Tại Nepal, việc cứu hộ bằng trực thăng ở vùng núi cao là một hoạt động sống còn. Ở vùng núi cao, nơi nồng độ oxy loãng và thời tiết thay đổi đột ngột, khả năng đưa người leo núi gặp nạn đến thủ đô Kathmandu trong vòng vài giờ đã cứu sống vô số người.
Lợi dụng tính cấp bách, ẩn mình trong hệ thống hợp pháp đó là một trong những mạng lưới gian lận bảo hiểm tinh vi nhất thế giới. Năm 2018, chính phủ đã thành lập một ủy ban điều tra, công bố báo cáo dài 700 trang và tuyên bố cải cách. Nhưng năm ngoái, Cục Điều tra Trung ương (CIB) thuộc Cảnh sát Nepal đã mở lại hồ sơ và phát hiện ra hành vi gian lận không những không dừng lại mà còn tăng.
Chiêu trò lừa đảo này hoạt động như thế nào?
Cơ chế của trò lừa đảo cứu hộ giả mạo khá đơn giản: Dàn dựng trường hợp cấp cứu y tế, gọi trực thăng, đưa du khách vào bệnh viện, và làm thủ tục yêu cầu. Nhưng sự tinh vi nằm chỗ: Một công ty bảo hiểm nước ngoài khó có thể xác minh được các sự kiện xảy ra ở độ cao 3.000 m trong một thung lũng hẻo lánh thuộc dãy Himalaya.
Cuộc điều tra của CIB đã xác định hai phương pháp chính để tạo ra một “tình huống khẩn cấp”.
Trường hợp đầu tiên liên quan đến những du khách không muốn đi bộ về. Các hướng dẫn viên sẽ đưa ra một giải pháp thay thế là vờ bị ốm và trực thăng sẽ đến. Hướng dẫn viên sẽ lo phần còn lại.
Phương pháp thứ hai đáng lo ngại hơn. Ở độ cao trên 3.000 mét, các triệu chứng nhẹ của say độ cao thường gặp. Độ bão hòa oxy trong máu có thể giảm, tay chân tê bì, đau đầu xuất hiện.
Trong hầu hết các trường hợp, chỉ cần nghỉ ngơi, uống đủ nước hoặc xuống dốc từ từ là đủ. Nhưng theo cuộc điều tra của CIB, các hướng dẫn viên và nhân viên khách sạn đã được huấn luyện để làm cho những người leo núi sợ hãi.
Họ nói với những người leo núi rằng có nguy cơ tử vong, chỉ cấp cứu mới có cửa sống. Hướng dẫn viên thậm chí bị cáo buộc trộn bột nở vào thức ăn để khiến tình trạng du khách trầm trọng hơn.
Ngay khi có lệnh “cứu hộ”, quá trình dàn xếp tài chính bắt đầu. Một chiếc trực thăng chở nhiều hành khách. Nhưng các hóa đơn riêng biệt với giá đầy đủ, được gửi đến công ty bảo hiểm của từng hành khách, như thể mỗi người có chuyến bay riêng.
Một chuyến bay thuê bao trị giá 4.000 USD trở thành một yêu cầu bồi thường 12.000 USD. Danh sách hành khách và bảng kê hàng hóa giả mạo được làm giả.
Tại bệnh viện, các nhân viên y tế trong mắt xích lừa đảo sẽ chuẩn bị bản tóm tắt xuất viện bằng chữ ký điện tử của các bác sĩ cấp cao chưa từng tham gia vào vụ việc và không có sự đồng ý của họ.
Hồ sơ nhập viện giả với những triệu chứng trầm trọng được tạo ra cho khách du lịch, trong khi khách thì thực sự đang cười đùa, uống bia ở hành lang bệnh viện.
Một nhân viên bệnh viện thậm chí dùng phim chụp X-quang của chính mình, được thực hiện khoảng một năm trước tại một bệnh viện khác làm hồ sơ điều trị cho những người leo núi, CIB cáo buộc.
Cơ cấu hoa hồng chi phối mạng lưới này đã được mô tả chi tiết trong các cuộc thẩm vấn của cảnh sát. Các bệnh viện trả 20-25% tiền bảo hiểm cho các công ty du lịch leo núi và thêm 20-25% cho các đơn vị cứu hộ bằng trực thăng để đổi lấy việc giới thiệu bệnh nhân.
