Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, chiều 16/4, một bộ phận không khí lạnh cường độ yếu tiếp tục di chuyển xuống phía nam, nén rãnh áp thấp có trục khoảng 24-26 độ vĩ bắc.
Từ đêm 16/4 đến ngày 17/4, do ảnh hưởng của hình thái trên kết hợp với hội tụ gió trên mực 1.500 m, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa, mưa vừa, rải rác có giông, lượng mưa phổ biến 20-40 mm, cục bộ có nơi trên 100 mm. Từ ngày 17/4, Bắc Bộ trời chuyển mát.
Chiều tối và tối 16/4, khu vực cao nguyên Trung Bộ có mưa rào và giông rải rác, lượng mưa 10-20 mm, có nơi trên 50 mm.
Trung tâm cảnh báo trong mưa giông có thể xuất hiện lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh, gây thiệt hại sản xuất nông nghiệp, làm gãy đổ cây cối, hư hại nhà cửa và công trình hạ tầng. Mưa lớn cục bộ có nguy cơ gây lũ quét trên sông, suối nhỏ, sạt lở đất ở khu vực sườn dốc và ngập úng tại vùng trũng, thấp.
Cơ quan khí tượng cũng cho biết việc dự báo giông lốc hiện chỉ có thể thực hiện trước từ 30 phút đến 3 giờ, với độ chính xác khoảng 70-90%. Người dân cần theo dõi sát bản tin thời tiết, hạn chế ra ngoài khi có mưa giông, chủ động chằng chống nhà cửa, bảo vệ tài sản và phương tiện.
Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) khuyến cáo người dân chủ động phòng tránh từ sớm. Nhà cửa, đặc biệt mái tôn, biển quảng cáo, công trình tạm cần được gia cố chắc chắn; cây xanh xung quanh nên cắt tỉa để hạn chế gãy đổ; đồng thời kiểm tra, đảm bảo an toàn hệ thống điện.
Khi xảy ra giông lốc, người dân nên ở trong nhà kiên cố, đóng kín cửa, tránh xa cửa sổ và vật dễ bị gió cuốn; không trú dưới cây lớn, cột điện hoặc đứng ở khu vực trống trải; hạn chế sử dụng thiết bị điện, ngắt nguồn khi không cần thiết.
Trường hợp có mưa đá, cần nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn, ưu tiên bảo vệ người, tránh đứng dưới mái tôn yếu hoặc công trình tạm. Nếu đang ở ngoài trời, nên tìm vị trí thấp, tránh xa vật dụng kim loại và khu vực nguy hiểm.
Sau thiên tai, người dân cần kiểm tra hệ thống điện trước khi sử dụng, cảnh giác với dây điện đứt, cây đổ và các khu vực có nguy cơ sạt lở hoặc ngập sâu.
Rạng sáng 16/4, mưa đá kéo dài khoảng 15-30 phút tại xã Bắc Hà, tỉnh Lào Cai, với mật độ dày, nhiều viên đường kính 5-7 cm, gây tiếng ầm ầm. Mưa giông kèm gió mạnh làm vỡ mái fibro xi măng, kính cửa, dập nát hoa màu. Thống kê ban đầu ghi nhận 4 người bị thương, hơn 330 căn nhà hư hỏng và gần 500 ha cây trồng bị thiệt hại.
Đại biểu (ĐB) Trần Văn Khải (Ninh Bình) chỉ ra 3 "điểm nghẽn" đang cản trở phát triển văn hóa cần tháo gỡ ngay, gồm tỷ lệ chi ngân sách cho hạ tầng công nghệ ngành văn hóa còn khiêm tốn, thiếu hụt nhân lực số, nguồn lực đầu tư từ ngân sách còn hạn chế.
Trong các đề nghị của ĐB, đáng chú ý là nội dung sửa điều 3 của dự thảo nghị quyết theo hướng ngoài việc bảo đảm mức sàn 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa, cần quy định rõ ưu tiên bố trí kế hoạch đầu tư công trung hạn và dự toán ngân sách hằng năm cho chuyển đổi số văn hóa, hạ tầng dữ liệu văn hóa quốc gia, số hóa di sản đã xếp hạng, bảo quản số lâu dài và an ninh văn hóa số.
Cạnh đó, cần thiết kế Quỹ văn hóa, nghệ thuật thực sự trở thành công cụ dẫn dắt đổi mới sáng tạo, có thể đầu tư cho startup công nghệ văn hóa, nền tảng nội dung số, mô hình bảo tồn số, nhưng phải có cơ chế quản trị quỹ hết sức chặt chẽ, minh bạch, không để "biến một chủ trương đúng thành một thiết chế rủi ro".
