Những ngày tháng 4, TS Nguyễn Quang Minh, 33 tuổi, bận rộn với nhiều kế hoạch ở trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội. Mới về trường được hai tháng, anh vừa làm quen công việc, vừa bắt tay gây dựng nhóm nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ Plasma – lĩnh vực mà bản thân đã dành hơn 5 năm theo đuổi tại châu Âu.
Trước đó, Minh học và lấy hai bằng tiến sĩ theo chương trình đồng cấp bằng từ Đại học Normandie (Pháp) và Đại học Khoa học và Công nghệ AGH (Ba Lan). Sau đó, anh làm nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đại học Liverpool (Anh) – ngôi trường hạng 147 thế giới, theo QS.
Giữa giai đoạn có thể nộp hồ sơ xin cư trú vô thời hạn và phát triển sự nghiệp tại xứ sở sương mù, Minh gác lại, ứng tuyển làm giảng viên Kỹ thuật Hóa học của Đại học Bách khoa Hà Nội.
“Mình không muốn xây nhà trên đất người khác nên quyết định trở về”, Minh bày tỏ.
Sinh ra ở huyện Thanh Ba cũ, tỉnh Phú Thọ, hết phổ thông, Minh trúng tuyển Đại học Bách khoa Hà Nội. Việc học tập bình thường cho đến khi anh tiếp xúc môn Động học xúc tác tại Đại học Bách khoa Hà Nội vào năm thứ ba.
“Mình say đến mức cày bung gáy quyển sách về môn này”, Minh nhớ lại.
Anh sau đó quyết định học theo định hướng Công nghệ Hữu cơ – Hóa dầu. Được PGS Đào Quốc Tùy hướng dẫn và truyền cảm hứng, Minh càng yêu thích nghiên cứu và ấp ủ mong muốn trở thành giảng viên.
PGS Đào Quốc Tùy, giảng viên cao cấp Đại học Bách khoa Hà Nội, vẫn nhớ khi đang nghiên cứu tại phòng thí nghiệm Hóa dầu, Minh đồng thời tham gia nhóm nghiên cứu bên khoa Lý luận chính trị, khiến thầy cô rất ngạc nhiên.
“Việc tham gia hai hướng nghiên cứu khác lĩnh vực là hết sức vất vả, cần sắp xếp thời gian hợp lý. Thế nhưng, Minh lại hoàn thành xuất sắc”, thầy Tùy nói. “Minh còn có năng lực học tập, nghiên cứu và khả năng diễn thuyết rất tốt, phù hợp làm giảng viên”.
Tốt nghiệp kỹ sư loại giỏi, Minh theo tiếp chương trình thạc sĩ ở Bách khoa. Có dịp đi trao đổi tại Đức trong nửa năm, hứng thú với môi trường mới, anh đặt mục tiêu cao hơn – du học bậc tiến sĩ để kết nối với các giáo sư giỏi ở nước ngoài.
Năm 2019, anh được PGS Phạm Thanh Huyền, giảng viên dạy môn Động học xúc tác, giới thiệu học bổng Marie Sklodowska-Curie, học song bằng tiến sĩ tại Pháp và Ba Lan. Nộp hồ sơ và trải qua nhiều vòng tuyển chọn, anh trúng tuyển.
Đến Pháp trong một ngày cuối năm mưa tầm tã, sim điện thoại lỗi, lại chưa thông thạo tiếng, Minh lỡ chuyến tàu về trường, bị kẹt lại ga cùng hai vali “to hơn cả người”. Gần như phát khóc, anh đành gọi cho giáo sư ở Pháp nhờ giúp đỡ.
“Khoảng 8h tối, thầy lái xe 80 km đến ga tàu, dầm mưa tìm rồi đưa mình về tận nhà đã giúp thuê giúp trước đó”, Minh kể. “Sự tận tâm của thầy trở thành động lực để mình cố gắng”.
