Theo tính toán của hãng tư vấn WSP vào đầu tháng 3, mỏ Fensfeltet cách thủ đô Oslo (Na Uy) 150 km về phía tây nam có thể chứa đến 15,9 triệu tấn oxit đất hiếm. Con số này nhiều hơn 81% so với ước đoán ban đầu, qua đó khẳng định đây là mỏ có trữ lượng đất hiếm lớn nhất châu Âu.
Quy mô của mỏ Fensfeltet lớn hơn nhiều so với Per Geijer (Thụy Điển), từng được công ty khai thác LKAB xác định là mỏ lớn nhất khối này, với 2,2 triệu tấn.
Nolwenn Coint, chuyên gia tại Cơ quan Khảo sát địa chất Na Uy, cho rằng cần thêm các đợt khoan thăm dò để xác định chính xác trữ lượng của mỏ Fensfeltet. Tuy vậy, bà nhận định mỏ này có quy mô “đáng kể” ở phạm vi toàn cầu, dù hàm lượng đất hiếm thấp hơn các khu vực đang khai thác tại Mỹ (Mountain Pass), Australia (Mount Weld) và Bayan Obo ở Trung Quốc – mỏ lớn nhất thế giới.
Đặc biệt, 19% lượng oxit tại Fensfeltet là neodymium và praseodymium (NdPr) – những khoáng chất cần thiết cho nam châm vĩnh cửu, dùng trong xe điện, turbine gió, đồ điện tử và công nghiệp quốc phòng.
“Đây là những kim loại mà Ủy ban châu Âu (EC) xác định có rủi ro nguồn cung cao”, ông Alf Reistad, CEO Rare Earths Norway (REN), công ty đang nắm quyền khai thác mỏ Fensfeltet, nhận định. Trong cuộc họp mới đây, ông tỏ ra sốt ruột, cho rằng đã đến lúc châu Âu “ngừng nói và cần hành động”.
Nói với Reuters, ông Alf Reistad kỳ vọng REN có thể bắt đầu sản xuất vào cuối năm 2031, và đạt sản lượng 800 tấn NdPr vào 2032, đáp ứng khoảng 5% nhu cầu khoáng chất này của EU. Công ty được cấp phép khai thác nhưng vẫn cần giấy phép hoạt động và một số “cơ chế giảm thiểu rủi ro” để có mức giá cạnh tranh so với nguồn cung từ Trung Quốc.
CEO REN cảnh báo nếu chính quyền Na Uy, EC và các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) không hành động khẩn trương, nguồn đất hiếm – vốn được Brussels xem là nguyên liệu thô thiết yếu – có thể sẽ không bao giờ được khai thác.
“Chúng nằm trong một ngọn núi lửa cổ đã ngủ yên suốt 580 triệu năm và tiếp tục ở đó nếu việc khai thác không trở thành ưu tiên và chưa có cơ chế giảm thiểu rủi ro tài chính”, ông nói.
Ngoài ra, kế hoạch đánh thức mỏ Fensfeltet cũng vấp phải các quan ngại về môi trường.
Theo nhà địa chất Nolwenn Coint, mỏ này là phần gốc của một ngọn núi lửa cổ đại, được cấu tạo từ đá carbonat, dễ hòa tan hơn để chiết xuất đất hiếm.
Vì vậy, REN đề xuất xây dựng một mỏ ngầm, được ví là “mỏ vô hình”, nơi quặng được khai thác thông qua các giếng thẳng đứng, nghiền nhỏ. Chúng sẽ được vận chuyển xuống lòng đất bằng băng chuyền dài vài km, trước khi các nguyên tố đất hiếm được tách ra và ít nhất 60% chất thải được bơm trở lại mỏ.
REN cho rằng đây là phương án giúp giảm thiểu tác động đến môi trường. Tuy nhiên, địa điểm đề xuất cho cơ sở hạ tầng trên mặt đất đang gây tranh cãi. Các chuyên gia xác định ít nhất 78 loài động thực vật bị đe dọa ở các mức độ khác nhau, gồm bọ cánh cứng, bướm, động vật lưỡng cư, rết, nấm và địa y.
Một số tổ chức môi trường kêu gọi chính phủ Na Uy can thiệp. Họ lập luận rằng chính quyền địa phương thiếu nguồn lực để đánh giá thiệt hại và có thể vì lợi ích tài chính nên không xem xét địa điểm thay thế.
Ông Truls Gulowsen, Chủ tịch Hiệp hội Bảo vệ thiên nhiên Na Uy, thừa nhận dự án mỏ Fensfeltet có điểm tích cực là cam kết hạn chế tác động sinh thái và hướng tới khai thác những khoáng sản thiết yếu.
