Vụ tai nạn liên quan đến Orla Wates, nữ du khách Anh 19 tuổi, khi tham gia tour “Ha Giang Loop” (vòng lặp Hà Giang) được chia sẻ rộng rãi trên truyền thông quốc tế tuần qua đặt ra vấn đề về chất lượng của các tour phượt bằng xe máy. Một công ty chuyên cung cấp dịch vụ easy rider tại Hà Giang xác nhận tài xế của mình có liên quan trực tiếp đến vụ việc và đang phối hợp với cơ quan chức năng để làm rõ.
Nhiều năm nay, đội ngũ “easy rider” (người bản địa lái xe máy chở khách) đã trở thành biểu tượng của du lịch vùng cao. Tuy nhiên, sự phát triển nóng khiến các đơn vị gặp khó trong quản lý nhân sự.
Anh Linh Hữu Khương, đại diện BiBi Ha Giang, cho biết từng chứng kiến những đoàn khách lên tới 60-80 người, kéo dài 3 km trên đường đèo. Khi đoàn quá đông, người đi sau thường có xu hướng tăng tốc, phóng nhanh vượt ẩu để không bị lạc nhóm, gây rủi ro lớn cho du khách ngồi sau.
Ông Hoàng Văn Huỳnh, một tài xế xe tải chạy tuyến Hà Giang từ năm 2008, chia sẻ ông thường xuyên “thấy sợ” khi chạm mặt các đoàn xe này bởi họ thường vượt nối đuôi nhau ngay cả tại những khúc cua khuất tầm nhìn. Đường trong khu vực Cao nguyên đá Đồng Văn hiện đã được cải thiện về chất lượng mặt đường, song chính điều này lại khiến nhiều tài xế chủ quan, duy trì vận tốc vượt mức an toàn trên các đoạn đèo dốc tiềm ẩn nhiều nguy cơ.
Theo các đơn vị lữ hành, tổ chức tour, trong những năm gần đây, số vụ tai nạn giao thông liên quan đến du khách nước ngoài có xu hướng gia tăng, trong đó phần lớn xảy ra trên các cung đường đèo dốc thuộc các xã vùng cao núi đá phía bắc.
Bên cạnh kỹ năng lái, ý thức của đội ngũ lái xe đang là “điểm đen”. Dani, một du khách Mỹ, du lịch Hà Giang vào cuối tháng 3, cho biết cô cảm thấy bất an khi chứng kiến các easy rider uống đồ uống có cồn tại các bữa tiệc mỗi đêm, dẫn đến tình trạng mệt mỏi, phản xạ kém vào sáng hôm sau.
Cian Killoran, du khách Ireland, thậm chí còn thấy các tài xế trẻ vận hành xe với vận tốc 100 km/h ở đoạn đường tốt chỉ để “thể hiện kỹ năng” với khách nữ.
“Nhiều lái xe còn quá trẻ, liều lĩnh và thiếu suy nghĩ. Họ tự tin thái quá vào khả năng của mình mà bỏ qua an toàn của khách”, Cian nói. Việc tài xế sử dụng thuốc lào, tụ tập uống rượu đến đêm khuya dường như đã trở thành một phần ”thói quen” trong đội ngũ này.
Hoạt động “easy rider” rộ lên từ năm 2018 nhưng đến nay, tỷ lệ tài xế người bản địa có chứng chỉ hành nghề du lịch chuyên nghiệp và khả năng giao tiếp tiếng Anh vẫn còn rất hạn chế. Thông thường, trong một đoàn từ 8-15 lái xe, chỉ có duy nhất trưởng đoàn là người có thể sử dụng ngoại ngữ để hướng dẫn khách.
Lỗ hổng không chỉ nằm ở người lái thuê mà còn ở quy trình sàng lọc khách tự lái. Cian cho biết trong chuyến đi của anh, có công ty chỉ kiểm tra năng lực của khách bằng cách cho đi thẳng 20 m trong sân rồi giao xe cho họ tự chinh phục những cung đường được coi là nguy hiểm nhất Việt Nam.
Hậu quả là ngay trong ngày đầu, một thành viên trong đoàn anh đã gặp tai nạn rách đầu gối khi phanh gấp tại góc cua hẹp. Sự thiếu trách nhiệm của các đơn vị cho thuê xe trong việc đánh giá kỹ năng thực tế của khách ngoại quốc đang trực tiếp đẩy họ vào nguy hiểm.