Do học ở hai trường cách nhau gần 2.000 km, Minh gặp nhiều áp lực. Cứ mỗi 2-6 tháng, anh phải di chuyển đến trường còn lại một lần. Anh cũng có thời gian học tập và nghiên cứu ở Đại học Sorbonne – một trong những ngôi trường nổi tiếng nhất Pháp. Ngoài nghiên cứu, anh tham gia nhiều hội thảo chuyên môn hay hỗ trợ giảng dạy.
Dù vậy, Minh cho rằng đó là “những áp lực tích cực”, là lợi thế để phát triển bởi không phải ai cũng có cơ hội đi nhiều, học ở nhiều trường cùng lúc. Nó cũng giúp anh có thêm kết nối để được ký hợp đồng nghiên cứu sau tiến sĩ kéo dài hai năm tại Đại học Liverpool.
Suốt thời gian ở châu Âu, hướng nghiên cứu chính của TS Minh là khai thác, ứng dụng công nghệ plasma không nhiệt (non-thermal plasma) cho các quá trình xử lý bề mặt vật liệu và chuyển hóa hóa học có sử dụng xúc tác.
Trong đó, anh tập trung vào việc chuyển hóa các khí thải công nghiệp, đặc biệt là CO2, thành nhiên liệu và hóa chất có giá trị, như methanol xanh, e-fuels hay các hóa chất nền. Điểm đặc biệt của công nghệ này là hệ thống có thể vận hành ở nhiệt độ thấp và áp suất khí quyển thông thường, không cần lò nhiệt độ cao hay thiết bị áp suất lớn như các phương pháp truyền thống, hướng tới các bài toán về năng lượng xanh.
Kết quả, anh sở hữu một bằng sáng chế về plasma và xúc tác do Pháp cấp; có 9 bài báo trên các tạp chí Q1 (nhóm uy tín nhất) như Applied Catalysis B: Environmental, ACS Catalysis hay Journal of Energy Chemistry, cùng một số bài trên tạp chí Q2 và ở các hội thảo quốc tế.
Minh còn tham gia chương trình thương mại hóa công nghệ ICURe. Sau khi vượt qua vòng ý tưởng, người tham gia sẽ thành lập startup, có người hướng dẫn và cấp vốn khoảng 30.000 bảng Anh (hơn một tỷ đồng) để nghiên cứu thị trường. Ở vòng cuối, doanh nghiệp được cấp vốn 300.000 bảng.
Anh đã tiến đến vòng hai, đồng sáng lập và trở thành giám đốc công nghệ của công ty PlasmaC2M. Nhưng giữa lúc đó, Minh biết đến đề án thu hút và tuyển dụng giảng viên trẻ tài năng giai đoạn 2025-2030 (HUST-Talent) của Đại học Bách khoa Hà Nội và ứng tuyển.
“Quyết định trở về không chỉ là lựa chọn cá nhân, mà còn là mong muốn góp phần nhỏ bé giúp đất nước thu hẹp dần khoảng cách về nghiên cứu khoa học với quốc tế”, Minh chia sẻ.
Hiện, TS Minh vừa giảng dạy, vừa tiếp tục hướng nghiên cứu về ứng dụng công nghệ plasma. Song song triển khai các nghiên cứu cơ bản, anh tập trung đào tạo sinh viên theo tư duy và phương pháp nghiên cứu quốc tế, từ cách đọc tài liệu, thiết kế thí nghiệm đến viết báo cáo khoa học. Từ nền tảng đó, nhóm nghiên cứu sẽ từng bước mở rộng hợp tác quốc tế, hướng tới việc chủ trì các dự án nghiên cứu độc lập.
“Tôi đặt mục tiêu trong 5 năm sẽ xây dựng được nhóm nghiên cứu mạnh, để khi nhắc đến định hướng nghiên cứu về plasma tại Việt Nam, giới khoa học sẽ nhớ ngay đến các nhóm tại Bách khoa Hà Nội”, Minh nói.
