Ngày 16-4, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ và Iran đang ở mức “rất gần” để đạt được một thỏa thuận hòa bình, đồng thời tiết lộ ông có thể cân nhắc đến Pakistan để ký kết.
“Chúng tôi đang tiến rất gần đến việc đạt được một thỏa thuận với Iran. Chúng tôi phải đảm bảo rằng Iran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân… Họ hoàn toàn đồng ý với điều đó.
Họ đã đồng ý gần như mọi thứ, vì vậy nếu họ có thể ngồi vào bàn đàm phán thì có thể sẽ tạo ra khác biệt”, ông Trump phát biểu với phóng viên tại Nhà Trắng.
Đáng chú ý, ông Trump nói rằng Tehran đã đồng ý bàn giao kho uranium làm giàu – điểm mấu chốt trong bất kỳ thỏa thuận nào, nhưng không cung cấp thông tin chi tiết, theo Hãng tin AFP.
Khi được hỏi liệu ông có thể tới Pakistan để ký thỏa thuận hay không, nhà lãnh đạo Mỹ cho hay: “Tôi có thể sẽ đi. Nếu thỏa thuận được ký tại Islamabad, tôi có thể sẽ tới đó”.
Tổng thống Trump cũng ca ngợi Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Tư lệnh Lục quân Pakistan Asim Munir về vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán với Tehran.
Ngày 16-4, Bộ trưởng Chiến tranh (Quốc phòng) Mỹ Pete Hegseth cho biết Washington sẽ phong tỏa các cảng của Iran “chừng nào còn cần thiết”, đồng thời đe dọa nối lại các cuộc không kích với Tehran nếu không đạt được thỏa thuận.
“Nếu Iran đưa ra lựa chọn sai lầm, họ sẽ phải đối mặt với phong tỏa và các đợt ném bom vào cơ sở hạ tầng, điện lực và năng lượng”, ông Hegseth tuyên bố trong họp báo tại Lầu Năm Góc.
Cũng trong buổi họp báo, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine khẳng định lệnh phong tỏa “áp dụng đối với tất cả các tàu, bất kể quốc tịch, đi vào hoặc rời khỏi các cảng của Iran”.
“Nếu không tuân thủ lệnh phong tỏa này, chúng tôi sẽ sử dụng vũ lực… Lực lượng liên quân sẽ tích cực truy đuổi bất kỳ tàu treo cờ Iran nào, hoặc bất kỳ tàu nào tìm cách hỗ trợ vật chất cho Iran”, ông Caine cảnh báo.
Phát biểu tại họp báo, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper nói rằng: “Chúng tôi đang tái vũ trang, tái cơ cấu và điều chỉnh các chiến thuật, kỹ thuật và quy trình. Không có quân đội nào trên thế giới thích ứng nhanh như chúng tôi, và đó chính xác là điều chúng tôi đang làm ngay lúc này trong thời gian ngừng bắn”.
Ngày 16-4, Ủy viên châu Âu về láng giềng và mở rộng Marta Kos cho biết Liên minh châu Âu (EU) dự kiến sẽ giải ngân từ 2,9 – 3,2 tỉ USD cho Ukraine sau khi Quốc hội nước này hoàn tất các cải cách cần thiết.
Ngoài ra, bà Kos khẳng định EU chắc chắn sẽ cung cấp khoản vay trị giá khoảng 106 tỉ USD cho Ukraine sau cuộc bầu cử tại Hungary khiến Thủ tướng Viktor Orban mất quyền lực.
Về phía Kiev, Bộ trưởng Tài chính Ukraine Serhiy Marchenko nói rằng EU đã giúp Ukraine đáp ứng gần 2/3 nhu cầu tài chính của nước này, nhưng vẫn chưa rõ liệu các chính phủ lớn khác có sẵn sàng đóng góp hay không.
Bên cạnh đó, ông Marchenko trấn an các đồng minh rằng Kiev vẫn cam kết thực hiện cải cách, với mục đích đáp ứng yêu cầu của các đối tác, cũng như tiếp tục phát triển đất nước.
Ngày 16-4, Thủ tướng Hungary sắp mãn nhiệm Viktor Orban đã kêu gọi “đổi mới toàn diện” đảng của mình sau khi hứng chịu thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử, chấm dứt 16 năm cầm quyền.
“Chúng ta không thể tiếp tục vận hành theo cách như trước đây. Cần một sự đổi mới toàn diện, và điều này không chỉ áp dụng với đảng cầm quyền Fidesz, mà còn với toàn bộ phe quốc gia”, ông Orban nói trong cuộc phỏng vấn đầu tiên sau thất bại.