Mặc dù luật pháp Việt Nam quy định người điều khiển xe máy trên 50cc phải có giấy phép lái xe phù hợp và bằng lái quốc tế (IDP) phải kèm theo bằng lái gốc, nhưng trên thực tế, việc kiểm tra giấy tờ tại các điểm cho thuê xe vẫn còn bị bỏ ngỏ.
Trước những sự cố liên tiếp, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch (VHTTDL) tỉnh Tuyên Quang ngày 13/4 đã ra văn bản yêu cầu các đơn vị lữ hành và cơ sở cho thuê xe máy thắt chặt quy định an toàn. Sở nghiêm cấm các đơn vị không có giấy phép lữ hành tự ý tổ chức, quảng bá hoặc chào bán tour; đồng thời yêu cầu các cơ sở vận chuyển không được tự ý ghép khách hoặc thay đổi lộ trình đã thống nhất.
Theo yêu cầu mới, các đơn vị cung ứng dịch vụ chỉ được phục vụ khách dựa trên hợp đồng pháp lý rõ ràng, xác định cụ thể danh tính lái xe, phương tiện và trách nhiệm phối hợp khi xảy ra sự cố. Sở VHTTDL cũng dự kiến tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý vận chuyển khách du lịch nhằm cập nhật quy định pháp luật và các giải pháp đảm bảo an toàn giao thông cho doanh nghiệp trên địa bàn.
Để siết chặt quản lý, ông Nguyễn Văn Hãnh, Phó chủ tịch xã Phố Bảng, cho rằng lực lượng chức năng cần tăng cường các đợt kiểm tra đột xuất trên quốc lộ nhằm tăng tính răn đe, chấp nhận việc có thể làm gián đoạn tạm thời hành trình của du khách để đổi lấy sự an toàn bền vững.
Nhiều chuyên gia đề xuất các đơn vị lữ hành cần chủ động chia nhỏ đoàn với quy mô tối đa 8 khách mỗi tour, bố trí đủ trưởng nhóm dẫn đoàn và phó nhóm chốt đuôi để kiểm soát tốc độ.
Công tác quản lý tại các điểm lưu trú cũng cần được siết chặt nhằm tuyệt đối cấm tài xế sử dụng đồ uống có cồn vào buổi tối. Nhằm tạo ra cơ chế giám sát minh bạch, các doanh nghiệp được khuyến nghị xây dựng hệ thống chấm điểm dựa trên phản hồi của khách hàng. Những lái xe vi phạm quy định hoặc chạy ẩu cần bị sa thải và thông báo công khai trong cộng đồng du lịch để ngăn chặn việc tái phạm.
“Du khách xứng đáng có một chuyến đi an toàn để trở về nhà”, Cian Killoran nhấn mạnh. Nếu không sớm lấp đầy các lỗ hổng quản lý, thương hiệu “Ha Giang Loop” đứng trước nguy cơ bị tổn hại trong mắt cộng đồng du lịch quốc tế.
Người Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ từ lâu đã bất đồng về nguồn gốc hàng loạt món ăn, từ cà phê, lá nho nhồi đến cả baklava - di sản để lại từ nhiều thế kỷ cùng tồn tại dưới thời Đế chế Ottoman. Giờ đây, người Thổ Nhĩ Kỳ bức xúc khi cho rằng người Hy Lạp "nhận vơ" công lao với món súp mà họ gọi là iskembe, vốn được xem là một phần văn hóa lâu đời của đất nước. Iskeme là súp lòng bò, nổi tiếng với hương vị đậm đà, hấp dẫn và được gọi là patsa tại Hy Lạp.
Chủ nhà hàng Tsarouhas đã tập hợp một hồ sơ đồ sộ, chi tiết với sự hỗ trợ của một tổ chức văn hóa địa phương và Lena Oflidis, tác giả cuốn sách duy nhất ghi chép về lịch sử món súp này, nhằm đưa patsa vào danh mục di sản văn hóa của Hy Lạp.
Tại nhà hàng Tsarouhas, hàng chục thực khách ghé đến vào mọi thời điểm trong ngày, đặc biệt là lúc rạng sáng, để thưởng thức patsa. Nhiều người tin rằng món súp ăn cùng ớt này giúp làm dịu dạ dày sau một đêm quá chén.