Đề xuất được Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đưa ra tại Diễn đàn hợp tác giáo dục đại học, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam - Trung Quốc ở Đại học Thanh Hoa, ngày 14/4.
Diễn đàn nằm trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc. Khoảng 100 trường đại học hàng đầu của hai nước cùng một số doanh nghiệp tham gia.
Theo ông Sơn, trong bối cảnh các xu thế lớn như trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, công nghệ bán dẫn, kinh tế xanh và phát triển bền vững đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc kinh tế - xã hội toàn cầu, hợp tác giữa các nền giáo dục lớn trong khu vực không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu.
Việt Nam và Trung Quốc có nhiều điểm tương đồng về văn hóa, lịch sử, định hướng phát triển và đều coi trọng giáo dục, khoa học, công nghệ và nhân tài. Vì vậy, ông Sơn cho rằng hai nước có đầy đủ điều kiện để trở thành những đối tác chiến lược trong xây dựng hệ sinh thái tri thức và đổi mới sáng tạo của khu vực.
Cũng theo ông, sự gặp gỡ giữa nhu cầu phát triển của hai nền giáo dục tạo ra dư địa lớn để nâng tầm hợp tác lên giai đoạn mới - "giai đoạn hợp tác thực chất, chiều sâu và đồng kiến tạo giá trị".
Ông đề xuất 5 hướng hợp tác chính, gồm: thúc đẩy hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo và nghiên cứu chung trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn; thiết lập cơ chế chuyển giao công nghệ hai chiều; phát triển chương trình đào tạo gắn với thực tiễn theo mô hình hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp; thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo của sinh viên; quốc tế hóa giáo dục đại học và hợp tác chuyển đổi số giáo dục.
Trong khuôn khổ diễn đàn, các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam và Trung Quốc đã ký kết 52 văn bản thỏa thuận hợp tác.
Theo thông tin từ một số trường như Đại học Anh Quốc Việt Nam, các bên thống nhất hợp tác trong trao đổi sinh viên và giảng viên, phát triển các chương trình song bằng, đào tạo ngắn hạn, tăng cường nghiên cứu khoa học... Đây cũng là những nội dung trong buổi thảo luận giữa Đại học Quốc gia TP HCM và Đại học Bắc Kinh.
Còn Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết ký hợp tác với 4 trường của Trung Quốc, gồm Thanh Hoa, Phúc Đán, Quảng Tây và Học viện Ngoại giao.
Hôm qua, trong bài phát biểu chính sách tại Đại học Thanh Hoa, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh để thực hiện các mục tiêu phát triển chiến lược, Việt Nam xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực chính của phát triển.
Trên cơ sở đó, giáo dục - đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là lĩnh vực "ưu tiên của ưu tiên", giữ vai trò nền tảng trong việc xây dựng thế hệ trẻ có năng lực làm chủ công nghệ, bản lĩnh hội nhập và khát vọng cống hiến.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng thời đề nghị tăng cường hợp tác Việt Nam -Trung Quốc trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo; đẩy mạnh trao đổi sinh viên, học giả, hợp tác đào tạo và nghiên cứu.
Tại Hội nghị công tác tổ chức thi tốt nghiệp THPT 2026 do Bộ GD&ĐT tổ chức sáng nay (10/4), GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ GD&ĐT cho biết, kỳ thi tốt nghiệp 2026 có nhiều điểm mới so với những năm trước.
Theo đó, thay đổi quan trọng nhất ở mẫu đăng ký dự thi, mã tỉnh thành để phù hợp với sự vận hành của chính quyền hai cấp.
“Các địa phương phải chú ý điều này bởi nếu sai sót sẽ khiến các em ảnh hưởng cả kỳ thi”, ông Chương nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, điểm thay đổi đáng chú ý là việc tích hợp giấy báo dự thi và thẻ dự thi thành một loại duy nhất là giấy báo dự thi. Giấy do trường phổ thông nơi thí sinh nộp hồ sơ đăng kí dự thi cấp. Đồng thời, giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời tích hợp vào giấy chứng nhận kết quả thi.
