị giơ ra những tin nhắn dồn dập từ nhóm chứng khoán: "Nhịp chỉnh lớn như này là cơ hội mua hàng giá rẻ", "Anh chị thấy em ổn thì chuyển ID về em quản lý", "Đúng như hôm trước em nhận định…", "Để được tư vấn kỹ hơn vui lòng tham gia nhóm…".
Những lời khẳng định chắc nịch, hoặc những tín hiệu mua bán đưa ra dồn dập, tất cả tạo cảm giác thị trường luôn có cơ hội kiếm tiền. Đầu năm nay, chị mua mã bất động sản ở mức gần 21.000 đồng/cổ phiếu theo lời khuyến nghị từ hội nhóm. Đến nay mã này đã giảm hơn 20%, khiến chị chịu khoản lỗ đáng kể.
"Đợt rồi nghe môi giới liên tục hô thị trường sắp "sập", tôi vội bán cổ phiếu bảo hiểm ở mức 57.000 đồng/cổ phiếu. Tuy nhiên sau đó mã này tăng mạnh nhờ thông tin cổ phần hóa và diễn biến lãi suất, khiên tôi lại thấy hụt hẫng", chị Miên kể những chuyện "giở khóc cười" khi đầu tư.
Các hội nhóm chứng khoán mọc lên "như nấm sau mưa". Nhà đầu tư cá nhân bị cuốn vào các hội nhóm chứng khoán, nơi cảm xúc đám đông thường lấn át lý trí và quyết định đầu tư được đưa ra chỉ ít phút.
Trong ba năm qua, số lượng nhà đầu tư F0 tăng rất nhanh trên thị trường. Theo dữ liệu từ VSD, số lượng tài khoản nhà đầu tư cá nhân đã gần 12,6 triệu, gấp khoảng 3 lần so với mức 4,25 triệu ở thời điểm cuối năm 2021.
Sự bùng nổ này dẫn đến nhu cầu tìm hiểu thông tin rất lớn trong thời gian ngắn. Việc xuất hiện các nhóm chứng khoán, các "room chat" cũng nhằm mục tiêu đáp ứng một phần nhu cầu này.
Tuy nhiên chất lượng của các nhóm chat chứng khoán thì cũng "vàng thau lẫn lộn". Có điều nghịch lý ở đây là những người đủ khả năng phân biệt lại ít tham gia, trong khi nhiều nhà đầu tư mới, còn non kinh nghiệm khi tham gia các nhóm chứng khoán bát nháo lại chưa nhận ra được những rủi ro.
Sau khi Tuổi Trẻ đăng tải bài viết "Nhộn nhạo 'chuyên gia', hội nhóm chứng khoán: Ngậm đắng vì tin 'giá dầu vượt 500 USD/thùng'", tòa soạn đã nhận được nhiều phản hồi từ bạn đọc liên quan đến thực trạng các hội nhóm đầu tư trên mạng.
Một độc giả ký tên T.Đ cho biết nhà đầu tư cần đặc biệt thận trọng khi tham gia các hội nhóm chứng khoán trên mạng xã hội.
"Nếu thấy phần lớn bình luận trong nhóm đến từ các tài khoản có dấu hiệu thiếu xác thực, nội dung mang tính hô hào, kêu gọi theo đám đông, thì nên cân nhắc kỹ trước khi tin tưởng và làm theo", độc giả này chia sẻ. Theo ý kiến này, không ít hội nhóm sử dụng tài khoản ảo để tạo hiệu ứng đám đông, từ đó dẫn dắt tâm lý nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm.
Một môi giới chứng khoán (không nêu tên) chia sẻ, cùng với sự bùng nổ của mạng xã hội, mô hình các "room" chứng khoán miễn phí và trả phí (room VIP) phát triển mạnh mẽ, thu hút đông đảo nhà đầu tư cá nhân tham gia.
Theo vị này, các room miễn phí thường là bước đầu để thu hút người tham gia. Nội dung phổ biến gồm nhận định thị trường, khuyến nghị mua bán cổ phiếu và chia sẻ hình ảnh tài khoản lãi lớn.
Tuy nhiên một số trường hợp lợi nhuận là có thật nhưng chỉ đến từ một số ít nhà đầu tư trong số hàng trăm người tham gia, trong khi phần lớn các trường hợp thua lỗ lại không được đề cập. Cá biệt, có hiện tượng sử dụng lại hình ảnh qua "photoshop" để lôi kéo nhà đầu tư.
Khi đã tạo dựng được niềm tin nhất định, các môi giới sẽ mời gọi nhà đầu tư chuyển tài khoản hoặc mở mới để được tham gia vào room VIP.
Tại đây, thông tin tiếp tục được "lọc" theo hướng tích cực: những giao dịch thành công được nhấn mạnh, trong khi các trường hợp thua lỗ ít khi được chia sẻ công khai.
Điều này dễ tạo cảm giác rằng việc đầu tư trong room luôn hiệu quả, dù thực tế tỉ lệ nhà đầu tư duy trì được lợi nhuận ổn định không cao.
Về năng lực của đội ngũ môi giới, nguồn tin cho rằng nhiều người tự xưng "chuyên gia", môi giới "xịn" nhưng kiến thức cơ bản, thậm chí nhiều người còn dùng AI rồi "chém thêm". Thu nhập chính của họ vẫn đến từ phí giao dịch, nên việc khuyến nghị mua bán thường xuyên có thể gắn với mục tiêu gia tăng khối lượng giao dịch.