Trong gian bếp, đầu bếp Pantazis Koukoumvris thoăn thoắt với con dao bên cạnh những chiếc nồi lớn đang sôi, nơi phần chân và dạ dày được hầm kỹ.
Koukoumvris cho rằng công thức món ăn này được người Byzantine tiếp nhận từ người Hy Lạp cổ đại, rồi truyền lại cho người Ottoman.
Tsarouhas cũng chỉ ra rằng công thức patsa từng được nhắc đến trong sử thi Odyssey, trong bữa tiệc mà Penelope, vợ của Odysseus, chuẩn bị cho những kẻ cầu hôn vào ngày chồng bà trở về sau hành trình dài.
Theo ông, đoạn này mô tả món dạ dày bò nhồi mỡ động vật và huyết.
"Nếu đó không phải là patsa, thì còn có thể là gì nữa?", ông đặt câu hỏi.
Dù phía Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định đây là phát minh của họ, Tsarouhas tỏ ra không lo ngại. Ông cho rằng phía bên kia hoàn toàn có thể thử chứng minh nếu có đủ cơ sở.
"Không ai ngăn họ thử cả", ông nói và tin mình có đầy đủ cơ sở để bảo hộ, công nhận món ăn này. Ông tin hai nước sẽ không vì điều này mà chia rẽ vì hương vị món ăn chính là thứ gắn kết.
Tuy nhiên, "sự gắn kết qua ẩm thực" không phải điều mà Ali Turkmen nghĩ đến. Chủ nhà hàng người Thổ Nhĩ Kỳ 59 tuổi cho rằng món ăn này mang tính đặc trưng lịch sử và văn hóa của người Thổ, dù tại Hy Lạp, nó cũng được xem là món ăn quen thuộc vào đêm khuya hoặc sau những cuộc nhậu.
"Cũng giống như baklava và nhiều thứ khác, họ muốn nhận đó là của riêng mình. Lòng bò là thứ rất riêng của người Thổ", Turkmen nói về nỗ lực của Hy Lạp. Nhưng sẽ rất khó để họ tuyên bố sở hữu một thứ vốn là đặc trưng của Thổ Nhĩ Kỳ, theo Turkmen vì món ăn này đã là một phần văn hóa của họ hàng trăm năm.
Tại Istanbul, Ali Ohtamis là người phụ trách căn bếp tại nhà hàng Alem Iskembe của Turkmen, một địa chỉ chuyên phục vụ món súp truyền thống tại khu phố Kiziltoprak. Mỗi ngày, từ 4h, Ohtamis bắt đầu đun sôi dạ dày bò (lòng bò) sau khi đã làm sạch kỹ lưỡng. Theo ông, quá trình nấu kéo dài 8-9 tiếng, trước khi thịt được cắt theo khẩu vị của từng thực khách, to hoặc nhỏ.
Dù cả phiên bản Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ đều dựa trên nền nước dùng đậm đà, nhiều tỏi, món iskembe của Thổ Nhĩ Kỳ chỉ sử dụng duy nhất phần lòng bò.
Truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ đã cáo buộc Hy Lạp "chiếm dụng" một món ăn được xem là niềm tự hào quốc gia. Cổng tin tức Onedio dẫn lại ghi chép của nhà du hành thế kỷ 17 Evliya Celebi, trong đó mô tả những người bán súp lòng và súp móng giò tại Istanbul, như bằng chứng cho thấy món ăn này đã có lịch sử 400 năm tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Khách quen của Alem Iskembe, Murat Pajik, bày tỏ quan điểm dứt khoát rằng Thổ Nhĩ Kỳ không nên chấp nhận động thái từ phía Hy Lạp.
"Cần phải có biện pháp. Súp lòng là một trong những món ăn mà chúng ta nên quảng bá ra thế giới", Pajik nói.
Trong khi đó, tại Hy Lạp, Christos Mousoulis lại có góc nhìn khác. Là khách quen của nhà hàng Tsarouhas, ông cho biết món patsa đã được chế biến theo cách truyền thống trong các gia đình Hy Lạp qua nhiều thế hệ.
"Món ăn có thể tương đồng. Nhưng chúng tôi lớn lên cùng với patsa của Hy Lạp", ông nói.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu vẫn đang tiếp tục nỗ lực trong việc đàm phán, tìm kiếm, đa dạng hóa các kênh huy động nguồn cung nhiên liệu từ cả trong nước và quốc tế cũng như tăng cường năng lực điều phối, dự trữ.