Quy chế mới cũng giảm thời gian thu nhận đơn phúc khảo để thông báo kết quả phúc khảo sớm hơn, đồng thời thuận tiện cho công tác tuyển sinh của các trường đại học. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày hết hạn nhận đơn phúc khảo, Hội đồng thi phải công bố và thông báo kết quả phúc khảo cho thí sinh.
Quy trình chấm phúc khảo được điều chỉnh nhằm tăng cường hiệu quả, chất lượng. Theo đó, tất cả các bài thi có thay đổi điểm tăng hoặc giảm trong quá trình phúc khảo đều phải được đối thoại giữa các giám khảo chấm cũ và chấm mới.
"Đặc biệt, điểm mới năm nay, Bộ GD&ĐT sẽ tổ chức các đoàn kiểm tra công tác thi tại các địa phương, trong đó huy động lực lượng cán bộ trường đại học địa phương cùng tham gia. Đây là điểm rất mới nhằm tiết kiệm thời gian và lực lượng cán bộ của Bộ GD&ĐT", theo ông Chương.
"Theo lộ trình, Bộ GD&ĐT đang chuẩn bị cho việc thi trên máy tính, thực hiện từ năm 2027. Trước mắt, Bộ sẽ thực hiện thử nghiệm tại một số địa phương, đồng thời xây dựng đề án cụ thể để báo cáo Chính phủ. Đây là công việc trọng yếu và vai trò của địa phương rất quan trọng, cần phối hợp".
GS Huỳnh Văn Chương
Các nội dung còn lại tiếp tục giữ ổn định như năm 2025, trong đó định dạng, cấu trúc đề thi và đề thi minh họa đã được công bố từ năm 2024 được giữ nguyên cho năm 2026.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí về đề thi, GS.TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Trưởng ban đề thi tốt nghiệp THPT năm 2025, cho biết cấu trúc, tỷ lệ, mức độ phân hóa của đề thi tốt nghiệp THPT năm nay sẽ không khác so với mọi năm.
Tất cả các yếu tố kỹ thuật của đề thi được giữ nguyên như năm 2025 nên Bộ GD&ĐT sẽ không công bố đề thi minh họa như những năm trước đó.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 được tổ chức trong 3 buổi: Một buổi thi môn ngữ văn, một buổi thi môn toán và một buổi thi của bài thi tự chọn gồm 2 môn thi trong số các môn dưới đây:
Vật lý, hóa học, sinh học, lịch sử, địa lý, giáo dục kinh tế và pháp luật, tin học, công nghệ định hướng công nghiệp (gọi tắt là công nghệ công nghiệp), công nghệ định hướng nông nghiệp (gọi tắt là công nghệ nông nghiệp), ngoại ngữ (Anh, Nga, Pháp, Trung, Đức, Nhật và Hàn).
Trước nỗi lo gần 300 tấn lợn bệnh của Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát (Công ty Cường Phát, Hà Nội) có thể lọt vào bữa ăn học đường, nhiều phụ huynh lo lắng, bất an; đặc biệt là ngay sau đó lại có thông tin phụ huynh một trường mầm non ở Thái Nguyên phát hiện thịt lợn chuẩn bị đưa vào nấu ăn bán trú cho học sinh (HS) có mỡ màu vàng. Khi các phụ huynh tự góp tiền kiểm nghiệm thì kết quả thịt lợn dương tính với vi khuẩn E.coli và vi rút dịch tả lợn châu Phi.
Lo lắng nhất là phụ huynh ở xã Hồng Vân (Hà Nội), nơi theo rà soát ban đầu có Trường tiểu học xã Hồng Vân từng sử dụng thịt của Công ty Cường Phát cung cấp. Chia sẻ với báo chí, có phụ huynh cho biết đã chủ động cho con tạm dừng bữa ăn bán trú tại trường và đưa con đi khám tổng thể sức khỏe vì "quá lo lắng".