Các hướng dẫn viên leo núi và công ty lữ hành của họ được hưởng lợi từ những hóa đơn được thổi phồng. Trong một số trường hợp, chính khách du lịch cũng được đề nghị chia hoa hồng bằng tiền mặt để tham gia phi vụ.
Những con số kinh ngạc
Từ năm 2022 đến năm 2025, các nhà điều tra đã xác định được 4.782 bệnh nhân nước ngoài được điều trị tại các bệnh viện liên quan. Trong số này, 171 trường hợp được xác nhận là các vụ giải cứu giả mạo. Trong giai đoạn đó, hai bệnh viện liên quan đã nhận thanh toán khoảng 18 triệu USD. Ba công ty dịch vụ cứu hộ thu về khoảng 30 triệu USD từ các chuyến bay cứu hộ.
CIB ví dụ, 4 du khách được giải cứu trên cùng một chuyến bay trực thăng, vào cùng một ngày. Tuy nhiên, các hồ sơ bảo hiểm tách ra thành 4 chuyến bay riêng, máy bay riêng, với tổng chi phí cứu hộ lên tới 31.000 USD, cộng thêm một hóa đơn bệnh viện riêng 12.000 USD.
Trong quá trình thẩm vấn, một bác sĩ của Bệnh viện Shreedhi cho biết chỉ riêng trong một khách, bệnh viện của ông đã trả khoảng 10,6 triệu rupee (gần 2 tỷ đồng) tiền hoa hồng cho dịch vụ trực thăng cứu hộ và thêm 1,5 triệu rupee (27 triệu đồng) cho các công ty điều hành tour leo núi.
“Bệnh viện của tôi chia hoa hồng để thúc đẩy kinh doanh”, ông nói trong một đoạn ghi âm.
Tại sao việc xác minh yêu cầu bồi thường bảo hiểm lại khó khăn?
Hầu hết hợp đồng bảo hiểm du lịch đều yêu cầu phải liên hệ với công ty bảo hiểm trước khi tiến hành cứu hộ. Tại dãy Himalaya, ở những vùng cao mà việc liên lạc rất khó khăn và nhiều khu vực không có tín hiệu điện thoại di động tốt, điều này hầu như không bao giờ xảy ra.
Đến khi công ty bảo hiểm được thông báo, việc sơ tán đã hoàn tất, bệnh nhân đã được đưa đến bệnh viện cách đó hàng trăm km ở thủ đô, và một công ty cứu hộ địa phương hoặc nhà điều hành tour đã bắt đầu chuẩn bị giấy tờ.
Mục tiêu của công ty cứu hộ là tối đa hóa số lượng hành khách trên mỗi chuyến bay nhưng lại tính phí riêng cho từng công ty bảo hiểm.
Mục tiêu của công ty du lịch là môi giới khách cho các nhà điều hành cứu hộ trả hoa hồng cao nhất.
Mục tiêu của bệnh viện là tiếp nhận bệnh nhân, thực hiện các thủ tục không cần thiết và duy trì mối quan hệ với các nhà điều hành tour mang lại bệnh nhân cho họ. Ở bất kỳ khâu nào trong chuỗi này, không có bên nào có lợi ích trùng khớp với lợi ích của công ty bảo hiểm chi trả bồi thường.
Năm 2018, sau những bài báo điều tra đầu tiên trên tờ The Kathmandu Post, một ủy ban điều tra của chính phủ đã dành nhiều tháng để điều tra. Báo cáo dài 700 trang, được đệ trình lên Bộ trưởng Du lịch, ghi nhận tình trạng gian lận tràn lan. Nhiều biện pháp được đưa ra nhưng đều không hiệu quả.
Cuộc điều tra thứ 2 được khởi xướng vào tháng 9/2025, khi một nhóm công dân đệ đơn khiếu nại mới lên CIB. Từ đây, cơ quan này phải mở lại các hồ sơ sau 8 năm.
Ngày 12/3 vừa qua, CIB đã buộc tội 32 cá nhân đến từ 3 công ty trực thăng cứu hộ, 2 bệnh viện và 10 công ty du lịch về các tội danh chống lại nhà nước và tội phạm có tổ chức.