“Chúng ta cần đảm bảo các phương án thay thế được cân nhắc trước khi chấp nhận tổn hại lớn đến đa dạng sinh học. Rủi ro là nếu chúng ta vội vàng, các bước tiếp theo sẽ mất nhiều thời gian hơn nữa”, ông cảnh báo.
Người phát ngôn của REN Tor Espen Simonsen, thừa nhận tình thế tiến thoái lưỡng nan. “Nếu chúng tôi đi quá nhanh, có thể sẽ vướng vào các tranh chấp pháp lý kéo dài nhiều năm. Nhưng ngược lại, nếu dành toàn bộ thời gian để phân tích, viết thêm báo cáo và nghiên cứu, ta có thể chẳng bao giờ bắt đầu”, ông nói. Công ty kêu gọi chính quyền can thiệp và coi Fensfeltet là dự án ưu tiên.
Trung Quốc, quốc gia kiểm soát thị trường đất hiếm toàn cầu, hiện cung cấp 98% nhu cầu nam châm vĩnh cửu của châu Âu. Các nhà sản xuất của khối đã nhận thức rõ khả năng dễ tổn thương vào mùa xuân 2025, khi Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu, gây ra tình trạng thiếu hụt, trước khi dỡ bỏ hạn chế vào tháng 11.
Châu Âu không có mỏ đất hiếm nào đang hoạt động. Khối này đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ tự đáp ứng ít nhất 10% nhu cầu đất hiếm. Theo ông Reistad, mỏ tại Na Uy giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu, đáp ứng đến 30% nhu cầu đất hiếm của khối.
Tuy nhiên, một dự án khai khoáng ở châu Âu thường mất 20 năm để vận hành. Vì vậy, ông đề xuất hai giải pháp, gồm đẩy nhanh thủ tục và hỗ trợ tài chính, nếu EU không muốn bị kẹt giữa Trung Quốc và Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đầu tư khoảng 2 tỷ USD vào hai công ty Mỹ chuyên khai thác và chế biến đất hiếm. Chính phủ Mỹ cũng cam kết đảm bảo mức giá thu mua trong 10 năm đầu. Trong khi đó, Trung Quốc hỗ trợ ngành này từ những năm 1980 và có khả năng kiểm soát giá đất hiếm phạm vi toàn cầu, theo Reistad.
“Nếu không làm điều tương tự, chúng ta chẳng khác nào tham gia một đại hội thể thao nơi tất cả đều dùng doping, trừ chúng ta”, ông nói.
Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết từ 11-31/3, cơ quan này đã làm việc với 26 thương nhân đầu mối nhằm kiểm tra, giám sát việc thực hiện nguồn cung, dự trữ lưu thông xăng dầu.
Qua đó, cơ quan chức năng phát hiện, xử phạt 3 đơn vị không duy trì mức dự trữ tối thiểu theo quy định. Ba thương nhân bị xử lý gồm: Công ty vật tư xăng dầu Hải Dương; Tổng công ty Dầu Việt Nam - Công ty cổ phần (PVOil); Công ty xăng dầu Vĩnh Long Petro. Mỗi doanh nghiệp bị phạt 130 triệu đồng.
"Các doanh nghiệp này không duy trì hoặc duy trì mức dự trữ xăng dầu thấp hơn mức tối thiểu theo quy định", đại diện Bộ Công Thương cho biết.
Ngoài các trường hợp bị xử phạt, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đang làm việc với 5 thương nhân đầu mối khác có dấu hiệu vi phạm liên quan đến mức dự trữ tối thiểu. Trong đó, có trường hợp xuất hiện dấu hiệu găm hàng, đang được xác minh, làm rõ để xử lý.
Việc tăng kiểm tra, giám sát các thương nhân đầu mối trong bối cảnh thị trường xăng dầu đang chịu nhiều bất ổn từ biến động của khu vực Trung Đông.
Từ cuối tháng 2 đến nay, giá bán lẻ xăng dầu trong nước trải qua 16 kỳ điều hành, hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 23.760 đồng, dầu diesel 31.040 đồng. Trước đó, có thời điểm giá hai loại nhiên liệu này lên lần lượt gần 34.000 đồng và 45.000 đồng một lít.
Tại phiên thảo luận tổ về kinh tế xã hội tuần trước, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng nhìn nhận xung đột tại Trung Đông tạo ra khủng hoảng năng lượng toàn cầu lớn nhất từ 1970, trong đó Việt Nam cũng chịu tác động lớn.
