“Israel sẽ không còn ném bom Lebanon nữa. Mỹ cấm họ làm điều đó. Quá đủ rồi”, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 17/4.
Ông cho biết Washington sẽ hợp tác với Lebanon để giải quyết vấn đề Hezbollah “một cách thích hợp”.
Chỉ vài phút sau thông báo, truyền thông Lebanon đưa tin một người đã thiệt mạng ở phía nam nước này sau cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Israel. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chưa bình luận về sự việc.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trước đó cùng ngày tuyên bố họ chưa hoàn thành mục tiêu đối phó với Hezbollah, đồng thời cam kết sẽ tiếp tục “giải tán” nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn. Tuyên bố được đưa ra chỉ vài giờ sau khi thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực từ hôm nay.
“Hezbollah hiện chỉ còn là cái bóng của chính họ trong thời kỳ hoàng kim dưới sự lãnh đạo của Hassan Nasrallah”, ông nói, đề cập tới thủ lĩnh nhóm bị Israel hạ sát năm 2024. “Nhưng chúng tôi vẫn chưa hoàn thành nhiệm vụ. Có những việc chúng tôi dự định làm để giải quyết mối đe dọa tên lửa và máy bay không người lái còn lại”.
Ông thêm rằng mục tiêu “giải tán” Hezbollah sẽ không thể đạt được “trong một sớm một chiều”, cho rằng điều đó sẽ đòi hỏi “nỗ lực bền bỉ, sự kiên nhẫn cùng những hoạt động ngoại giao khéo léo”.
Nhóm Hezbollah từ hôm 2/3 tập kích vào Israel để trả thù cho cố lãnh tụ tối cao Iran, khiến Israel tấn công đáp trả. Chiến sự đã khiến hơn 2.000 người thiệt mạng ở Lebanon và 1,2 triệu người phải rời bỏ nhà cửa.
Sau khi Mỹ – Iran đạt được lệnh ngừng bắn hai tuần hôm 8/4, Israel đã tăng cường chiến dịch tấn công tại Lebanon. Iran cho rằng Lebanon là “một phần không thể tách rời” của bất cứ thỏa thuận hòa bình dài hạn nào, trong khi Israel phản đối lập luận này.
Thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon được thúc đẩy sau các cuộc điện đàm của ông Trump với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Lebanon Joseph Aoun. Ông Trump kỳ vọng các lãnh đạo sẽ sớm gặp nhau tại Nhà Trắng để hướng tới hòa bình giữa hai quốc gia.
Theo Hãng tin AFP, Ngoại trưởng Tây Ban Nha Jose Manuel Albares ngày 9-4 tuyên bố Madrid sẽ mở lại đại sứ quán tại Iran, đồng thời cáo buộc Israel vi phạm luật pháp quốc tế và thỏa thuận ngừng bắn hai tuần ở Trung Đông khi tiến hành không kích vào Lebanon.
Phát biểu trước báo giới, ông Albares cho biết đã chỉ đạo đại sứ Tây Ban Nha tại Tehran quay lại nhiệm sở, khôi phục hoạt động đại sứ quán, nhằm tham gia các nỗ lực thúc đẩy hòa bình trong khu vực từ "mọi hướng có thể", kể cả từ thủ đô Iran.
Trước đó tại phiên họp hạ viện, ông Albares chỉ trích Israel "phớt lờ lệnh ngừng bắn và vi phạm luật pháp quốc tế" khi thả "hàng trăm quả bom xuống Lebanon" trong ngày 8-4.
Tây Ban Nha hiện là một trong những quốc gia phương Tây có lập trường cứng rắn nhất đối với các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel tại Iran và Lebanon.
Madrid cũng đã đóng cửa không phận với các máy bay liên quan đến xung đột, cho rằng đây là hành động "liều lĩnh và bất hợp pháp".
Cùng ngày, Anh cũng bày tỏ quan ngại về tình hình leo thang tại Lebanon. Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cho biết London "rất mong muốn" lệnh ngừng bắn được mở rộng sang Lebanon, trước những hậu quả nhân đạo nghiêm trọng và làn sóng di dời quy mô lớn.
Phát biểu này được đưa ra trong chuyến công du vùng Vịnh của Thủ tướng Anh Keir Starmer, nhằm thúc đẩy các nỗ lực củng cố lệnh ngừng bắn và hướng tới một giải pháp hòa bình lâu dài.
Dù thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ - Iran đã được công bố trước đó, hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz chiến lược vẫn chưa được khôi phục hoàn toàn do vẫn còn xung đột tại Lebanon.
