Ngày 19-4, Iran cho biết lực lượng vũ trang nước này đã tiến hành các đòn tấn công bằng máy bay không người lái (drone) nhằm vào tàu chiến Mỹ để đáp trả việc tàu chở hàng của Iran bị nổ súng và kiểm soát.
Theo Hãng tin Tasnim và truyền hình nhà nước Iran, các drone đã được phóng về phía tàu chiến Mỹ ngay sau khi Tehran cáo buộc Washington có hành động “cướp biển có vũ trang”.
Thông tin này nhanh chóng được Hãng thông tấn Tass của Nga đăng tải, với dòng tít nổi bật: “Quân đội Iran tiến hành các cuộc tấn công bằng drone nhằm vào các tàu chiến của Mỹ để đáp trả việc tàu của họ bị bắt giữ”.
Trước đó khoảng một giờ, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo tàu khu trục Mỹ đã nổ súng và kiểm soát một tàu chở hàng treo cờ Iran tại Vịnh Oman. Phía Mỹ cho rằng con tàu này tìm cách né tránh lệnh phong tỏa.
Iran xác nhận tàu bị chặn đang trên hành trình từ Trung Quốc về nước. Bộ Tư lệnh trung tâm Khatam al-Anbiya cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời cho biết hệ thống điều hướng của tàu đã bị vô hiệu hóa.
Trong khi đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Spruance đã chặn tàu M/V Touska khi di chuyển ở phía bắc Biển Ả Rập.
CENTCOM cáo buộc tàu Iran không tuân thủ cảnh báo trong suốt 6 giờ. Tàu chiến Mỹ sau đó bắn pháo MK 45 vào khoang máy, vô hiệu hóa hệ thống đẩy trước khi lực lượng lính thủy đánh bộ lên boong và kiểm soát con tàu.
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại khu vực. Iran trước đó mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngắn sau khi Israel và Lebanon đạt được thỏa thuận ngừng bắn, nhưng nhanh chóng đóng cửa trở lại để đáp trả việc Mỹ tiếp tục phong tỏa các tàu ra vào cảng của nước này.
Truyền hình nhà nước Iran ngày 23-4 công bố video Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) bắt giữ các tàu container tại eo biển Hormuz.
Video Iran bắt giữ hai tàu tại eo biển Hormuz
Trước đó một ngày, Hải quân IRGC thông báo đã bắt giữ tàu MSC-Francesca và tàu Epaminondas, sau đó áp giải cả hai về vùng biển Iran, theo tờ Washington Post.
Trong tuyên bố đăng trên truyền thông nhà nước, Hải quân IRGC khẳng định "gây rối trật tự và an toàn tại eo biển Hormuz là lằn ranh đỏ", đồng thời cáo buộc các tàu này hoạt động không có giấy phép cần thiết và can thiệp vào hệ thống điều hướng.
Trước khi bị bắt giữ, cả hai con tàu đã báo cáo về việc bị tấn công vào sáng sớm cùng ngày. Một tàu cho biết đã bị pháo hạm IRGC nổ súng, gây hư hại nặng cho khu vực buồng lái, tại vị trí cách Oman khoảng 28km về phía đông bắc.
Con tàu còn lại báo cáo một cuộc tấn công cách bờ biển Iran 15km nhưng không xác định được bên tấn công. Cả hai sự việc đều được Trung tâm Điều hành thương mại hàng hải Vương quốc Anh ghi nhận.
Vụ bắt giữ đánh dấu một bước leo thang nghiêm trọng tại eo biển Hormuz, nơi quyền kiểm soát tuyến đường thủy huyết mạch này đã trở thành rào cản chính trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột Mỹ - Iran.
Vụ việc xảy ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn ngay trước khi thỏa thuận cũ hết hạn, nhằm tạo điều kiện cho giới lãnh đạo Iran - được ông mô tả là đang rạn nứt nghiêm trọng - có thêm thời gian để đưa ra một đề xuất thống nhất chấm dứt chiến tranh.
Ông Trump tuyên bố hầu hết các mục tiêu quân sự của Mỹ đã đạt được và liên tục nhấn mạnh thiệt hại mà lực lượng Hải quân Iran phải gánh chịu. "Toàn bộ hải quân của họ đã nằm dưới đáy biển", ông nói.
Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Pete Hegseth cũng đưa ra khẳng định tương tự, cho rằng Iran không còn lực lượng hải quân lẫn Tư lệnh hải quân sau các cuộc không kích.
Dù chịu tổn thất quân sự nặng nề, Tehran vẫn từ chối nhượng bộ, bác bỏ việc gia hạn tạm dừng chương trình làm giàu hạt nhân và từ chối tham gia đàm phán.
Về phía Mỹ, cuối tuần qua Washington cũng đẩy mạnh các hoạt động hàng hải nhằm vào Iran. Tàu chở hàng Touska mang cờ Iran bị lực lượng Mỹ bắt giữ khi đang di chuyển qua biển Ả Rập. Đến ngày 21-4, Mỹ tiếp tục bắt giữ một tàu chở dầu bị nghi buôn lậu tại Ấn Độ Dương.