Dự thảo nghị quyết của Quốc hội, theo ĐB Khải, phải "thiết kế cơ chế thực thi"; trong đó 3 trọng tâm bắt buộc là nguồn lực tài chính đủ mạnh, nhân lực số đủ sâu và hạ tầng dữ liệu - nền tảng - an ninh văn hóa số đủ đồng bộ.
ĐB Cà Thị Thắm (Lai Châu) đề nghị bổ sung tại điều 7 cơ chế phụ cấp nghề nghiệp đặc thù hằng tháng đối với các danh hiệu nghệ sĩ ưu tú, nghệ sĩ nhân dân được hưởng ổn định độc lập kể cả khi đã nghỉ hưu. Cạnh đó, cần có nguyên tắc bình đẳng trong đánh giá và sử dụng tài năng tại các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, lấy thành tích giải thưởng và năng lực chuyên môn làm thước đo chủ yếu để tuyển dụng và sử dụng nhân lực.
ĐB Đỗ Đức Hồng Hà (Hà Nội) đồng ý việc đưa ngày 24.11 là ngày Văn hóa VN hằng năm trở thành ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương. Ông cũng đề xuất thay vì chỉ giới hạn việc miễn giảm phí ở các cơ sở công lập, nghị quyết nên bổ sung cơ chế khuyến khích các cơ sở văn hóa, giải trí thuộc khu vực tư nhân cùng tham gia chiến dịch giảm giá, từ đó tạo thành một ngày hội kích cầu công nghiệp văn hóa trên toàn quốc.
Giải trình một số vấn đề ĐB nêu, Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh, dự thảo nghị quyết của Quốc hội nhằm tập trung giải quyết 2 vấn đề lớn: tháo gỡ các điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc trong phát triển văn hóa; huy động, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực để phát triển văn hóa. Chính sách nào đã rõ, đã "chín", bảo đảm khả thi, có sự đồng thuận cao thì quy định ngay; đồng thời đề xuất giao Chính phủ quy định chi tiết những vấn đề cần có sự linh hoạt, vấn đề mới cần được thí điểm bằng chính sách đặc thù.
Đặc biệt, dự thảo xác định rõ nguồn lực phát triển văn hóa gồm nguồn ngân sách nhà nước hằng năm bảo đảm tối thiểu 2% trong tổng chi ngân sách và huy động các nguồn lực xã hội. Bộ VH-TT-DL đang phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan, địa phương xác định rõ cơ cấu của 2% nêu trên, đảm bảo việc chi cho văn hóa đúng mục tiêu và đúng ưu tiên trọng tâm.
Về ngày Văn hóa VN, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, mục đích của quy định này nhằm chăm lo, bảo đảm cho nhân dân được tiếp cận, tham gia thụ hưởng văn hóa; đồng thời nâng cao khả năng cảm thụ văn hóa của người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên.
Ngoài quy định các đơn vị văn hóa, giải trí công lập sẽ miễn, giảm phí, lệ phí cho nhân dân trong ngày Văn hóa VN, có đại biểu đề xuất thêm cơ chế để khuyến khích các cơ sở tư nhân tham gia. Bộ trưởng cho biết sẽ ghi nhận để tiếp thu nội dung này. Liên quan đến Quỹ văn hóa nghệ thuật, bà Thanh cho hay, việc thành lập quỹ chủ yếu để huy động các nguồn lực xã hội. Ngân sách nhà nước chủ yếu đóng vai trò là "vốn mồi" để khuyến khích việc đóng góp của tư nhân. Chính phủ đã bổ sung vào dự thảo theo hướng thí điểm thành lập quỹ này dưới mô hình hợp tác công tư, là quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận khả năng rủi ro, bảo đảm công khai, minh bạch.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, TP.HCM đã có chỉ đạo từ 1-1, UBND cấp xã chịu trách nhiệm đối với việc cung ứng dịch vụ và đảm bảo chất lượng vệ sinh công cộng (gồm các dịch vụ: quét dọn vệ sinh đường phố, khu vực công cộng; thu gom, vệ sinh thùng rác công cộng; vớt chất thải trên tuyến sông, kênh, rạch) để giảm ô nhiễm.
Tuy nhiên, theo kết quả kiểm tra, giám sát, Ban quản lý các khu liên hợp xử lý chất thải thành phố (MBS) ghi nhận 74 điểm ô nhiễm còn tồn đọng rác thải trên địa bàn các phường, xã.