Nhiều phụ huynh của một số trường khác trên địa bàn xã Hồng Vân, dù được cơ quan chức năng xác định trường không sử dụng thịt từ Công ty Cường Phát, nhưng những ngày gần đây cũng dậy từ hơn 4 giờ sáng để tham gia kiểm tra thực phẩm từ cơ sở cung ứng suất ăn cho HS của nhà trường.
Một phụ huynh tham gia kiểm tra cho biết qua việc phụ huynh ở Thái Nguyên chỉ bằng cảm quan cũng thấy thịt lợn mà nhà trường chuẩn bị nấu cho các con ăn "có vấn đề" đã chứng tỏ kiểm tra bằng mắt thường cũng rất cần thiết; vì không chỉ thực phẩm nhiễm khuẩn mà nếu thực phẩm ôi thiu cũng dễ dàng phát hiện và cần ngăn chặn kịp thời.
Dù vậy, phụ huynh này cho biết mấy ngày kiểm tra gần đây cũng giúp phụ huynh tạm yên tâm, tiếp tục cho con tham gia ăn bán trú tại trường.
Hay tại Trường tiểu học Bế Văn Đàn (Hà Nội), từ sau khi có thông tin về 300 tấn thịt lợn bệnh, mỗi lớp cử 1 phụ huynh đại diện đi kiểm tra, theo kế hoạch sẽ thực hiện đến hết học kỳ. Nhà trường hoan nghênh sự phối hợp này của phụ huynh để có thêm kênh giám sát.
Tại Bắc Ninh, nhiều phụ huynh cũng lo lắng trước thông tin có trường học hợp đồng với Công ty CP Dịch vụ suất ăn công nghiệp Hà Nội, một trong những đơn vị lấy nguồn thịt từ Công ty Cường Phát.
Một đại diện ban phụ huynh của Trường tiểu học Lim, xã Tiên Du (Bắc Ninh), cho biết nhà trường đã họp với ban đại diện phụ huynh để thống nhất tăng cường kiểm tra, cung cấp hồ sơ nguồn gốc thực phẩm từng ngày, từng lô. Trước đó, nhà trường có khoảng 450 suất ăn/ngày được đăng ký. Dù vậy chỉ trong hai ngày sau ồn ào về 300 tấn thịt lợn bệnh, khoảng 50 HS đã xin nghỉ ăn bán trú.
Trường tiểu học Đồng Kỵ 1, P.Đồng Nguyên (Bắc Ninh), thông báo tạm dừng hoạt động ăn bán trú cho HS từ ngày 2.4. Nguyên nhân là trường không có bếp nấu, phải nhập suất ăn từ Công ty CP Dịch vụ suất ăn công nghiệp Hà Nội. Để đảm bảo sức khỏe HS và giải tỏa tâm lý cho phụ huynh, trường quyết định dừng việc ăn bán trú. Sau khi cơ quan chức năng có kết luận chính thức, nhà trường sẽ xem xét tổ chức lại hoạt động ăn bán trú.
Qua những vụ việc liên quan đến thực phẩm bẩn như vụ 300 tấn thịt lợn bệnh, các trường chia sẻ rằng người tiêu dùng và nhà trường cũng không biết phải làm thế nào khi nhận thực phẩm đã có dấu kiểm dịch, được cung ứng bởi đơn vị có đầy đủ giấy tờ hợp lệ…
Trong khi đó, nhiều phụ huynh cho rằng ở bữa ăn bán trú, trẻ em không có sự lựa chọn mà sẽ ăn những suất ăn hoặc thực phẩm do nhà trường quyết định. Phụ huynh tin vào nhà trường, nhà trường tin vào đơn vị cung cấp, nhưng nhà cung cấp lấy nguồn thực phẩm ở đâu lại là khâu khó quản lý. Sự việc chỉ vỡ lở khi cơ quan công an khởi tố đã cho thấy "cơ chế quản lý hiện nay chưa đủ chặt chẽ, minh bạch".
