Thủ tướng Hungary Viktor Orban năm ngoái tuyên bố nước này sẽ rút khỏi Tòa Hình sự Quốc tế (ICC) và động thái dự kiến có hiệu lực vào 2/6. Tuần trước, Thủ tướng đắc cử Peter Magyar cho biết ông muốn đảo ngược quyết định này, đồng thời vẫn mời Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu thăm Budapest vào tháng 10.
Khi được phóng viên hỏi động thái dừng rút khỏi ICC sẽ ảnh hưởng ra sao đến chuyến thăm của ông Netanyahu, người đã nhận lời mời của Hungary, ông Magyar ngày 20/4 cho biết đã nói rõ, “kể cả với Thủ tướng Israel”, về ý định chấm dứt tiến trình rút khỏi ICC.
“Nếu một quốc gia là thành viên ICC và có người đang bị truy nã bước vào lãnh thổ của chúng tôi, thì người đó phải bị bắt. Tôi không cần phải nói rõ mọi thứ qua điện thoại. Tôi cho rằng mọi nguyên thủ quốc gia và lãnh đạo chính phủ đều hiểu quy định này”, ông nói.
Theo ông Magya, chính phủ sắp tới của ông có thể dừng tiến trình rút khỏi ICC trước khi Hungary chính thức rời tổ chức này.
ICC thành lập năm 2002, có trụ sở tại The Hague, Hà Lan. Đây là tòa án thường trực để truy tố cá nhân phạm tội ác diệt chủng, chống lại loài người và tội ác chiến tranh. ICC hiện có 125 quốc gia thành viên. Tòa hồi tháng 11/2024 ban hành lệnh bắt Thủ tướng Netanyahu với cáo buộc phạm tội ác chống lại loài người, tội ác chiến tranh liên quan tới xung đột ở Dải Gaza.
Khi là thành viên của ICC, về mặt lý thuyết, Hungary có nghĩa vụ bắt và giao nộp ông Netanyahu cho cơ quan này. Tuy nhiên, Thủ tướng Orban đã không thực thi lệnh khi ông Netanyahu tới Hungary hồi tháng 4/2025.
Ông Orban những năm qua ủng hộ mạnh mẽ người đồng cấp Netanyahu, sẵn sàng phản bác các tuyên bố hay hành động của châu Âu nhằm chỉ trích Israel. Thủ tướng Netanyahu hoan nghênh việc Hungary không thực thi lệnh bắt của ICC là “táo bạo và có nguyên tắc”.
Một số quốc gia lập luận họ có thể vẫn là thành viên ICC mà không cần thực thi lệnh bắt. Pháp cho rằng việc bắt ông Netanyahu sẽ vi phạm các thỏa thuận mà nước này đã ký với Israel. Điều 98 Quy chế ICC ủng hộ lập luận của Pháp, nêu rằng một quốc gia không thể “hành động trái với nghĩa vụ của mình theo luật quốc tế liên quan quyền miễn trừ ngoại giao của một cá nhân”.
Tháng 4/2025, thủ tướng Đức lúc bấy giờ Olaf Scholz cho biết khó có thể hình dung việc đất nước mình bắt ông Netanyahu. Italy cũng đã cấp quyền miễn trừ cho lãnh đạo Israel.
"Sau khi tham vấn với Bộ trưởng Quốc phòng, chúng tôi sẽ kéo dài thời gian sử dụng máy bay A-10 đến năm 2030. Điều này giúp duy trì sức mạnh tác chiến trong lúc nền công nghiệp quốc phòng tăng cường sản xuất chiến đấu cơ", Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink thông báo hôm 20/4.
Dòng phi cơ này dự kiến bị loại biên vào năm 2029, song thông báo mới nhất của không quân Mỹ cho thấy chúng sẽ tiếp tục được sử dụng thêm ít nhất một năm.
Thông báo được đưa ra sau khi Mỹ triển khai hàng loạt đơn vị cường kích A-10 cho chiến dịch tại Trung Đông. Chúng thường đảm nhận nhiệm vụ tập kích dân quân thân Iran ở Iraq, cũng như tuần tra và đối phó tàu đối phương ở eo biển Hormuz. Một chiếc A-10 đã bị bắn hạ hôm 3/4, khi tham gia yểm trợ lực lượng tìm kiếm cứu hộ phi công F-15E rơi ở Iran cùng ngày.
A-10 là cường kích do hãng Fairchild Republic phát triển từ đầu thập niên 1960 để thay thế dòng A-1 Skyraider, sản xuất hàng loạt từ năm 1972 và biên chế vào không quân Mỹ năm 1977. Không quân Mỹ từng muốn đẩy nhanh kế hoạch loại biên toàn bộ cường kích A-10 trong năm tài chính 2026, song đã bị quốc hội bác bỏ.
Một số quan chức không quân Mỹ lâu nay chỉ trích dòng A-10 đã quá cũ và tốn tiền bảo dưỡng, cho rằng loại biên mẫu máy bay này sẽ giúp giải phóng ngân sách cho các ưu tiên khác như phát triển vũ khí siêu vượt âm. Trong khi đó, phe ủng hộ dòng A-10 cảnh báo rằng loại bỏ phi cơ khi chưa có phương án thay thế phù hợp sẽ khiến lực lượng mặt đất không nhận được yểm trợ đầy đủ.
