Dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường lấy ý kiến hoàn thiện theo hướng siết chặt quản lý ô nhiễm ngay từ nguồn, đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài trong thực thi luật hiện hành.
Ba nhóm chính sách lớn được đặt ra gồm: phân loại rác sinh hoạt tại nguồn, quản lý chất lượng môi trường nước mặt và kiểm soát ô nhiễm không khí. Các điều chỉnh này được xây dựng trên cơ sở tổng kết thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020, trong đó nhiều quy định được đánh giá là chưa theo kịp thực tiễn, đặc biệt ở khâu tổ chức thực hiện và hạ tầng.
Hai phương án phân loại rác tại nguồn
Một trong những điểm cần thay đổi là quy định phân loại rác sinh hoạt tại nguồn, dù được luật hóa nhưng triển khai chưa hiệu quả. Dự thảo hiện đưa ra hai phương án: giữ mô hình ba nhóm gồm rác có khả năng tái sử dụng, tái chế; rác thực phẩm và rác sinh hoạt khác. Hoặc đơn giản hóa còn hai nhóm, trong đó rác thực phẩm được gộp vào rác sinh hoạt.
Báo cáo đánh giá thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020 cho thấy sau nhiều năm triển khai, việc phân loại rác tại nguồn mới chủ yếu dừng ở thí điểm, chưa được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước. Nguyên nhân lớn nhất là thiếu đồng bộ giữa quy định, hạ tầng thu gom xử lý và cơ chế tổ chức thực hiện.
Hiện khoảng 63% chất thải rắn sinh hoạt vẫn được xử lý bằng chôn lấp, trong đó nhiều bãi không hợp vệ sinh. Trong khi đó, rác thực phẩm chiếm hơn 50% tổng lượng rác nhưng năng lực xử lý thành phân hữu cơ mới đạt khoảng 13%. Điều này khiến việc tách riêng rác hữu cơ trụ cột của mô hình ba nhóm gặp nhiều khó khăn trong thực tiễn.
Không ít địa phương chưa có hệ thống thu gom và xử lý tương ứng sau phân loại. Dù người dân phân loại tại nguồn, rác vẫn bị thu gom chung do thiếu hạ tầng riêng biệt. Cùng với đó là hạn chế về quỹ đất, chi phí đầu tư cao và sự phụ thuộc vào các hợp đồng xử lý rác theo công nghệ chôn lấp kéo dài.
Một số địa phương như Hải Phòng ghi nhận tỷ lệ xử lý bằng chôn lấp có thời điểm lên tới 85%, cao hơn nhiều so với mục tiêu giảm xuống dưới 30%.
Không cấp phép nếu sông, hồ vượt sức chịu tải
Với môi trường nước mặt, dự thảo sửa đổi nhấn mạnh nguyên tắc kiểm soát ô nhiễm theo khả năng chịu tải của từng sông, hồ. Theo đó, các dự án có xả thải trực tiếp sẽ không được phê duyệt đánh giá tác động môi trường hoặc cấp phép môi trường nếu nguồn tiếp nhận đã được xác định không còn khả năng tiếp nhận thêm chất ô nhiễm.
Điểm mới là việc phân tách rõ hai trường hợp: nguồn nước không còn khả năng chịu tải đối với toàn bộ thông số và trường hợp chỉ vượt ngưỡng ở một số thông số nhất định. Cách tiếp cận này nhằm khắc phục bất cập hiện hành khi khái niệm “hết khả năng chịu tải” chưa được định lượng rõ ràng, gây khó khăn trong áp dụng.
Báo cáo tổng kết thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020 cho thấy việc cấp phép hiện nay vẫn chủ yếu dựa trên từng dự án riêng lẻ, chưa tính đến tổng tải lượng ô nhiễm của toàn lưu vực. Hệ quả là nhiều dự án đều đạt quy chuẩn nhưng tổng xả thải lại vượt khả năng tự làm sạch của sông, hồ.