Theo ông Orban, nhiệm vụ đầu tiên và quan trọng nhất là quản lý việc chuyển giao chính phủ.
Ngoài ra, nhà lãnh đạo Hungary sẽ không tham dự cuộc họp không chính thức của các nguyên thủ quốc gia và chính phủ EU vào ngày 23 và 24-4 tại Cyprus, trước khi chính thức chuyển giao quyền lực cho tân Thủ tướng Peter Magyar vào đầu tháng 5.
Ngày 16-4, Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure kêu gọi mở lại eo biển Hormuz nhưng “không phải bằng mọi giá”.
Theo ông Lescure, các Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc ngân hàng trung ương của nhóm quốc gia G7 đã nhất trí duy trì trạng thái sẵn sàng hành động, nhằm giảm thiểu các rủi ro kinh tế và lạm phát do cú sốc giá năng lượng và gián đoạn nguồn cung từ cuộc xung đột Trung Đông.
Ngoài ra, Pháp cũng đề xuất cần chuẩn bị nhiều kịch bản khác nhau đối với triển vọng kinh tế toàn cầu, tùy thuộc vào việc xung đột kết thúc nhanh hay chậm.
Tờ Wall Street Journal ngày 10-4 dẫn lời các quan chức Mỹ nắm thông tin tình báo cho biết Iran vẫn còn hàng ngàn tên lửa đạn đạo, và có thể triển khai bằng cách đưa bệ phóng ra khỏi các cơ sở ngầm.
Đánh giá này xuất hiện trong bối cảnh Mỹ thúc đẩy củng cố thỏa thuận ngừng bắn, hướng tới mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz và hạn chế các cuộc tấn công nhằm vào Iran, lực lượng Mỹ cũng như các nước trong khu vực.
Tuy nhiên một số quan chức nước này cho rằng Tehran có thể tận dụng khoảng thời gian tạm ngừng giao tranh để tái thiết kho tên lửa.
Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Mỹ Pete Hegseth cho rằng chương trình tên lửa Iran đã bị "phá hủy về mặt chức năng", khi nhiều bệ phóng và tên lửa bị cạn kiệt, tàn phá và suy giảm đáng kể năng lực chiến đấu.
Dù vậy các báo cáo tình báo của Mỹ lại cho thấy Iran vẫn có khả năng khôi phục một phần lực lượng tên lửa.
Hơn một nửa số bệ phóng được xác nhận đã bị phá hủy, hư hại hoặc chôn vùi, song không ít trong số đó có thể sửa chữa hoặc tái khai thác từ các tổ hợp ngầm.
Kho tên lửa của Iran đã suy giảm đáng kể sau xung đột, nhưng nước này vẫn duy trì hàng nghìn tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung, có thể được đưa ra khỏi nơi ẩn náu khi cần thiết, theo các quan chức Mỹ và Israel.
Số lượng drone tấn công của Iran cũng giảm mạnh, hiện chỉ còn chưa tới 50% so với thời điểm bắt đầu xung đột, do tiêu hao và các cơ sở sản xuất bị không kích.
Tehran vẫn có thể tìm nguồn bổ sung từ Nga, đồng thời duy trì một số tên lửa hành trình để tấn công tàu thuyền trên vịnh Ba Tư hoặc lực lượng Mỹ trong trường hợp đàm phán đổ vỡ.
Ông Kenneth Pollack, Phó chủ tịch phụ trách chính sách tại Viện Trung Đông, nhận định: "Iran thể hiện năng lực đáng kinh ngạc trong việc đổi mới và tái thiết lực lượng một cách nhanh chóng".
"Đây là đối thủ đáng gờm hơn nhiều so với hầu hết các lực lượng quân sự Trung Đông, ngoại trừ Israel", ông nói.
Các nhà phân tích Mỹ cho rằng Iran khó sớm khôi phục quy mô tên lửa và drone như trước chiến tranh, do thiệt hại từ các đợt tấn công từ Mỹ và Israel nhằm vào ngành công nghiệp quốc phòng.
Nước này vẫn được đánh giá có sức chịu đựng cao và vẫn có thể triển khai một số bệ phóng tên lửa đạn đạo của mình.
Phía Israel ước tính khoảng 2/3 số bệ phóng tên lửa đạn đạo của Iran đã bị loại khỏi vòng chiến, nhưng lưu ý nhiều hệ thống bị chôn dưới lòng đất có thể được thu hồi. Iran hiện còn hơn 1.000 tên lửa tầm trung, giảm so với khoảng 2.500 quả trước xung đột.