Anh kêu gọi mở lại tuyến đường thủy này một cách "đầy đủ và vô điều kiện", đồng thời nhấn mạnh không được phép áp đặt phí hoặc hạn chế đối với tuyến vận tải quốc tế quan trọng.
Trong khi đó tại Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ning cho biết nước này hy vọng "các bên liên quan có thể nắm bắt cơ hội hòa bình và sớm đưa khu vực trở lại ổn định" sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn
Theo bà Mao, Trung Quốc đã duy trì liên lạc với tất cả các bên và tích cực thúc đẩy hòa giải nhằm ngăn chặn xung đột lan rộng. Bắc Kinh cũng nhấn mạnh các bất đồng cần được giải quyết thông qua đối thoại và tham vấn.
Liên quan đến Lebanon, Trung Quốc nhấn mạnh chủ quyền và an ninh của quốc gia này cần được tôn trọng, đồng thời kêu gọi bảo đảm an toàn cho dân thường và hạ nhiệt căng thẳng khu vực.
Kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát ngày 28/2, giới chức các quốc gia vùng Vịnh phải thường xuyên đăng trên mạng xã hội thông tin về những cuộc tấn công với tần suất hàng ngày từ Iran. Điều này vẫn tiếp diễn đến chiều 8/4, hơn nửa ngày sau khi Mỹ và Iran thông báo đạt được thỏa thuận ngừng bắn trong vòng hai tuần.
Kể từ đó, các tài khoản thường cập nhật về báo động phòng không đã trở nên yên lặng, dấu hiệu cho thấy ít nhất vào thời điểm hiện tại, lực lượng Iran đã ngừng phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV).
Bài viết mới nhất trên tài khoản mạng xã hội X của Bộ Nội vụ Bahrain được đăng từ sáng 8/4, khi thông báo một số ngôi nhà tại đảo Sitra bị hư hại do trúng mảnh vỡ từ UAV bị đánh chặn.
Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) không ghi nhận cuộc tấn công nào kể từ chiều 8/4. Trước thời điểm đó, Bộ Quốc phòng nước này cho biết đã đánh chặn 17 tên lửa đạn đạo và 35 UAV phóng từ Iran.
Arab Saudi cũng trải qua đêm yên bình, không xảy ra vụ tấn công bằng tên lửa hay máy bay không người lái nào trong vòng 15 giờ qua.
Theo Bộ Quốc phòng Qatar, không xảy ra vụ tấn công nào nhằm vào nước này kể từ khi lực lượng vũ trang Qatar đánh chặn 7 tên lửa đạn đạo và một số UAV từ Iran chiều 8/4.
Theo hãng thông tấn nhà nước KUNA của Kuwait, không có tên lửa hay UAV nào nhắm vào nước này trong 14 giờ qua. Oman cũng đã trải qua 24 giờ yên ắng.
Pakistan đang chuẩn bị cho các cuộc đàm phán với sự tham gia của đại diện từ Mỹ và Iran để giải quyết xung đột Trung Đông. Nhà Trắng cho biết Phó tổng thống JD Vance sẽ dẫn đầu phái đoàn đàm phán đến thủ đô Islamabad của Pakistan.
Đại sứ Iran tại Pakistan Reza Amiri Moghadam xác nhận phái đoàn nước này cũng sẽ đến Islamabad trong ngày 9/4 để "tiến hành các cuộc đàm phán nghiêm túc dựa trên kế hoạch 10 điểm do Tehran đề xuất".
Theo thỏa thuận có hiệu lực ngày 8/4, Tehran cho phép các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, song phải phối hợp với lực lượng vũ trang Iran.
Israel ủng hộ quyết định của ông Trump về ngừng tấn công Iran, song tuyên bố thỏa thuận không áp dụng cho Lenbanon. Quân đội Israel ngày 8/4 mở đợt tấn công dữ dội nhất vào Lebanon kể từ cuối tháng 2, khiến ít nhất 182 người thiệt mạng.
Chiến dịch của Israel khiến Iran nối lại phong tỏa eo biển Hormuz, đồng thời đưa ra cảnh báo rằng tiếp tục đàm phán để đạt thỏa thuận hòa bình lâu dài với Mỹ "chưa hợp lý".
Ngoại trưởng Pháp lên án các cuộc tấn công "không thể chấp nhận được" của Israel nhằm vào Lebanon, cảnh báo rằng chúng có thể làm suy yếu thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran. Ngoại trưởng Yvette Cooper cũng bày tỏ Anh "rất muốn" Lebanon được đưa vào thỏa thuận ngừng bắn ở Trung Đông.