Thực tế, nhiều hệ thống sông đã rơi vào tình trạng quá tải kéo dài. Dự thảo vì vậy chuyển sang cách tiếp cận theo lưu vực và sức chịu tải tổng thể, thay vì quản lý rời rạc từng nguồn thải. Tuy nhiên, vẫn có cơ chế linh hoạt cho dự án áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến, tái sử dụng nước hoặc không làm gia tăng ô nhiễm.
Theo dự thảo, trách nhiệm của chính quyền địa phương cũng được nâng lên, trong đó chủ tịch UBND cấp tỉnh có thể bị xem xét trách nhiệm nếu để xảy ra ô nhiễm nghiêm trọng trên địa bàn.
Siết kiểm soát phát thải giao thông
Trong lĩnh vực không khí, dự thảo chuyển từ cơ chế cảnh báo sang dự báo ô nhiễm, nhằm tăng tính chủ động trong phòng ngừa thay vì phản ứng khi ô nhiễm đã xảy ra.
Theo cơ quan soạn thảo, quy định hiện hành mới chủ yếu dừng ở cảnh báo, chưa tạo đủ cơ sở pháp lý để triển khai các biện pháp ứng phó sớm trong các đợt ô nhiễm không khí nghiêm trọng.
Báo cáo thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020 cũng chỉ ra hạn chế này, khi hệ thống quản lý chưa đủ công cụ để dự báo và kích hoạt biện pháp phòng ngừa kịp thời, đặc biệt tại các đô thị lớn.
Dự thảo đồng thời làm rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong tổ chức ứng phó khẩn cấp và chịu trách nhiệm về chất lượng không khí trên địa bàn.
Một điểm mới của dự thảo là kiểm soát phát thải từ giao thông vận tải – nguồn gây ô nhiễm ngày càng lớn tại đô thị. Dự thảo bổ sung cơ sở pháp lý để lắp đặt thiết bị giám sát phát thải đối với một số loại phương tiện, đồng thời cho phép địa phương điều tiết phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch tại một số khu vực, thời điểm phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội.
Cơ quan soạn thảo cũng rà soát quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật đối với phương tiện giao thông nhập khẩu, sản xuất, lắp ráp để phù hợp với mô hình quản lý mới.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi được xây dựng nhằm khắc phục các bất cập phát sinh trong quá trình thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020, bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật có liên quan và phù hợp hơn với thực tiễn quản lý môi trường hiện nay.
Việc sửa đổi tập trung hoàn thiện các công cụ quản lý theo hướng hiện đại, minh bạch, tăng cường phân cấp, phân quyền và nâng cao tính khả thi trong tổ chức thực hiện, đồng thời đáp ứng yêu cầu kiểm soát ô nhiễm và thúc đẩy phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Thảo luận kinh tế - xã hội tại Quốc hội chiều 20/4, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thủy cho biết thời gian qua người dân đã được thụ hưởng nhiều chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, trong đó có giáo dục.
Trong đó, Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã đưa ra nhiều chính sách mang tính chiến lược. Từ năm 2025, Nhà nước miễn toàn bộ học phí từ bậc mầm non đến hết lớp 12 tại các cơ sở giáo dục công lập. Dự kiến từ năm 2030, học sinh trên cả nước sẽ được cấp miễn phí sách giáo khoa.
Trong 9 tháng qua, cả nước đã khởi công 428 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền, góp phần tăng cường tiếp cận giáo dục cho học sinh vùng khó khăn.
Tuy nhiên, bên cạnh các kết quả đạt được, đại biểu Thủy băn khoăn về việc tổ chức dạy học liên kết trong các trường công lập. Theo phản ánh của phụ huynh, dù học phí đã được miễn và có hỗ trợ ăn trưa, chi phí học tập vẫn nặng ở các khoản liên quan đến chương trình liên kết.
Thực tế, nhiều trường đã ký hợp đồng với doanh nghiệp để tổ chức dạy các môn bổ trợ như tiếng Anh nâng cao, tin học quốc tế, trí tuệ nhân tạo, kỹ năng sống... Nhu cầu cho con học thêm các nội dung này là có thật. Tuy nhiên, việc triển khai dày đặc các chương trình liên kết như thời gian qua có nguy cơ chồng chéo nội dung giảng dạy, trong khi các môn bổ trợ chưa được kiểm định, đánh giá chất lượng.