"Bất chấp lệnh ngừng bắn, Israel đã buộc 1,2 triệu người Lebanon phải rời bỏ nhà cửa do các cuộc tấn công vào các khu định cư dân sự", Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cáo buộc khi phát biểu tại Hội nghị các đảng chính trị châu Á quốc tế ở thành phố Istanbul, theo The Jerusalem Post.
Trước đó, Văn phòng Thủ tướng Israel ngày 8.4 thông báo ủng hộ quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc tạm ngừng tấn công Iran trong 2 tuần, nhưng nhấn mạnh việc ngừng bắn không áp dụng cho Lebanon, theo Reuters.
Ông Erdogan tiếp tục mô tả các hành động của Israel là "man rợ", đồng thời trích dẫn một đạo luật gây tranh cãi gần đây được quốc hội Israel thông qua để phê chuẩn án tử hình đối với những kẻ khủng bố, mà nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng chỉ dành "cho các tù nhân Palestine", theo The Jerusalem Post.
Cũng theo tờ báo này, trả lời câu hỏi của phóng viên sau đó trong ngày, ông Erdogan đã có những phát ngôn ám chỉ rằng Ankara có thể lựa chọn can thiệp quân sự vào Israel. "Chúng ta phải mạnh mẽ để ngăn Israel làm điều này với Palestine... Không có gì ngăn cản chúng ta làm điều đó", The Jerusalem Post dẫn lời nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ.
The Jerusalem Post còn đưa tin đáp lại phát ngôn trên của Tổng thống Erdogan, Bộ trưởng Di sản Israel Amichai Eliyahu (Otzma Yehudit) đã kịch liệt lên án những phát ngôn và lập trường của ông Erdogan, đồng thời cáo buộc nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ đạo đức giả.
Trong khi đó, trang tin Türkiye Today ngày 12.4 đưa tin Trung tâm Chống Thông tin sai lệch của Thổ Nhĩ Kỳ đã chính thức bác bỏ một câu nói mang cảnh báo quân sự được gán cho Tổng thống Erdogan đang được lan truyền trên mạng xã hội, khẳng định câu nói đó là hoàn toàn bịa đặt.
Theo câu nói gây tranh cãi đó, ông Erdogan đã tuyên bố bất kỳ cuộc tấn công nào vào Iran hoặc Lebanon sẽ bị coi là một cuộc tấn công vào Thổ Nhĩ Kỳ.
Trung tâm Chống thông tin sai lệch còn khẳng định việc gán ghép sai thông tin không phải là ngẫu nhiên mà là một phần của ý đồ bắt nguồn từ một nguồn cụ thể, nhưng trung tâm không xác định nguồn đó một cách công khai, theo Türkiye Today.
"Chúng tôi đã tiêu thụ hơn 6 triệu bữa ăn và theo ước tính của tôi là khoảng 3,6 triệu lít cà phê, hai triệu lon nước tăng lực. Tuy nhiên, tôi không nói đây là vấn đề", Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine cho biết hôm 8/4 trong cuộc họp báo cập nhật về chiến dịch tấn công Iran.
Theo đài CBS, số lượng trên tương đương với 7,6 triệu cốc cà phê.
Trong nghiên cứu được tiến hành vào năm 2019 dựa trên hơn 26.000 phản hồi từ quân nhân Mỹ tại ngũ, 87% người được hỏi cho biết đang sử dụng ít nhất một sản phẩm chứa caffeine mỗi tuần. Nghiên cứu cho thấy cà phê là đồ uống chứa caffeine phổ biến nhất với quân đội Mỹ, khi có 68% người tham gia khảo sát sử dụng sản phẩm này. Nước tăng lực là lựa chọn của 29% quân nhân.
Các binh sĩ làm nhiệm vụ chiến đấu là những người có xu hướng sử dụng sản phẩm chứa caffeine nhiều hơn, đặc biệt là cà phê và nước tăng lực. Trong khi đó, quân nhân làm nhiệm vụ hỗ trợ là nhóm dùng nhiều trà và kẹo cao su nhất.
Cũng trong cuộc họp báo hôm 8/4, tướng Caine cho biết quân đội Mỹ đã tập kích hơn 13.000 mục tiêu tại Iran, trong đó khoảng 4.000 mục tiêu "xuất hiện bất ngờ trên chiến trường".
Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng Liên quân Mỹ ước tính 80% hệ thống phòng không Iran đã bị phá hủy, tương đương hơn 1.500 mục tiêu. Lực lượng Mỹ cũng đã tập kích hơn 700 mục tiêu liên quan thủy lôi và phá hủy hơn 95% số lượng thủy lôi mà Iran có.
Sau hơn 6 tuần giao tranh, Mỹ và Iran sáng 8/4 đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần. Cả hai bên đều tuyên bố chiến thắng trong xung đột.
Phạm Giang (Theo CBS, Stars and Stripes, Business Insider)