Lần này, chính quyền dự định chấm dứt kế hoạch này trước khi nó gây thiệt hại trầm trọng cho ngành du lịch Nepal.
Ngày 9-4, ông Đặng Thanh Tùng, cựu Chủ tịch phường Thanh Trì và cấp phó Nguyễn Vũ Diêm bị Tòa án nhân dân TP Hà Nội đưa ra xét xử sơ thẩm về tội nhận hối lộ.
Bốn cựu cán bộ bị đưa ra xét xử cùng tội danh trên gồm: Bùi Thanh Nhã (cựu Đội trưởng Đội Quản lý trật tự xây dựng đô thị quận Hoàng Mai cũ); Lê Thanh Thủy (cựu Đội phó Đội Quản lý trật tự xây dựng đô thị quận Hoàng Mai cũ); Trần Văn Quân và Vũ Cát Sự cùng là cựu chuyên viên Đội Quản lý trật tự xây dựng đô thị quận.
Theo cáo trạng, 6 bị cáo đều là những người có chức vụ, quyền hạn trong việc kiểm tra, xử lý vi phạm trật tự xây dựng tại phường Thanh Trì (quận Hoàng Mai, Hà Nội).
Từ tháng 8-2024 đến 3-2025, dù biết rõ nhiều công trình xây dựng trái phép, không phép, nhóm này vẫn nhận tiền của chủ công trình để làm ngơ, thậm chí tạo điều kiện thi công, sửa chữa.
Số tiền nhận được chia theo “tỉ lệ ngầm”: bị cáo Tùng hưởng 25-30%, Nhã 20%, Diêm 15-20%, còn Thủy, Sự, Quân mỗi người khoảng 10%. Một phần tiền được đưa vào “quỹ chung” của tổ trật tự xây dựng nhưng không hề ghi chép, theo dõi.
Một trong những vụ nhóm cán bộ này nhận hối lộ liên quan việc sân pickleball bị xây sai phép.
Theo cáo trạng, tháng 10-2024, ông Vương Đức Hiệp là chủ công trình sân pickleball tại ngõ 55 phố Thanh Lâm đến UBND phường Thanh Trì gặp Trần Văn Quân xin được tạo điều kiện hoàn thiện xây dựng. Do công trình không có giấy phép xây dựng, Quân "ra giá" ông Hiệp cần chi phí 150 triệu đồng.
Trong tháng 10-2024, tại trụ sở UBND phường Thanh Trì, ông Hiệp đã đưa tiền theo đúng yêu cầu cho Quân, cáo trạng nêu.
Nhận tiền xong, Quân báo cáo Chủ tịch phường Đặng Thanh Tùng và Phó chủ tịch phường Nguyễn Vũ Diêm để “bật đèn xanh” cho công trình.
Sau đó, Quân chia lại cho Tùng, Nhã và Diêm mỗi người 30 triệu đồng, chia cho Thủy 20 triệu đồng, chia cho Sự 10 triệu đồng. Bản thân Quân được hưởng 30 triệu đồng.
Đầu năm 2025, khi chủ sân tiếp tục muốn làm mái che không phép, Quân đồng ý với điều kiện chi thêm 100 triệu đồng. Chủ công trình đã đưa hai phong bì, mỗi cái 50 triệu đồng. Sau khi nhận tiền, Quân báo cáo Tùng và Diêm rồi cất tiền tại tủ cá nhân, chưa kịp chia nhau.
Theo cáo buộc, tháng 8-2024, bà Mai Thị Chung - chủ căn nhà 3 tầng 1 tum ở phố Thanh Đàm - đến UBND phường Thanh Trì xin nâng lên 5 tầng. Tại đây, bị cáo Nguyễn Vũ Diêm “ra giá” 100 triệu đồng, bà Chung đồng ý và đưa tiền ngay tại phòng làm việc của phó chủ tịch phường. Sau đó vài ngày, bà Chung biếu thêm cho Diêm 20 triệu đồng.
Đến tháng 12-2024, dù bị yêu cầu dừng thi công do vi phạm, bà Chung cùng hai hộ liền kề tiếp tục góp tiền, đưa thêm 100 triệu đồng cho Phó chủ tịch Diêm để được “bỏ qua”.