"Vấn đề bức xúc nhất là nhiều trường xếp các môn liên kết xen kẽ với giờ học chính khóa. Khi đó, nếu không đăng ký, học sinh phải tách ra sinh hoạt riêng, dễ nảy sinh tâm lý mặc cảm, nên nhiều gia đình buộc phải cho con tham gia", bà Thủy nêu.
Từ thực trạng này, đại biểu đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiêm cấm việc bố trí các môn liên kết xen kẽ với giờ học chính khóa. Việc tổ chức chương trình liên kết nếu có - phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch tài chính và chia sẻ chi phí với phụ huynh, tránh tình trạng trường công hoạt động như trường tư, phát sinh gánh nặng chi phí.
Về lâu dài, bà Thủy kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo có kế hoạch tuyển dụng, bồi dưỡng và điều phối giáo viên trong từng địa phương để đáp ứng nhu cầu giảng dạy các môn kỹ năng, tránh tình trạng học sinh muốn học đầy đủ phải tham gia các chương trình liên kết hoặc học thêm.
Trước đó, tại cuộc tiếp xúc cử tri Hà Nội cuối năm 2025, Tổng Bí thư Tô Lâm cho biết đã nhận được nhiều phản ánh về việc một số trường liên kết với doanh nghiệp, đưa giáo viên bên ngoài vào giảng dạy và thu thêm tiền, nhiều hơn phần học phí mà Nhà nước đã miễn.
Ông nhấn mạnh Nhà nước chịu trách nhiệm quản lý giáo dục và chương trình phổ cập. Trường hợp thiếu giáo viên các môn như âm nhạc, mỹ thuật, ngoại ngữ thì phải tổ chức đào tạo, bố trí hợp lý, không thể đưa giáo viên bên ngoài vào dạy để thu tiền của phụ huynh.
"Không thể biến trường học thành nơi làm dịch vụ, thu tiền", Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ, đồng thời đề nghị địa phương kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
Theo dự thảo tờ trình của UBND TP Hà Nội về đề án Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, giai đoạn 1 (1/7-31/12), thành phố sẽ triển khai thí điểm vùng phát thải thấp tại phường Hoàn Kiếm.
Cụ thể vùng phát thải thấp giới hạn trong 11 tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm gồm: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ. Khu vực này rộng 0,5 km2, chu vi 3,5 km, dân số khoảng 20.000.
Trong vùng phát thải thấp, xe máy xăng bị cấm lưu thông từ 18h đến 24h thứ sáu, từ 6h đến 24h thứ bảy, chủ nhật. Xe môtô, xe gắn máy xăng hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải cũng bị cấm.
Các loại ôtô tải dưới 2 tấn, đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4, chỉ được phép hoạt động ngoài giờ cao điểm. Ôtô tải từ 2 đến dưới 3,5 tấn, đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4, chỉ được phép chạy từ 21h đến 6h hôm sau và phải được Công an thành phố chấp thuận bằng văn bản. Ôtô tải trên 3,5 tấn bị cấm hoạt động.
Ôtô từ 16 chỗ trở lên (trừ xe buýt, xe đưa đón học sinh) tại các tuyến phố trong khu vực phố cổ và xung quanh hồ Hoàn Kiếm ở các phường Hoàn Kiếm, phường Cửa Nam phải đạt mức 4 theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải ôtô tham gia giao thông đường bộ (quy chuẩn). Phương tiện này bị cấm lưu thông từ 6h đến 9h và từ 16h đến 19h30 hàng ngày.
Xe buýt, xe đưa đón học sinh, khí thải phải đạt mức 4 theo quy chuẩn. Xe dưới 16 chỗ sử dụng nhiên liệu hóa thạch, khí thải phải đạt mức 4.
