Chỉ vài năm trước, dọc quốc lộ 14 từ đô thị Pleiku xuống Đắk Nông, hình ảnh quen thuộc không còn là những đồi tiêu xanh tốt mà là các vườn tiêu trụi lá, trụ trơ giữa nắng gió. Đây là hậu quả của một cuộc khủng hoảng nông nghiệp nghiêm trọng khi hàng ngàn ha hồ tiêu chết vì dịch bệnh và giá tiêu lao dốc.
Giai đoạn 2014 - 2015, giá tiêu từng đạt đỉnh 200.000 - 250.000 đồng/kg, kéo theo làn sóng mở rộng diện tích ồ ạt. Tại Gia Lai, diện tích hồ tiêu vượt quy hoạch gấp đôi, lên hơn 12.000 ha năm 2017. Người dân vay vốn, phá cà phê, mua đất trồng tiêu, trong khi giống và kỹ thuật thiếu kiểm soát.
Hệ quả đến rất nhanh. Dịch bệnh "chết nhanh, chết chậm" lan rộng, cộng thêm mưa kéo dài gây ngập úng khiến gần 10.200 ha hồ tiêu Tây nguyên bị thiệt hại, Gia Lai trở thành tâm điểm. Cùng lúc, giá tiêu lao dốc, từ hơn 200.000 đồng/kg xuống chỉ còn 36.000 - 40.000 đồng/kg vào năm 2020.
Không ít gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt vì hồ tiêu, buộc phải bán tháo tài sản hoặc giao lại cho ngân hàng xử lý, rồi đi làm thuê xa để trả nợ. Tổng dư nợ của các hộ trồng tiêu trên địa bàn Tây nguyên ước khoảng 12.000 tỉ đồng. Diện tích hồ tiêu tại Gia Lai cũng thu hẹp chỉ còn vài ngàn ha, phần lớn sinh trưởng kém, phát triển cầm chừng.
Dù trải qua giai đoạn lao dốc, cây tiêu Gia Lai đang dần hồi sinh. Những nông dân kiên trì, canh tác bài bản, không chạy theo phong trào đã chứng minh vùng đất đỏ bazan ở Chư Sê, Chư Pưh… vẫn phù hợp với cây “vàng đen”.
Sau những năm lao dốc, giá tiêu hiện đã phục hồi mạnh, tạo động lực cho người trồng quay lại với loại cây này. Tại xã Ia Ko, ông Nguyễn Tấn Lục duy trì canh tác tiêu theo hướng hữu cơ với khoảng 700 trụ. Nhờ đó, vườn tiêu phát triển ổn định, ít sâu bệnh.
Vụ này, mỗi trụ cho khoảng 3 kg tiêu tươi, với giá tiêu dao động 140.000 - 150.000 đồng/kg, gia đình ông Lục ước thu hơn 300 triệu đồng, mức thu nhập từng khó tưởng tượng chỉ vài năm trước.
Câu chuyện của ông Lục không phải ngoại lệ. Ông Nguyễn Kim Anh, Trưởng phòng Kinh tế xã Kon Gang, cho biết toàn xã có khoảng 650 ha hồ tiêu, trong đó hơn 600 ha đang kinh doanh. Năng suất bình quân đạt khoảng 4 tấn/ha. Dù thời tiết bất lợi và nhiều diện tích đã già cỗi, nhưng với giá tiêu ở mức 150.000 - 160.000 đồng/kg, người dân vẫn phấn khởi bước vào vụ thu hoạch.
Theo ông Hoàng Phước Bính, nguyên Phó chủ tịch Thường trực Hiệp hội Hồ tiêu Chư Sê, giá tiêu trong nước hiện dao động khoảng 150.000 - 152.000 đồng/kg, mức cao nhất từ đầu năm.
"Diễn biến này phản ánh rõ quy luật cung - cầu khi nguồn cung toàn cầu suy giảm sau nhiều năm giá thấp và dịch bệnh. Sản lượng hồ tiêu năm 2025 ước giảm 10 - 15%, thậm chí một số vùng giảm mạnh hơn do thời tiết bất lợi và diện tích già cỗi. Trong khi đó, diện tích trồng mới những năm gần đây chưa đủ bù đắp sản lượng thiếu hụt. Chính sự thu hẹp nguồn cung đã giúp giá tiêu duy trì ở mức cao, tạo lợi thế cho người sản xuất", ông Bính nói.
Hiện tổng diện tích hồ tiêu Gia Lai khoảng 8.500 ha, sản lượng năm 2025 ước đạt trên 27.000 tấn. Tỉnh định hướng đến năm 2030 ổn định diện tích khoảng 10.000 ha, tập trung vào canh tác hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao và nâng chất lượng sản phẩm.
Sau cú "vấp ngã" do phát triển nóng, nông dân Gia Lai đã rút ra bài học quan trọng: không chạy theo phong trào mà hướng tới sản xuất bền vững. Với đà tăng của giá tiêu hiện nay, cùng sự thay đổi trong tư duy canh tác, "vàng đen" đang dần lấy lại vị thế, mở ra hy vọng phục hồi ổn định cho ngành hồ tiêu trong thời gian tới.
Tin Gốc: https://thanhnien.vn/gia-tieu-tang-cao-vang-den-gia-lai-hoi-sinh-185260408103726105.htm