Dù vậy, nguyên nhân chủ yếu khiến cường kích A-10 chưa bị khai tử lại bắt nguồn từ yếu tố chính trị. Phần lớn máy bay hiện đóng quân tại căn cứ Davis-Monthan ở bang Arizona và có đóng góp cho nền kinh tế địa phương.
Arizona là bang chiến trường đang ngày càng có nhiều ảnh hưởng trong bầu cử tổng thống Mỹ. Năm 2021, thượng nghị sĩ Mark Kelly đại diện cho bang Arizona ngăn cản thành công đề xuất của chính quyền tổng thống Joe Biden về loại biên hàng chục cường kích A-10.
A-10 được chế tạo chuyên biệt cho nhiệm vụ yểm trợ đường không tầm gần cho bộ binh, ưu tiên khả năng tấn công xe tăng, thiết giáp và lực lượng mặt đất đối phương, khiến chúng được mệnh danh là "sát thủ diệt tăng". Những chiếc A-10 cũng có thể đóng vai trò trạm kiểm soát không lưu tiền phương, điều phối các chiến đấu cơ khác tấn công mục tiêu mặt đất.
Điểm mạnh của A-10 là độ bền và khả năng sống sót cao. Phi công được bảo vệ bởi phần thân dạng bồn tắm làm bằng titan, có thể chịu được đạn pháo 23 mm. Động cơ máy bay được bố trí trên cánh đuôi ngang và trong cánh đuôi đứng, giúp chúng không hút các mảnh vụn từ đường băng dã chiến và hạn chế một phần tín hiệu nhiệt trước đầu dò hồng ngoại của tên lửa vác vai.
Dù vậy, A-10 cũng tồn tại một số điểm yếu như tốc độ chậm, khả năng cơ động kém, thiếu các hệ thống gây nhiễu và chỉ thị mục tiêu tiên tiến. Điều này khiến chúng chỉ có thể phát huy tối đa ưu thế khi không quân Mỹ đã làm chủ hoàn toàn bầu trời, không còn mối đe dọa từ tiêm kích và các tổ hợp tên lửa phòng không đối phương.
Việc Nhật Bản sắp nới lỏng các quy định xuất khẩu vũ khí đang thu hút sự quan tâm mạnh mẽ từ nhiều nước, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đang lưỡng lự về các cam kết an ninh với các đồng minh, còn xung đột ở Iran và Ukraine đang gây áp lực lên nguồn cung vũ khí của Mỹ.
Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của Thủ tướng Nhật Sanae Takaichi vừa thông qua những thay đổi vào tuần này, khi bà nỗ lực vực dậy nền công nghiệp quân sự của đất nước. Reuters ngày 15.4 dẫn lời 3 quan chức chính phủ Nhật cho hay chính phủ sẽ chính thức thông qua các quy định mới ngay trong tháng này.
Nhật chi 60 tỉ USD cho lực lượng phòng vệ trong năm nay. Nhật duy trì một ngành công nghiệp quốc phòng quy mô đáng kể, có khả năng sản xuất các hệ thống tiên tiến như tàu ngầm và máy bay chiến đấu.
Trong số những khách hàng tiềm năng mới có quân đội Ba Lan và Hải quân Philippines, những lực lượng đang trải qua quá trình hiện đại hóa, theo các quan chức Nhật và các nhà ngoại giao nước ngoài tại Tokyo.
Các nhà thầu quốc phòng Toshiba và Mitsubishi Electric đang tuyển dụng nhân viên và tăng năng lực sản xuất để tận dụng nhu cầu, các giám đốc điều hành của họ cho biết, cung cấp những chi tiết chưa từng được công bố trước đây.
Theo 2 quan chức Nhật, một trong những thỏa thuận đầu tiên mà chính phủ của bà Takaichi có khả năng phê duyệt là xuất khẩu tàu hộ tống cũ sang Philippines, trước khi xuất khẩu các hệ thống phòng thủ tên lửa.
Ông Mariusz Boguszewski, phó trưởng phái đoàn Đại sứ quán Ba Lan tại Nhật, cho biết Warsaw và Tokyo có thể giúp lấp đầy những khoảng trống trong kho vũ khí của nhau, hợp tác trong các lĩnh vực như hệ thống chống máy bay không người lái (UAV) và tác chiến điện tử.
Tập đoàn WB của Ba Lan, một trong những nhà thầu quốc phòng tư nhân lớn nhất châu Âu, năm ngoái đã ký một thỏa thuận sơ bộ về UAV với nhà sản xuất máy bay ShinMaywa của Nhật.
Ba nhà ngoại giao châu Âu khác cho biết việc Nhật nới lỏng chính sách xuất khẩu vũ khí tạo cơ hội để giảm bớt sự phụ thuộc nặng nề vào vũ khí của Mỹ, vốn đang chịu áp lực do các cuộc xung đột.
