Chuyến bay 1334 của hãng hàng không Mỹ Delta Air Lines đang bay từ Atlanta đến Fort Lauderdale thì khói và lửa bắt đầu bốc ra từ một chiếc ba lô. Các phi công đã ban bố tình trạng khẩn cấp và chuyển hướng đến Fort Meyers, nơi 191 người trên máy bay đã được sơ tán an toàn.
Thủ phạm là bộ pin lithium-ion trong sạc dự phòng của một hành khách, được cất trong hành lý xách tay.
Tại Trung tâm Kỹ thuật hàng không vũ trụ tiên tiến William J. Hughes của FAA tại Atlantic City, New Jersey, các kỹ sư an toàn phòng cháy chữa cháy đã nghiên cứu và chứng minh mức độ nghiêm trọng của sự cố.
“Pin lithium có thể rơi vào tình trạng gọi là thoát nhiệt”, Giám đốc Chi nhánh An toàn phòng cháy chữa cháy Robert Ochs giải thích. “Đột nhiên, nó sẽ bắt đầu đoản mạch, sẽ càng lúc càng nóng hơn cho đến khi cấu trúc của pin bị hỏng. Lúc đó, nó có thể phun ra chất điện phân nóng chảy, ngọn lửa, khói và khí độc”.
FAA đã thực hiện một cuộc trình diễn với CNN bên trong nhà chứa máy bay nghiên cứu của họ để cho thấy điều gì có thể xảy ra.
Một bộ pin sạc, có thể được sử dụng để sạc máy tính xách tay hoặc điện thoại di động, được nhét vào túi sau ghế và được làm nóng đến hơn 300 độ để mô phỏng hiện tượng thoát nhiệt. Đột nhiên, tia lửa và lửa bùng phát dữ dội, thiêu đốt các ghế ngồi gần đó và tạo ra khói bốc lên cuồn cuộn.
“Các thử nghiệm mà chúng tôi đang thực hiện ở đây đang giúp ích cho tiếp viên hàng không”, ông Ochs nói. “Bất cứ khi nào có hỏa hoạn trên máy bay, đó đều là mối lo ngại nghiêm trọng và cần phải hành động ngay lập tức vì không có lối thoát”.
Những sự cố thoát nhiệt này rất khó để dập tắt. Cục Hàng không liên bang Mỹ khuyến nghị tiếp viên hàng không trước tiên nên sử dụng bình chữa cháy halon, vốn là thiết bị tiêu chuẩn trên máy bay, nhưng chỉ riêng điều đó có thể là chưa đủ.
Trong thử nghiệm được thực hiện với CNN, ngọn lửa bùng phát trở lại chỉ trong chốc lát.
Vấn đề này không phải là mới, nhưng ngày càng có nhiều pin được mang lên máy bay hơn bao giờ hết. Tổ chức an toàn UL Standards and Engagement cho biết, hiện trung bình một hành khách bay với bốn thiết bị chạy bằng pin lithium-ion.
“Các vụ cháy rất hiếm, nhưng chúng đang gia tăng. Chúng tôi ghi nhận tới hai vụ mỗi tuần, trên máy bay hoặc trong sân bay”, Jeff Marootian, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của tổ chức, nói với CNN.
FAA cho phép hầu hết các thiết bị điện tử cá nhân của người tiêu dùng sử dụng pin lithium-ion trong hành lý ký gửi và hành lý xách tay.
Tuy nhiên, dữ liệu liên bang mới nhất cho thấy pin dự phòng là nguyên nhân hàng đầu gây ra sự cố, và do đó, FAA đã cấm mang chúng vào hành lý ký gửi vì chúng khó dập tắt hơn.
Nhưng bất chấp tất cả các cảnh báo, UL Standards and Engagement cho biết cứ năm hành khách thì có hai người cho biết họ vẫn ký gửi chúng.
“Chúng tôi biết rằng trong khoang hành lý, cháy pin lithium là một mối nguy hiểm nghiêm trọng”, Ochs nói. “Hành khách nên mang chúng theo lên máy bay và chúng phải dễ dàng tiếp cận. Nếu chẳng may pin bị cháy và được nhét sâu trong hành lý của bạn, thậm chí là trên ngăn đựng đồ phía trên, thì tiếp viên hàng không sẽ rất khó khăn để xử lý”.
Vào tháng 1 năm ngoái, chiếc Airbus A321 của hãng hàng không Air Busan hạ cánh xuống sân bay quốc tế Gimhae ở Hàn Quốc đã bốc cháy dữ dội. Cuộc điều tra vẫn đang được tiến hành, nhưng nguyên nhân được cho là do một bộ pin dự phòng cá nhân được cất giữ trong ngăn đựng hành lý phía trên. 27 người bị thương, trong đó có 3 người bị thương nặng.