Việc Mỹ phóng thành công tàu Orion thuộc sứ mệnh Artemis 2 mới đây đã chấm dứt hơn nửa thế kỷ vắng bóng con người trên quỹ đạo mặt trăng kể từ sứ mạng Apollo 17 năm 1972. Dù công nghệ máy tính hiện nay mạnh gấp hàng vạn lần, nhưng những rào cản về chính trị, sự đứt gãy tri thức và triết lý an toàn khắt khe đã khiến hành trình trở lại này kéo dài kỷ lục.
Rào cản lớn nhất đối với việc quay lại mặt trăng không xuất phát từ công nghệ mà từ sự thiếu nhất quán trong chính sách quốc gia của Mỹ. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, chương trình Apollo được thúc đẩy bởi ý chí chính trị tuyệt đối với ngân sách đỉnh điểm chiếm tới 4,41% tổng chi tiêu liên bang vào năm 1966. Tuy nhiên, sau khi đạt được mục tiêu đưa người đặt chân lên mặt trăng, sự quan tâm của giới chính trị sụt giảm khiến ngân sách Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) hiện nay chỉ còn chiếm chưa đầy 0,5% chi tiêu chính phủ.
Đáng chú ý trong suốt nửa thế kỷ qua, NASA luôn chịu áp lực trước những thay đổi liên tục giữa các đời tổng thống. Theo đó, dự án của chính quyền này thường bị người kế nhiệm hủy bỏ để thay thế bằng mục tiêu mới, gây lãng phí hàng chục tỉ USD. Điển hình là chương trình Constellation của Tổng thống George W. Bush đã bị người kế nhiệm Barack Obama khai tử vào năm 2010 để chuyển hướng sang các tiểu hành tinh, trước khi mục tiêu mặt trăng được khôi phục lại dưới thời ông Donald Trump và tiếp tục dưới thời ông Joe Biden.
Một nghịch lý trớ trêu là dù người Mỹ vẫn có thể sử dụng lại các tên lửa đã từng đưa người lên mặt trăng thành công năm xưa, nhưng việc chế tạo lại nó trong thế kỷ 21 là điều không hợp thời và tốn kém. Có ước tính cho rằng khoảng 75% các nhà cung cấp linh kiện từ thập niên 1960 đã ngừng hoạt động, khiến hệ sinh thái sản xuất cũ gần như tan rã hoàn toàn. Các vật liệu cũ đã lỗi thời và không còn được sản xuất, trong khi việc thay thế bằng vật liệu hiện đại đòi hỏi quy trình kiểm nghiệm lại từ đầu.
Bên cạnh đó, kỹ nghệ thủ công trong quá trình sản xuất cũng bị mai một theo thời gian. Tên lửa thời Apollo là những kiệt tác được lắp ráp bởi những thợ hàn bậc thầy từ thời Thế chiến 2, những người sở hữu kỹ năng khó có thể mô tả hoàn toàn trong văn bản kỹ thuật. Khi những chuyên gia này nghỉ hưu, các "bí kíp" thực tế đã bị mất đi, buộc các kỹ sư hiện đại phải "nghiên cứu ngược" từ các động cơ trong bảo tàng để tái thiết lập quy trình sản xuất.
Khác với thời đại Apollo là một "cuộc chạy nước rút" đầy mạo hiểm để giành chiến thắng nhất thời, chương trình Artemis hướng tới sự an toàn tuyệt đối. Sau những thảm họa kinh hoàng của các tàu con thoi Challenger và Columbia, NASA không còn chấp nhận những rủi ro cực lớn như trước. Mọi hệ thống hiện nay đều phải trải qua các quy trình kiểm tra gắt gao, ưu tiên tính mạng phi hành gia hơn là áp lực về thời gian hay tốc độ.
Cuối cùng, mục tiêu của Artemis tập trung vào việc xây dựng căn cứ bền vững trên mặt trăng và trạm dừng cho các hành trình tiến tới sao Hỏa sau này. Với mục tiêu đó, bước đầu là tìm cách khai thác băng tại cực Nam của mặt trăng để tạo ra khí oxy và nhiên liệu tên lửa. Đây là một bài toán phức tạp hơn gấp bội so với những chuyến viếng thăm ngắn ngủi trong quá khứ. Bởi thế, sự kiện phóng tàu lên quỹ đạo mặt trăng mới đây có thể xem như một bước dạo đầu cho rất nhiều thử thách mà con người phải vượt qua được trong tương lai để thực hiện được giấc mơ làm chủ trong không gian sâu.