Theo các nhà ngoại giao này, tính khó đoán của ông Trump, chẳng hạn như những lời đe dọa rời khỏi NATO và sáp nhập Greenland, cũng đã thúc đẩy mạnh mẽ việc đa dạng hóa nguồn cung vũ khí.
Văn phòng của bà Takaichi từ chối trả lời các câu hỏi cụ thể liên quan những vấn đề trên, thay vào đó nhắc lại bài phát biểu hôm 20.2, trong đó nhà lãnh đạo nói rằng bà đang xem xét lại các biện pháp kiểm soát để tăng cường sản xuất quốc phòng của Nhật và củng cố năng lực của các đồng minh.
Mỹ từ lâu đã thống trị các chuỗi cung ứng quân sự toàn cầu. Theo một báo cáo hồi tháng 3 của Viện Nghiên cứu Hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI), nước này chiếm 95% lượng nhập khẩu quốc phòng của Nhật, 85% lượng nhập khẩu của Úc và Anh, và 77% lượng nhập khẩu của Ả Rập Xê Út trong giai đoạn 2021-2025.
Để xuất khẩu bưởi Việt Nam sang Úc, cơ quan chức năng và doanh nghiệp hai nước phải phối hợp làm việc suốt 2 năm để xúc tiến quá trình trao đổi kỹ thuật, hoàn thiện báo cáo phân tích nguy cơ dịch hại và đạt được thỏa thuận cho trái bưởi tươi của Việt Nam được phép nhập khẩu vào Úc.
Từ giữa năm 2023, Cục TTBVTV (trước đây là Cục Bảo vệ thực vật thuộc Bộ NN-PTNT) đã nhận được thông báo từ Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Úc (DAFF) về việc bắt đầu phân tích nguy cơ dịch hại cho trái bưởi của Việt Nam. Cuối năm 2025, Cục TTBVTV phối hợp với Đại sứ quán Úc tại Việt Nam tổ chức lễ công bố xuất khẩu trái bưởi của Việt Nam sang Úc và trái việt quất của Úc sang Việt Nam. Tuy nhiên, từ đó đến nay phải tiếp tục hoàn thành thêm một số thủ tục. Đến ngày 10.4 vừa qua, bước thủ tục cuối cùng được hoàn thiện khi hệ thống BICON của Úc chính thức ban hành tiêu chuẩn nhập khẩu bưởi của Việt Nam. Như vậy, sau trái thanh long, vải, nhãn, chanh leo..., bưởi sẽ là loại trái cây tiếp theo của Việt Nam mở cửa thành công sang thị trường Úc.
Chỉ 3 ngày sau, tức 13.4, lô bưởi đầu tiên của Việt Nam xuất khẩu sang Úc đã được Công ty Blue Ocean chính thức chuyển sang Úc. Công ty 4Way, chuyên nhập khẩu sản phẩm nông nghiệp Việt Nam sang Úc, sẽ phân phối loại trái cây này tại Úc.
Phát biểu tại sự kiện trên, bà Phạm Thị Ngọc Thạch, Giám đốc Công ty Blue Ocean, chia sẻ: "Việc xuất khẩu bưởi lần này tiếp tục khẳng định chất lượng và uy tín của nông sản Việt Nam. Qua đó, chúng ta hôm nay có thể tự tin rằng: bưởi Việt Nam đã sẵn sàng chinh phục những thị trường khó tính nhất". Cuối năm 2024, Blue Ocean là đơn vị xuất khẩu chính thức lô hàng chanh dây đầu tiên của Việt Nam sang Úc, giúp cho món trái cây trị giá ngàn tỉ này vươn mình. Không chỉ dừng ở hoạt động xuất khẩu, Blue Ocean mong muốn hợp tác sâu rộng hơn với các đối tác nhập khẩu, phân phối và bán lẻ tại Úc để xây dựng một chuỗi cung ứng ổn định, minh bạch và bền vững lâu dài.
Chia sẻ trực tuyến tại sự kiện, ông Lý Hoàng Duy, Việt kiều Úc và là nhà sáng lập Công ty 4Way, cho biết: "Tôi đã trông chờ sự kiện này khá lâu để phân phối bưởi của Việt Nam vào thị trường Úc. Khoảng 10 năm qua, chúng tôi đã nhập khẩu nhiều loại trái cây của Việt Nam để phân phối tại thị Úc như: vải, nhãn, thanh long, xoài, dừa, chanh dây. Giờ đây có thêm bưởi là loại trái cây khá đặc biệt khi có thể thu hoạch quanh năm, dễ vận chuyển". Lô hàng đầu tiên được vận chuyển bằng đường hàng không, nên ông Duy cho biết dự kiến ngày 15 hoặc 16.4, bưởi Việt Nam sẽ chính thức "lên kệ" để sớm đến tay khách hàng tại Úc.
Những năm gần đây, diện tích trồng bưởi ở nước ta ngày càng được mở rộng, từ 50.000 ha năm 2015 tăng lên hơn 100.000 ha vào năm 2025 với sản lượng đạt gần 1 triệu tấn mỗi năm. Ước tính, kim ngạch xuất khẩu quả bưởi tươi đạt hơn 70 triệu USD vào năm 2025.