Do đó, Hàn Quốc đã ban hành quy định cấm cất giữ pin dự phòng trong ngăn đựng hành lý phía trên và cấm mang thiết bị sạc lên máy bay.
Tại Mỹ, Southwest Airlines hiện yêu cầu tất cả các bộ pin phải “để ở nơi dễ thấy” khi sử dụng, và hành khách không được phép sạc thiết bị trong ngăn đựng hành lý phía trên.
Một vụ cháy pin lithium trên mặt đất đã đủ nguy hiểm, ở độ cao khoảng 9.100 mét nó có thể trở thành thảm họa.
Lễ hội Bình Đà là một trong những lễ hội cổ truyền có từ xa xưa của người dân làng Bình Đà, xã Bình Minh (Hà Nội). Theo truyền thuyết dân gian, nơi đây gắn liền với câu chuyện về Âu Cơ - Lạc Long Quân.
Sau khi 50 người con theo mẹ lên núi, 50 người con theo cha xuống biển, khi đến vùng đất Bảo Đà (xã Bình Minh, Hà Nội ngày nay), nhận thấy thế đất đẹp sông nước uốn quanh, gò đồi mang dáng rồng chầu, hổ phục, Lạc Long Quân đã chọn nơi đây làm điểm dừng chân dựng nghiệp.
Sau này, để tưởng nhớ công đức của vị thủy tổ, người dân lập đình (đền) Nội Bình Đà làm nơi thờ phụng, tôn vinh với bức đại tự trang trọng "Vi Bách Việt Tổ".
Lễ hội Bình Đà diễn ra ngay trước lễ giỗ Tổ Hùng Vương vào mùng 1 đến 6-3 âm lịch hằng năm.
Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Đăng Việt - Chủ tịch UBND xã Bình Đà - cho biết lễ rước, tế và dâng hương không chỉ là sự tiếp nối của truyền thống ngàn đời, mà còn là bước chuyển mình mạnh mẽ, để đưa giá trị văn hóa Việt Nam hòa nhập với dòng chảy của thời đại.
"Chúng ta không chỉ gìn giữ cội nguồn, mà còn có trách nhiệm làm cho cội nguồn ấy tỏa sáng trong đời sống hiện đại. Không chỉ tri ân tổ tiên, mà còn phải truyền cảm hứng cho thế hệ mai sau về niềm tự hào dân tộc", ông Việt chia sẻ.
Lễ hội Bình Đà được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia từ năm 2014, gắn với vùng đất Bình Đà.
Năm nay, lễ hội được tổ chức trong không gian Tuần văn hóa cội nguồn Việt. Từ 8h sáng, chương trình mở đầu với nghi thức thả chim bồ câu. Lá cờ hội rộng 250m2 với dòng chữ Lạc Long Quân được kéo cao bởi hai khinh khí cầu.
Phần hội rộn ràng với những tiết mục văn nghệ được dàn dựng công phu kể lại câu chuyện "trăm trứng" - cội nguồn của người Việt. Trong lúc diễn ra phần hội, đoàn rước lễ thực hiện nghi thức rước lễ từ đình Ngoại Bình Đà về đình Nội Bình Đà, chuẩn bị cho phần tế và dâng hương.
Theo báo cáo ASEAN SAF 2050 Outlook, Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia ASEAN có nguồn nguyên liệu sinh khối dồi dào nhất, cùng với Indonesia, Malaysia, Philippines và Thái Lan. Các nguồn nguyên liệu chính bao gồm dầu ăn đã qua sử dụng, phụ phẩm lúa gạo, phụ phẩm sắn và tàn dư lâm nghiệp.
Đây đều là các loại sinh khối có chi phí thấp và sẵn có, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển sản xuất SAF quy mô lớn. Đặc biệt, với đặc thù là quốc gia nông nghiệp, Việt Nam có lợi thế vượt trội trong việc hình thành chuỗi cung ứng nguyên liệu ổn định và lâu dài.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng tổng tiềm năng cung SAF từ sinh khối nông nghiệp và lâm nghiệp trong ASEAN có thể đạt khoảng 7,5 triệu thùng/ngày vào năm 2030 và tăng lên tới 8,5 triệu thùng/ngày vào năm 2050. Trong tổng thể đó, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia đóng góp đáng kể.