Cụ thể gồm 59 điểm đã thu gom, xử lý nhưng tái phát sinh, 3 điểm mới phát sinh và 12 điểm tồn đọng chưa dọn dẹp vệ sinh.
Một số địa bàn còn nhiều điểm tồn đọng rác thải cần được giải quyết triệt để như phường Tân Hưng (6 điểm), phường An Khánh (5 điểm), phường Tân Mỹ (4 điểm), phường Tân Thuận (4 điểm), phường Bình Hưng Hòa (4 điểm), phường An Lạc (4 điểm) và xã Bình Hưng (4 điểm).
Trước tình hình này, Sở đề nghị UBND các phường xã tăng cường rà soát, giải quyết dứt điểm các điểm ô nhiễm do tồn đọng rác thải trên đường phố, kênh rạch và nơi công cộng trên địa bàn, có biện pháp duy trì chất lượng vệ sinh tại các khu vực đã xử lý ô nhiễm, không để phát sinh điểm ô nhiễm mới.
Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, thực hiện các biện pháp xử lý nghiêm hành vi vi phạm để không tái phát sinh và phát sinh mới các điểm ô nhiễm.
Làm việc, yêu cầu các hộ gia đình, cá nhân, tổ chức phải quản lý các khu vực đất trống chưa sử dụng không để các khu đất thành nơi đổ rác, tăng cường các biện pháp giám sát, lắp đặt camera để kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi xả rác thải không đúng nơi quy định.
Các phường, xã còn các điểm tồn đọng rác thải nhanh chóng hoàn thành việc xử lý dứt điểm. Đồng thời gửi báo cáo kết quả giải quyết về Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 30-4 để Sở báo cáo thành phố.
Ngày 12.4, một vụ sạt lở nghiêm trọng bất ngờ xảy ra trên tuyến đường Nam Bà Phò, xã Bình Phú, Đồng Tháp (khu vực gần trụ sở UBND xã Phú An cũ), khiến nhiều người dân hoảng loạn.
Theo ghi nhận, đoạn bờ sông dài khoảng 70 m bị sụp xuống chỉ trong thời gian ngắn, khoét sâu vào đất liền đến 15 m, uy hiếp trực tiếp 6 hộ dân sinh sống ven tuyến. Đáng lo ngại, khu vực này còn nằm trên tuyến đê bao quan trọng, bảo vệ vườn cây ăn trái của cả khu vực.
Ông Trần Trương Hữu Tấn (ấp 2, xã Bình Phú, Đồng Tháp) cho biết, sự cố xảy ra vào khoảng 7 giờ 15 phút. Ban đầu, bờ đất chỉ rạn nứt nhẹ rồi sụt từ từ, nhưng sau đó bất ngờ đổ ập xuống dữ dội. "Chỉ trong chốc lát, cả đoạn bờ biến mất", ông Tấn kể.
Đây không phải lần đầu khu vực này xảy ra sạt lở. Trước đó, căn nhà sàn của gia đình ông Tấn sát mé sông đã bị cuốn trôi. Dù đã lùi vào phía trong sinh sống, nhưng sáng nay, hàm ếch tiếp tục ăn sâu, đe dọa cả phần đất còn lại.
Tại hiện trường, nhiều đoạn đê gần như bị xóa sổ. Bờ sông tiếp tục có dấu hiệu nứt, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở lan rộng bất cứ lúc nào.
Ngay sau khi xảy ra sự cố, lực lượng Ban Chỉ huy quân sự và dân quân xã Bình Phú đã nhanh chóng có mặt, hỗ trợ người dân di dời tài sản ra khỏi khu vực nguy hiểm. Chính quyền địa phương cũng yêu cầu các hộ dân tạm thời không ở lại nhà, đồng thời căng dây, đặt biển cảnh báo, hạn chế người và phương tiện qua lại.
Bà Lê Thị Loan Em, Trưởng phòng Kinh tế xã Bình Phú nhận định, đây là tình huống khẩn cấp cần xử lý ngay. Nếu chậm trễ, không chỉ 6 căn nhà có nguy cơ bị cuốn trôi hoàn toàn mà còn đe dọa vỡ đê, gây ngập vùng vườn cây ăn trái phía trong.
UBND xã Bình Phú đang khẩn trương hoàn tất báo cáo gửi cấp trên, đề xuất hỗ trợ kinh phí xử lý khẩn cấp. Trong thời gian chờ phương án lâu dài, địa phương tiếp tục huy động lực lượng hỗ trợ người dân di dời, đảm bảo an toàn tính mạng và tạm thời ổn định cuộc sống.