Những giải pháp chủ động này được triển khai không chỉ để đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn hướng tới mục tiêu hỗ trợ các hãng hàng không tối ưu hóa hoạt động khai thác, ổn định và duy trì tối đa hoạt động hàng không trong thời gian tới.
Trước tác động từ thông tin Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời trong vòng 2 tuần, ngày 8.4, thị trường nhiên liệu hàng không ghi nhận xu hướng giảm mạnh trên diện rộng.
Cụ thể, giá dầu Brent trong ngày 8.4 giảm xuống khoảng 90 - 95 USD/thùng, tương đương mức giảm khoảng 13 - 16% so với các phiên trước đó, trong khi WTI dao động quanh mức 94 - 95 USD/thùng.
Tại khu vực châu Á, giá Jet A-1 (FOB Singapore) cũng giảm mạnh xuống khoảng 195,34 USD/thùng, tương đương mức giảm gần 15% so với phiên trước đó. Đồng thời, chênh lệch giá (premium) giữa nhiên liệu hàng không và nguyên liệu nền (kerosene) cũng thu hẹp về khoảng 28,82 USD/thùng, phản ánh sự hạ nhiệt tạm thời của áp lực nguồn cung.
Cục Hàng không Việt Nam cập nhập: Đối với tình hình không phận quốc tế, tính đến 8.4, không phận Trung Đông đang dần được nới lỏng, khi một số quốc gia đã mở lại không phận, bao gồm Iraq, Syria, Saudi Arabia và Oman. Trong khi đó, Kuwait tiếp tục đóng hoàn toàn không phận và Bahrain áp dụng các hạn chế nghiêm ngặt đối với hoạt động bay dân dụng.
Đối với UAE và Qatar, các biện pháp kiểm soát vẫn được duy trì chặt chẽ, chỉ cho phép khai thác trên một số hành lang bay được kiểm soát.
Trong bối cảnh đó, các hãng hàng không Trung Đông vẫn cơ bản duy trì tần suất khai thác như giai đoạn trước đó tại thị trường Việt Nam. Hoạt động khai thác tiếp tục được điều hành linh hoạt, điều chỉnh ngắn hạn theo từng giai đoạn.
Trước tình hình giá nhiên liệu tăng cao thời gian qua, các hãng hàng không Việt Nam cũng như các đơn vị cung cấp nhiên liệu hàng không đã chủ động, đồng hành triển khai nhiều giải pháp tự thân để ứng phó.
Về phía cơ quan quản lý, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng cho biết: Sau khi Cục Hàng không Việt Nam có đề xuất, Bộ Xây dựng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ, kiến nghị các bộ, ngành liên quan ban hành một số giải pháp chính sách cấp bách được ban hành, triển khai như giảm một số loại thuế liên quan nhằm bình ổn thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.
Hiện nay, phương án điều chỉnh tăng mức tối đa giá dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản (giá trần) là một trong những phương án đang được Bộ Xây dựng giao Cục Hàng không chủ trì, phối hợp với các hãng hàng không và đơn vị liên quan để nghiên cứu, đánh giá.
"Phương án này cần được cân nhắc kỹ lưỡng, đặc biệt là từ góc độ tính linh hoạt, thời gian thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục, cũng như những tác động ảnh hưởng đến thị trường và người dân" - ông Uông Việt Dũng nói.
Cục trưởng Cục Hàng không thông tin thêm: Một phương án khác là cho phép các hãng hàng không triển khai phụ thu nhiên liệu cũng đang được xem xét để có đánh giá toàn diện về sự phù hợp trong bối cảnh hiện nay để đáp ứng yêu cầu kịp thời trước những biến động nhanh, bất thường của giá nhiên liệu.
Thực tế, dù giá Jet A-1 giảm mạnh xuống còn khoảng 195,34 USD/thùng nhưng vẫn cao gấp hơn 2 lần so với giá các hãng lập kế hoạch cho năm 2026 - 85 USD/thùng. Hãng hàng không quốc gia Vietnam Airlines tính toán mỗi 1 USD giá dầu tăng so với kế hoạch sẽ phải thêm hơn 300 tỉ/năm chi phí.