Trưa nay (5.4), Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo thành viên phi hành đoàn Mỹ mất tích sau vụ tiêm kích F-15E bị bắn hạ tại một vùng hẻo lánh ở Iran đã được giải cứu thành công.
"Chúng tôi đã cứu được anh ấy!", Tổng thống Trump xác nhận trên Truth Social, đồng thời chia sẻ đây là kết quả đến từ một trong những chiến dịch tìm kiếm và giải cứu táo bạo nhất lịch sử nước Mỹ.
Vị sĩ quan Mỹ là một đại tá, đã bị thương nhưng sẽ sớm hồi phục hoàn toàn, chủ nhân Nhà Trắng cho biết.
Về chiến dịch giải cứu, Tổng thống Mỹ cho hay "theo chỉ đạo của tôi, quân đội Mỹ đã triển khai hàng chục máy bay, mang theo những dòng vũ khí uy lực nhất thế giới, để thực hiện nhiệm vụ giải cứu".
Trước đó, Đài CBS dẫn lời giới chức Mỹ cho biết chiếc tiêm kích F-15E chở theo phi hành đoàn gồm phi công và sĩ quan chuyên về hệ thống vũ khí.
Khi tiêm kích trúng đạn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 3.4 (giờ địa phương), phi công thoát ra an toàn và được 2 trực thăng quân sự cứu hộ. Tuy nhiên, sĩ quan chuyên về hệ thống vũ khí mất tích.
Trong nỗ lực tìm kiếm diễn ra cùng ngày, một trực thăng Mỹ chở theo phi công đã trúng đạn từ lực lượng Iran trên mặt đất, khiến một số thành viên trên máy bay bị thương. Sau đó, trực thăng vẫn hạ cánh an toàn.
Một chiếc cường kích A-10 Warthog thuộc sứ mệnh giải cứu hôm 3.4 cũng trúng hỏa lực của Iran và bị hư hại. Phi công nhảy dù xuống vịnh Ba Tư và được cứu thành công.
Đài CBS News dẫn lời 2 quan chức Mỹ tiết lộ lực lượng đặc nhiệm nước này đã giải cứu được sĩ quan mất tích trong một chiến dịch phức tạp với sự tham gia của hàng trăm đặc nhiệm cùng hàng chục máy bay và trực thăng.
Và trong quá trình tiếp cận khu vực gần vị trí của vị sĩ quan, lực lượng Mỹ đã đấu súng với phía binh sĩ Iran.
Theo 2 quan chức, không xảy ra thương vong trong số những người tham gia chiến dịch giải cứu, và vị sĩ quan đã được đưa đến Kuwait để điều trị.
The New York Times là tờ báo đầu tiên đưa tin về chi tiết chiến dịch, dẫn lời 2 quan chức trên.
Chiến dịch quân sự giải cứu được mô tả là đặc biệt nguy hiểm, khi quân đội Mỹ sử dụng bom và hỏa lực để ngăn cản lực lượng Iran tiếp cận khu vực ẩn náu của sĩ quan. Trong thời gian bị mắc kẹt, sĩ quan Mỹ chỉ có một khẩu súng ngắn để tự vệ.
Sau khi người này được giải cứu, hai máy bay vận tải Mỹ được dùng để đưa vị sĩ quan rời đi đã bị mắc kẹt tại một căn cứ hẻo lánh của Iran. Phía Mỹ phải điều động tiếp 3 máy bay khác chi viện, và 2 máy bay vận tải bị phá hủy tại chỗ để tránh rơi vào tay Iran.
Còn một quan chức cấp cao thuộc chính quyền Tổng thống Trump cho biết Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch.
Trước khi xác định được vị trí của sĩ quan, cơ quan này đã triển khai chiến dịch đánh lạc hướng, lan truyền thông tin rằng người mất tích đã được tìm thấy và đang được đưa khỏi Iran, nhằm giảm áp lực tìm kiếm của đối phương.
Trong khi chiến dịch đánh lạc hướng diễn ra, CIA vận dụng năng lực tình báo để lần theo dấu vết và tìm ra vị trí chính xác của sĩ quan bên trong một khe núi. Sau khi Lầu Năm Góc và Nhà Trắng nhận được thông tin thời gian thực từ CIA, Tổng thống Trump đã lập tức ra lệnh mở chiến dịch giải cứu ngay lập tức.