Tháng 1-2025, bà Chung còn tìm đến nhà Bùi Thanh Nhã, khi đó là Đội trưởng Đội trật tự xây dựng đô thị, đưa thêm 100 triệu đồng.
Cơ quan tố tụng xác định, ngoài vụ việc trên, nhóm cán bộ phường còn nhận hối lộ để "làm ngơ" bỏ qua các vụ xây dựng sai phép khác. Các hộ dân muốn xây thêm tầng, sửa chữa, làm tum, ban công… không phép đều phải “chung chi” theo mức giá do cán bộ gợi ý.
Toàn bộ tiền sau người dân đưa hối lộ được bị cáo Quân cất tại tủ làm việc để quản lý, chia nhau. Khi bị bắt vào tháng 3-2025, cơ quan điều tra thu giữ 490 triệu đồng tại tủ của Quân, được xác định là tiền nhận hối lộ chưa chia nhau.
Viện kiểm sát cáo buộc Trần Văn Quân đã tham gia nhận hối lộ với tổng số tiền là 900 triệu đồng, hưởng lợi bất chính 50 triệu đồng.
Cựu Phó chủ tịch phường Nguyễn Vũ Diêm tham gia nhận hối lộ với tổng số tiền là 820 triệu đồng, hưởng lợi bất chính 70 triệu đồng. Cựu Chủ tịch phường Đặng Thanh Tùng nhận hối lộ với tổng số tiền là 650 triệu đồng, hưởng lợi bất chính 60 triệu đồng...
Sau phần thẩm vấn buổi sáng nay, Hội đồng xét xử nhận thấy vụ án còn nhiều tình tiết cần phải làm rõ nên đã quyết định trả hồ sơ để điều tra, bổ sung.
Hội đồng xét xử cho biết việc trả hồ sơ điều tra bổ sung để làm rõ hành vi của các chủ công trình như Nguyễn Văn Thắng, Vương Đức Điệp,... có dấu hiệu của tội đưa hối lộ.
Chủ tọa cũng công bố việc trả hồ sơ để điều tra bổ sung, làm rõ hành vi của ông Lê Thanh Tùng, Phó giám đốc Công ty Hoàng Hà, có dấu hiệu của tội môi giới hối lộ.
Ngày 4/4, Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03) Công an TP HCM mở rộng điều tra Hoàng, 44 tuổi, về hành vi Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; đề nghị các nạn nhân của bị can đến trình báo để được đảm bảo quyền lợi.
Theo nội dung vụ án, từ tháng 5/2019, Hoàng thành lập Công ty Đấu giá Hợp danh VAMC (doanh nghiệp đã nhiều lần thay đổi tên: Công ty Tiền Phong, Hoàng Phát, Trung Tín) và thuê Nguyễn Trung Tín (36 tuổi) làm Giám đốc, đại diện pháp luật, điều hành các phiên bán sản phẩm.
Cơ quan điều tra xác định, từ tháng 2/2020 đến tháng 1/2022, Hoàng cần tiền trả nợ nên đưa ra thông tin gian dối về việc Công ty VAMC được cơ quan thi hành án giao bán đấu giá nhiều tài sản.
Từ đây, Hoàng đã lừa một người nộp gần 53 tỷ đồng để mua 6 tài sản đấu giá. Hoàng sau đó không thực hiện cam kết, chiếm đoạt số tiền này sử dụng cá nhân. Ngoài ra, cảnh sát còn nhận được nhiều trình báo của các nạn nhân, cho rằng bị chủ công ty đấu giá này lừa.
Ngày 11/4, Phòng Cảnh sát hình sự (PC02) Công an TP HCM mở rộng điều tra Hồ Minh Đạt, 54 tuổi, cùng vợ Nguyễn Thị Giang và 7 người khác về tội Cưỡng đoạt tài sản. Cảnh sát kêu gọi nạn nhân của băng nhóm này liên hệ cung cấp thông tin, đồng thời tiếp tục truy bắt những người liên quan.
Hành vi của Đạt và đàn em bị PC02 phát hiện trong quá trình điều tra về các băng nhóm đòi nợ thuê núp bóng doanh nghiệp liên quan đến Được "Đất Bắc" và Phong Lê.