Trước đó, trao đổi với Reuters, ông Willie Walsh - Tổng giám đốc Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) - cũng dự báo chi phí nhiên liệu máy bay khó có thể "hạ nhiệt" ngay được sau thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần tại vùng Trung Đông do ảnh hưởng đến các nhà máy lọc dầu.
Nếu các nhà máy lập tức mở cửa trở lại và duy trì hoạt động, ông Walsh ước tính sẽ vẫn mất vài tháng để nguồn cung trở lại mức cần thiết. Trong khi đó, các hãng hàng không trên khắp châu Á đã cắt giảm các chuyến bay, mang thêm nhiên liệu từ các sân bay nội địa và tăng thêm các điểm dừng tiếp nhiên liệu do xung đột ở Trung Đông làm giảm nguồn cung nhiên liệu máy bay, gây thêm áp lực lên một ngành công nghiệp vốn đã bị ảnh hưởng bởi giá nhiên liệu máy bay tăng gấp đôi.
Lãnh đạo Cục Hàng không Việt Nam cho biết sẽ có báo cáo, kiến nghị để cấp có thẩm quyền xem xét, triển khai và tiếp tục có những giải pháp hỗ trợ thiết thực, hiệu quả, giúp các hãng hàng không cùng doanh nghiệp liên quan giải quyết khó khăn, vượt qua giai đoạn thách thức này.
Tuy vậy khác với cảnh "nóng sốt" vé trên diện rộng từng xảy ra ở nhiều mùa lễ trước, thị trường năm nay cho thấy trạng thái bớt căng hơn khi nhu cầu đi lại được phân bổ đều hơn trong suốt kỳ nghỉ.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, trong giai đoạn từ ngày 25 đến 29-4, giá vé một chiều hạng phổ thông chặng TP.HCM - Hà Nội dao động khoảng 3,6 - 4,2 triệu đồng/vé, tùy hãng, tương đương giá vé ghi nhận trong dịp Tết Nguyên đán 2026 và cao hơn khoảng 8 - 10% so với cùng kỳ năm trước.
Không chỉ trục bay chính, nhiều đường bay du lịch cũng neo ở vùng giá cao. Với chặng TP.HCM - Đà Nẵng ngày 29-4, giá vé dao động 1,8 - 3,2 triệu đồng một chiều; chặng Hà Nội - Đà Nẵng từ 2,1 - 3,8 triệu đồng.
Riêng Phú Quốc tiếp tục là điểm đến "nóng" nhất trong mùa lễ năm nay. Nhiều chuyến bay thẳng vào ngày cao điểm đã hết vé phổ thông, buộc hành khách muốn đi đúng lịch phải chấp nhận bay nối chặng với chi phí lên tới khoảng 5 triệu đồng/chiều.
Theo các hãng bay, giá vé có điều chỉnh tăng do biến động chi phí nhưng nhu cầu đặt vé của khách vẫn tăng cao. Tuy vậy thay vì dồn mạnh vào một vài ngày đầu và cuối kỳ nghỉ, nhu cầu đang có xu hướng trải đều hơn, giúp áp lực lên hệ thống khai thác không tăng đột biến như trước.
Chẳng hạn trong các ngày đầu kỳ nghỉ như 25, 26, 29 và 30-4, tỉ lệ đặt chỗ trên nhiều đường bay từ TP.HCM và Hà Nội vẫn ở mức thấp, lượng ghế trống còn khá nhiều.
Ngay cả trục bay TP.HCM - Hà Nội, vốn luôn nằm trong nhóm sôi động nhất thị trường nội địa, cũng chỉ ghi nhận tỉ lệ lấp đầy khoảng 20 - 40%, thấp hơn đáng kể so với các dịp lễ lớn trước đây.
Dù vậy một số đường bay đặc thù như TP.HCM - Côn Đảo, Hà Nội - Tuy Hòa, Đồng Hới... vẫn ghi nhận tỉ lệ lấp đầy trên 90% do năng lực cung ứng hạn chế, giá vé tăng mạnh.
Ở chiều ngược lại, áp lực đang dồn dần vào giai đoạn cuối kỳ nghỉ. Các chuyến bay từ địa phương trở lại TP.HCM và Hà Nội trong ngày 2 và 3-5 bắt đầu khan vé ở các khung giờ đẹp. Một số chuyến đã hết vé phổ thông, chỉ còn hạng giá cao.