Nhà phân tích an ninh quốc gia Aaron MacLean của Đài CBS News cung cấp thêm thông tin về chiến dịch tìm kiếm và giải cứu. Theo ông, quân đội Mỹ thường sử dụng lực lượng được huấn luyện đặc biệt có tên Pararescuemen, chuyên đảm nhiệm những sứ mệnh tìm kiếm và cứu nạn trong môi trường chiến đấu.
Sĩ quan mất tích nhiều khả năng được trang bị thiết bị sơ cứu, và được huấn luyện để tự xử lý trong trường hợp bị thương. Người này cũng mang theo thiết bị liên lạc để truyền tin về cho cấp chỉ huy biết rằng mình vẫn an toàn.
Chuyên gia MacLean lưu ý những thiết bị liên lạc bao gồm thiết bị định vị GPS, máy phát tín hiệu cấp cứu và thiết bị liên lạc mã hóa để tránh thoát phe đối địch trong lúc gửi tín hiệu về cấp chỉ huy.
Washington Post hôm 15/4 dẫn lời các quan chức Mỹ am hiểu tình hình cho biết lực lượng tăng viện cho Trung Đông gồm nhóm tác chiến tàu sân bay George H.W. Bush và nhóm tác chiến đổ bộ (ARG) Boxer. Hai nhóm tàu dự kiến hội quân với những chiến hạm đang làm nhiệm vụ gần Iran vào ngày 22/4, khi lệnh ngừng bắn giữa Washington và Tehran hết hạn.
Nhóm tác chiến George H.W. Bush gồm tàu sân bay cùng tên và nhiều khu trục hạm hộ tống. ARG Boxer gồm tàu đổ bộ tấn công USS Boxer, một tàu vận tải đổ bộ và một tàu hậu cần, kèm theo Đơn vị Thủy quân lục chiến Viễn chinh (MEU) số 11 với khoảng 800 lính thủy đánh bộ.
Các quan chức Mỹ nói rằng động thái diễn ra giữa lúc Tổng thống Donald Trump đang tìm cách gây sức ép lên Iran để đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột, đồng thời xem xét khả năng phát động những cuộc tập kích mới hoặc chiến dịch trên bộ nếu lệnh ngừng bắn không được duy trì.
Nhà Trắng và Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin.
James Foggo, đô đốc Mỹ về hưu, nhận định loạt chiến hạm đang tới Trung Đông sẽ giúp gia tăng áp lực lên Iran, cũng như cho phép lãnh đạo quân đội Mỹ có thêm lựa chọn nếu đàm phán thất bại.
Tàu sân bay USS George H.W. Bush ngày 14/4 di chuyển gần mũi Hảo Vọng ở phía nam châu Phi, vòng qua khu vực này để đến Trung Đông, thay vì đi qua kênh đào Suez. Hành trình bất thường cho thấy nhóm chiến hạm Mỹ dường như muốn tránh biển Đỏ, nơi có nguy cơ bị lực lượng Houthi tập kích.
Đô đốc về hưu Foggo đánh giá chiến dịch phong tỏa có thể gây tổn thất nghiêm trọng đến nền kinh tế của Iran, do nước này phụ thuộc rất nhiều vào xuất khẩu dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng hoạt động này cũng khiến Mỹ phải chịu nhiều thiệt hại.
"Chúng ta phải thừa nhận rằng giá xăng dầu sẽ tiếp tục tăng, do đó đây là vấn đề đối với các nhà hoạch định chính sách Mỹ, vì người dân không hài lòng với điều đó", ông nêu quan điểm.
Hai quan chức giấu tên nói rằng Lầu Năm Góc vẫn lên kế hoạch cho chiến dịch trên bộ tại Iran, động thái được đánh giá là bước leo thang nghiêm trọng trong xung đột.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 15/4 nói với các phóng viên rằng "phương án tốt nhất với Iran là đáp ứng yêu cầu của Tổng thống Trump", trong đó có chấm dứt chương trình hạt nhân và mở cửa eo biển Hormuz.
Bà cho biết hai bên vẫn tiếp tục đàm phán, có khả năng quan chức Mỹ và Iran sẽ gặp nhau trong những ngày tới. "Chúng tôi cảm thấy lạc quan về triển vọng đạt được một thỏa thuận", bà Leavitt nói.
Mỹ đang triển khai hơn 50.000 binh sĩ tại Trung Đông, nhiều hơn so với thường lệ khoảng 10.000 người, cùng hàng chục tiêm kích và máy bay quân sự. Trong số các chiến hạm Mỹ đang hoạt động tại Trung Đông có nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln, cùng tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli và MEU 31.