Thành phố xác định giai đoạn 2 (ngày 1/1/2027-31/12/2027) mở rộng khu vực thí điểm tại phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam, gồm vùng lõi phường Hoàn Kiếm đã thực hiện ở giai đoạn 1 và 14 tuyến phố bao quanh thuộc phường Cửa Nam: Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Hàng Đậu, Cửa Đông, Lý Nam Đế, Tôn Thất Thiệp, Điện Biên Phủ, Hàng Bông, Cửa Nam, Lê Duẩn.
Giai đoạn 3 (1/1/2028-31/12/2029), thành phố mở rộng vùng phát thải thấp toàn bộ diện tích trong vành đai 1 với hơn 26 km2, chu vi 25 km và dân số 625.000. Phạm vi vành đai 1 gồm 9 phường được bao quanh bởi các tuyến đường: Hoàng Cầu, Đê La Thành, Ô Chợ Dừa, Xã Đàn, Đại Cồ Việt, Trần Khát Chân, Nguyễn Khoái, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Yên Phụ, Nghi Tàm, Âu Cơ, An Dương Vương, Lạc Long Quân, Bưởi, Cầu Giấy.
Việc xây dựng đề án vùng phát thải thấp nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57/2025 của HĐND về thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn, trong đó xác định lộ trình thực hiện tại vành đai 1 từ ngày 1/7/2026.
Theo UBND TP Hà Nội, những năm gần đây, chất lượng môi trường không khí trên địa bàn có thời điểm suy giảm, đặc biệt tại trung tâm đô thị, nơi tập trung mật độ dân cư cao, lưu lượng giao thông lớn và nhiều hoạt động kinh tế - xã hội.
Kết quả nghiên cứu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện trong các năm 2023-2025 cho thấy tỷ lệ đóng góp bụi mịn PM2.5 trên địa bàn thành phố từ hoạt động giao thông vận tải là 25%, xây dựng và bụi đường 20%, đốt 12%, bụi thứ cấp hình thành từ khí ô nhiễm, bao gồm cả công nghiệp 27% và nguồn khác 6%.
Số liệu kiểm kê nguồn thải nội tại, riêng trong thành phố nguồn trực tiếp từ hoạt động giao thông chiếm 59%, bụi đường và hoạt động xây dựng 28%, đốt và hoạt động dân sinh 11%, hoạt động công nghiệp 2%.
Việc xây dựng, triển khai đề án vùng phát thải thấp trong vành đai 1 là tiền đề để các sở, ngành và UBND phường xã tổ chức triển khai đồng bộ giải pháp như: kiểm soát phương tiện giao thông phát thải cao đi vào trung tâm; tổ chức giao thông công cộng, phát triển phương tiện sử dụng năng lượng sạch; tăng cường quản lý, giám sát và ứng dụng công nghệ trong kiểm soát phát thải giao thông.
Việc triển khai đề án cũng là bước thí điểm quan trọng để đánh giá hiệu quả thực tiễn, làm cơ sở nghiên cứu mở rộng mô hình vùng phát thải thấp ra các khu vực khác trong các giai đoạn tiếp theo.
Hiện Hà Nội có khoảng 6,9 triệu xe máy, trong đó riêng vành đai 1 khoảng 450.000.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM vừa hoàn tất kết luận điều tra, đề nghị truy tố 15 bị can về các tội danh liên quan đến xâm nhập trái phép mạng máy tính và sản xuất mã độc, chiếm đoạt tiền người dùng mạng xã hội.
Đường dây này do Lê Ngọc Sơn và “phù thủy công nghệ” Lê Đức Tài vận hành một hệ thống chiếm đoạt tài khoản quảng cáo Facebook vô cùng tinh vi. Bằng cách nhúng mã độc vào các tệp tin tuyển dụng giả mạo trên LinkedIn (mạng xã hội kết nối việc làm, tuyển dụng) và Facebook, các đối tượng đã chiếm toàn quyền điều khiển máy tính của hàng loạt nạn nhân tại nhiều quốc gia.
Đáng chú ý, nhóm này không chỉ thu lợi từ việc bán tài khoản mà còn trực tiếp chạy quảng cáo bán hàng tại Mỹ để hưởng tiền chênh lệch, với tổng số tiền trục lợi lên đến hàng chục tỉ đồng.