Một trong những điểm đáng chú ý của ASEAN SAF 2050 Outlook là nhận định tất cả các quốc gia ASEAN, bao gồm Việt Nam, đều có khả năng trở thành nhà xuất khẩu ròng SAF.
Cụ thể, đến khoảng năm 2040, Việt Nam được dự báo có thể cùng với Indonesia, Philippines và Thái Lan trở thành các quốc gia xuất khẩu SAF trong khu vực.
Điều này xuất phát từ thực tế rằng tiềm năng cung của ASEAN “vượt xa nhu cầu nội khối”, tạo dư địa lớn cho xuất khẩu. Ước tính nhu cầu SAF tại ASEAN sẽ tăng từ 15.000 thùng/ngày vào năm 2030 lên hơn 700.000 thùng/ngày vào năm 2050. Trong khi đó, các nền kinh tế phát triển tại châu Á như Nhật Bản, Singapore và Hàn Quốc được xác định là các thị trường nhập khẩu SAF lớn trong tương lai.
Mặc dù Indonesia, Malaysia và Philippines được đánh giá có lợi thế hơn về chi phí logistics đến các thị trường nhập khẩu lớn, Việt Nam vẫn có vị trí quan trọng trong chuỗi giá trị khu vực nhờ nguồn nguyên liệu phong phú; vị trí địa lý thuận lợi trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương; khả năng kết nối với các thị trường tiêu thụ lớn.
Những yếu tố này giúp Việt Nam có thể tham gia sâu vào chuỗi cung ứng SAF, từ sản xuất đến thương mại.
Ngành hàng không hiện đóng góp khoảng 2 - 3% tổng phát thải CO2 toàn cầu, nhưng lại là lĩnh vực khó khử carbon do đặc thù kỹ thuật. Máy bay thương mại chưa thể dùng pin điện hay hydro ở quy mô lớn trong ngắn hạn, trong khi nhu cầu bay ngày càng tăng.
Trong bối cảnh đó, SAF nổi lên như một phương pháp khả thi nhất cho mục tiêu trung hòa carbon. SAF có thể giúp cắt giảm 80% lượng khí thải carbon so với nhiên liệu truyền thống. Song, hiện nay, giá thành của SAF cao gấp 2 - 3 lần so với nhiên liệu hóa thạch, có thời điểm cao gấp 5 - 6 lần.
Tại Việt Nam, Vietnam Airlines là hãng hàng không đi đầu trong việc đưa SAF vào khai thác thực tế. Chuyến bay thương mại đầu tiên sử dụng nhiên liệu SAF được hãng khai thác thành công từ 27.5.2024. Từ 1.1.2025, tất cả các chuyến bay của Vietnam Airlines khởi hành từ các sân bay tại Châu Âu đều sử dụng SAF với tỷ lệ phối trộn ít nhất 2%. Hãng dự kiến nâng tỷ lệ này lên 6% vào năm 2030 và đạt 70% vào năm 2050. Riêng các chuyến bay từ Anh, tỷ lệ SAF sẽ tăng lên 10% vào năm 2030.
Lộ trình cụ thể mà Cục Hàng không đặt ra là từ năm 2027 - 2030, nghiên cứu sử dụng nhiên liệu thay thế để bổ sung một phần trong nhiên liệu hàng không. Từ năm 2035, Cục yêu cầu sử dụng tối thiểu 10% nhiên liệu bền vững cho một số chuyến bay ngắn. Giai đoạn sau năm 2050, chuyển đổi sử dụng 100% năng lượng xanh, nhiên liệu hàng không bền vững cho tàu bay để giảm tối đa lượng phát thải khí nhà kính.
Dù có tiềm năng lớn, song, ASEAN SAF 2050 Outlook nhận diện thách thức lớn về chi phí sản xuất SAF. Công nghệ phổ biến nhất hiện nay là HEFA, có chi phí khoảng gấp đôi nhiên liệu phản lực truyền thống, trong khi các công nghệ khác như Gasification + FT, ATJ và HTL có thể cao hơn từ 4 - 7 lần.
Tuy nhiên, khoảng cách chi phí này được dự báo sẽ thu hẹp khi công nghệ phát triển và được mở rộng quy mô. Đây là cơ hội để các quốc gia như Việt Nam “đi tắt đón đầu” nếu có chính sách hỗ trợ phù hợp.
Để tận dụng cơ hội này, Chính phủ cần phát triển chuỗi cung ứng nguyên liệu sinh khối bền vững; thu hút đầu tư vào công nghệ sản xuất SAF; xây dựng khung pháp lý và cơ chế thị trường cho SAF và tăng cường hợp tác quốc tế trong thương mại và chuyển giao công nghệ.