Từ buôn sầu riêng đến 'trùm' đòi nợ
Làm việc với cơ quan điều tra, Đạt thừa nhận có mối quan hệ ngoài xã hội với các băng đòi nợ thuê khét tiếng Được "Đất Bắc" và Phong Lê. Tuy nhiên, ông này khẳng định mình hoạt động kín tiếng hơn và chưa từng hợp tác chung phi vụ nào với những người này.
Nghi phạm cho biết trước khi thành lập Công ty TNHH Mua bán nợ Nhất Tín từng làm nghề may mặc, sau đó buôn bán sầu riêng. Năm 2021, được bạn bè rủ rê, ông ta đứng ra lập doanh nghiệp vì cho rằng hoạt động mua bán nợ là hợp pháp.
Tuy nhiên, thay vì kinh doanh đúng ngành nghề đăng ký, Đạt tuyển nhiều thanh niên xăm trổ, trang bị đồng phục in logo và số điện thoại công ty để tổ chức đòi nợ thuê.
Để che giấu hoạt động, nhóm này sử dụng các hợp đồng giả cách, với tỷ lệ ăn chia phổ biến 30-50% số tiền thu hồi được. Đạt nói chỉ nhận những khoản có giấy tờ chứng minh rõ ràng, tránh các khoản liên quan tín dụng đen hoặc cờ bạc.
Hơn 20 lần kéo người đến nhà, cửa hàng gây áp lực đòi nợ
Theo điều tra, nhóm của Đạt hoạt động khá bài bản, sử dụng ôtô đưa đón nhân viên đến Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai và một số tỉnh phía Bắc để đòi nợ.
Trong mỗi lần đi, Đạt phân công rõ vai trò cho từng người gồm người nói chuyện, người ghi chép và người quay video. Ông ta khai việc ghi hình nhằm làm bằng chứng, đề phòng con nợ đập phá tài sản rồi "đổ thừa" cho nhân viên.
Tuy nhiên, cơ quan điều tra cho rằng thực tế hoàn toàn trái ngược với lời khai này.
Từ cuối tháng 7 đến đầu tháng 10/2025, Đạt cùng đàn em hơn 20 lần kéo đến nhà riêng và nơi kinh doanh của bà Ngọc tại phường Tam Long, TP HCM để gây sức ép đòi khoản nợ 70 tỷ đồng.
Nhóm này thường mặc đồng phục, để lộ hình xăm, đi ôtô theo từng tốp, tụ tập đông người trước cửa hàng chửi bới, đe dọa; thậm chí hành hung, đập phá tài sản của người thân và nhân viên bị hại.
Vợ tham gia đòi nợ, ngồi quán cà phê chỉ đạo đàn em
Cảnh sát xác định Nguyễn Thị Giang - vợ Đạt, người kết hôn với ông ta năm 2025 - là mắt xích tích cực trong hoạt động của nhóm. Ngoài việc lo ăn uống cho nhân viên, Giang thường xuyên cùng chồng trực tiếp tham gia các buổi đòi nợ.
Riêng trong vụ gây áp lực với bà Ngọc, người phụ nữ này bị cáo buộc xông vào cửa hàng la lối, gây mất trật tự và cản trở hoạt động kinh doanh của nạn nhân.
Theo điều tra, mỗi lần đi "áp đảo" con nợ, vợ chồng Đạt thường ngồi tại quán cà phê gần hiện trường để quan sát, chỉ đạo. Nếu thấy công an xuất hiện, cả hai yêu cầu nhân viên mang hợp đồng, giấy tờ mua bán nợ ra để đối phó.
Với riêng phi vụ đòi 70 tỷ đồng, Đạt khai được thỏa thuận hưởng 12% số tiền thu hồi thông qua môi giới Nguyễn Trung Đức (48 tuổi). Tuy nhiên, sau hơn một tháng gây áp lực không thành, ông ta chủ động đề nghị hủy hợp đồng vì vụ việc kéo dài quá lâu.
Sau khi thu thập đủ chứng cứ, Phòng Cảnh sát hình sự huy động lực lượng đồng loạt bắt giữ, khám xét nhà vợ chồng Đạt, các đàn em và Nguyễn Trung Đức. Tang vật thu giữ gồm nhiều con dấu công ty, đồng phục, ôtô và các bộ "hợp đồng mua bán nợ" được cho là dùng để che giấu hoạt động phạm pháp.