Theo kết luận điều tra, khởi nguồn của đường dây này bắt đầu từ mối quan hệ giữa Lê Ngọc Sơn (32 tuổi) và Lê Đức Tài (32 tuổi) - một cử nhân công nghệ thông tin. Cuối năm 2022, nhận thấy kẽ hở trong việc quản lý tài khoản quảng cáo của Facebook (Meta), Sơn đã đặt vấn đề với Tài về việc thiết kế một loại mã độc chuyên biệt để đánh cắp các "tài nguyên" này.
Tài đã sử dụng kiến thức IT để tạo ra mã độc, sau đó nhúng vào các tập tin hợp pháp dưới định dạng Word hoặc PDF. Để đưa người dùng "vào tròng", Sơn chỉ đạo đồng bọn xây dựng các kịch bản tuyển dụng chuyên nghiệp hoặc các chương trình quảng cáo hấp dẫn trên nền tảng mạng xã hội LinkedIn.
Khi nạn nhân tải các tệp tin này về máy tính để xem nội dung, mã độc sẽ tự động thực thi. Mọi thông tin đăng nhập, quyền quản lý tài khoản quảng cáo sẽ bị đánh cắp và đẩy về một hệ thống lưu trữ trực tuyến qua Google Sheet do nhóm này quản lý.
Trong quá trình hoạt động, nhóm này liên tục gặp khó khăn khi các phần mềm diệt virus cập nhật tính năng nhận diện. Tuy nhiên, thay vì dừng lại, Lê Đức Tài đã liên tục nâng cấp mã nguồn.
Đỉnh điểm vào giữa năm 2023, khi các phương thức cũ không còn hiệu quả, Sơn đã không ngần ngại chi ra 40.000 USD (khoảng 1 tỉ đồng) để Tài mua mã nguồn điều khiển từ xa (RDP) từ một đối tượng ẩn danh trên Telegram.
Với công cụ mới này, nhóm của Sơn có thể chiếm toàn quyền điều khiển máy tính của nạn nhân như thể đang ngồi trước màn hình của họ. Từ đây, các đối tượng như Lương Đình Việt, Trần Hồng Khiêm, Võ Hữu Hải... đã thay nhau theo dõi, quản lý máy tính nạn nhân để khai thác triệt để các tài khoản quảng cáo có hạn mức tín dụng cao.
Sau khi chiếm được tài khoản, Sơn cấu kết với Dương Việt Dũng để thực hiện hành vi trục lợi. Dũng dùng các tài khoản đánh cắp được để chạy quảng cáo bán hàng cho các đối tác ở nước ngoài. Điều tinh quái là số tiền chi trả cho quảng cáo sẽ bị trừ trực tiếp vào thẻ ngân hàng của nạn nhân hoặc nợ tín dụng của Meta, trong khi Dũng và Sơn thu về toàn bộ tiền doanh thu bán hàng.
Bên cạnh đó, với những tài khoản có "tín dụng" thấp, nhóm này tổ chức bán lại cho các đối thủ khác với giá chỉ bằng 20 - 30% giá trị thực tế. Mọi giao dịch ăn chia lợi nhuận giữa các thành viên đều được thực hiện qua đồng tiền điện tử USDT nhằm che giấu vết tích dòng tiền và đối phó với cơ quan chức năng.
Kết quả điều tra xác định, chỉ tính riêng Lê Ngọc Sơn đã hưởng lợi bất chính khoảng 12 tỉ đồng. Trong đó, 5 tỉ đồng đến từ việc hợp tác với Dương Việt Dũng, phần còn lại đến từ việc ăn chia với các nhóm của Nguyễn Xuân Mạnh, Nguyễn Hoàng Khiêm và nhóm Nguyễn Văn Quyết - Nguyễn Trí Minh Thông (trong đó Thông là cựu cán bộ công an).
Hiện, Công an TP.HCM đã chuyển toàn bộ hồ sơ sang Viện KSND TP.HCM, đề nghị truy tố 15 bị can về các tội: Sản xuất, mua bán, trao đổi hoặc tặng cho công cụ, thiết bị, phần mềm để sử dụng vào mục đích trái pháp luật; Xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác.