Ghi nhận cho thấy việc tổ chức bữa ăn bán trú tại hầu hết các trường học được triển khai theo 2 hình thức. Với các trường có bếp ăn đạt chuẩn, đơn vị cung ứng sẽ vận chuyển nguyên liệu theo đúng số lượng HS và thực đơn trong ngày tới trường để trực tiếp sơ chế, chế biến tại chỗ. Với những trường chưa đủ điều kiện, toàn bộ quy trình nấu nướng được thực hiện tại cơ sở chế biến ban đầu. Sau khi hoàn thiện, suất ăn được đóng gói, bảo quản trong điều kiện phù hợp và vận chuyển đến trường đúng khung giờ, giữ nguyên chất lượng và nhiệt độ món ăn.
Hành lang pháp lý, những quy định về việc tổ chức bữa ăn bán trú cơ bản đầy đủ. Các cơ sở cung cấp suất ăn, nguyên liệu thực phẩm phải có trách nhiệm trong toàn bộ chuỗi cung ứng, chịu trách nhiệm trước pháp luật về chất lượng sản phẩm; chỉ được cung ứng khi có đầy đủ hồ sơ pháp lý, hóa đơn, chứng từ và giấy kiểm dịch theo quy định.
Thế nhưng những "lùm xùm" về bữa ăn bán trú trong trường học thì vẫn không ngớt. Cứ sau mỗi đợt như vậy, cơ quan chức năng lại ban hành văn bản chỉ đạo, chấn chỉnh, "ra quân" kiểm tra; phụ huynh thì "nháo nhào" hỏi nhau về đơn vị cung ứng thực phẩm, suất ăn cho trường con mình.
Ông Hoàng Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Công tác HS-SV(Bộ GD-ĐT), cho biết đã có văn bản gửi các sở GD-ĐT yêu cầu tăng cường biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm trong các cơ sở giáo dục. Trong đó, yêu cầu trường học phải thông tin công khai các đơn vị cung cấp thực phẩm, suất ăn để gia đình người học và xã hội cùng giám sát thực hiện.
Bộ GD-ĐT cũng yêu cầu quán triệt thực hiện rõ vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục, tổ chức và cá nhân liên quan trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm tại tất cả các khâu từ khi nhập nguyên liệu thực phẩm đến sơ chế, chế biến, phân chia, bảo quản, vận chuyển thức ăn và trách nhiệm cung cấp các thông tin liên quan phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc thực phẩm.
Mới đây, Chủ tịch UBND TP.Hà Nội ban hành văn bản chỉ đạo các sở, ngành và địa phương tăng cường quản lý, bảo đảm an toàn thực phẩm trên địa bàn; trong đó yêu cầu sở GD-ĐT kiểm tra, khắc phục ngay các tồn tại, bất cập (nếu có) trong tổ chức bữa ăn bán trú cho HS; giao sở này chịu trách nhiệm toàn diện nếu để xảy ra vi phạm trong bữa ăn bán trú thuộc thẩm quyền…
Có ý kiến cho rằng thay vì tin vào những tờ giấy kiểm dịch có thể bị làm giả, nhà trường cần chọn các hệ thống cung ứng có thể kiểm chứng nguồn gốc từ trang trại đến bàn ăn. Vai trò của ban đại diện cha mẹ HS trong việc kiểm tra đột xuất bếp ăn cần được đề cao và tạo điều kiện tối đa.
Dù vậy, điều phụ huynh mong muốn là những giải pháp mang tính gốc rễ, giám sát chặt chẽ quá trình sản xuất, cung ứng thực phẩm, kiểm tra việc giao nhận thực phẩm ở trường học chỉ là khâu cuối cùng. Việc lựa chọn đơn vị cung ứng phải đảm bảo uy tín chứ không phải lựa chọn vì mối quan hệ hay thậm chí là tỷ lệ chi "hoa hồng" cao.