Ông Hùng cho biết mục tiêu điều hành hiện nay là "phải đảm bảo an ninh năng lượng", gồm đủ nguồn cung và đảm bảo khả năng tiếp cận của người dân, hạn chế tối đa ảnh hưởng đến kinh tế vĩ mô. Theo đó, nhà điều hành đã triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp, nâng số ngày dự trữ lưu thông từ 15 lên 26 ngày.
Chiều 6-4, lãnh đạo UBND thành phố Cần Thơ có buổi làm việc với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn thành phố để nghe báo cáo khó khăn, vướng mắc về tình hình cung ứng xăng dầu và đề xuất giải pháp.
Báo cáo tại buổi làm việc, Phó giám đốc Sở Công Thương thành phố Cần Thơ Huỳnh Thanh Sử cho biết bối cảnh hết sức khó khăn nhưng trên tinh thần chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương, UBND thành phố, các thương nhân cơ bản đáp ứng được các yêu cầu bình ổn, đảm bảo không đứt gãy nguồn cung xăng dầu.
Ông Sử kiến nghị UBND thành phố Cần Thơ tiếp tục chỉ đạo Công an thành phố phối hợp Sở Công Thương tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để xử lý nghiêm các trường hợp găm hàng, tăng giá.
"Lực lượng quản lý thị trường hiện có 13 đội nhưng lực lượng mỏng, đề nghị Công an thành phố chỉ đạo công an phường, xã phối hợp lực lượng quản lý thị trường để quản lý cho tốt. UBND các phường xã cũng phối hợp nắm tình hình, phản ảnh, làm sao đảm bảo kinh doanh xăng dầu cho sản xuất, kinh doanh, nhất là mùa vụ", ông Sử nói.
Ngoài ra, ông Sử cũng kiến nghị cơ quan chức năng xem xét có phương án cho phép xe chở nhiên liệu của các đơn vị cung ứng xăng dầu được lưu thông trong giờ cao điểm (hiện tại thành phố Cần Thơ cấm xe tải lưu thông vào một số khung giờ cao điểm ở khu vực trung tâm), nhất là trong giai đoạn khó khăn về nguồn cung.
Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Phó chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Vương Quốc Nam cho rằng một số cửa hàng phân phối có tình trạng găm hàng, bán nhỏ giọt và thành phố đã xử phạt 3 trường hợp, tuy nhiên tình hình chung là đảm bảo cung hàng kịp thời, không có đầu cơ.
Ông Nam yêu cầu các sở, ban, ngành, nhất là Sở Công Thương chủ trì nắm tình hình cung cầu thị trường để có giải pháp tham mưu UBND thành phố có sự lãnh đạo, phối hợp với tổng công ty, tập đoàn trong đảm bảo mặt hàng xăng dầu; tăng cường công tác kiểm tra, xử lý vi phạm.
Ông Nam cũng đồng tình với việc cấp phép cho xe vận chuyển nhiên liệu lưu thông vào giờ cao điểm nhưng chỉ giới hạn một số lượng xe nhất định và xe có tải trọng vừa phải.
Ngoài các con số về kết quả kinh doanh, báo cáo cũng thuyết minh chi tiết về lượng tài sản cầm cố, thế chấp tại ngân hàng cho các khoản vay của khách hàng.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) ghi nhận quy mô tài sản bảo đảm tiếp tục gia tăng mạnh trong năm 2025. Tính đến cuối năm, tổng giá trị tài sản thế chấp, cầm cố, chiết khấu và tái chiết khấu của khách hàng đạt hơn 3,79 triệu tỉ đồng, tăng gần 19% so với đầu năm.
Trong cơ cấu, bất động sản vẫn chiếm tỉ trọng chủ đạo với giá trị thế chấp hơn 3,37 triệu tỉ đồng, tăng trên 15% sau một năm. Phần còn lại là động sản, giấy tờ có giá cùng các loại tài sản bảo đảm khác.
Về hoạt động tín dụng, đến cuối năm 2025, tổng dư nợ cho vay khách hàng của Agribank đạt hơn 1,97 triệu tỉ đồng, tăng gần 14,7% so với đầu năm.
Trong khi đó, huy động vốn từ khách hàng đạt hơn 2,15 triệu tỉ đồng, tăng 12,6%, thấp hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng.
Nhờ tăng trưởng tín dụng tích cực, thu nhập lãi thuần cả năm 2025 của Agribank đạt hơn 70.616 tỉ đồng, tăng 6% so với năm trước. Còn lợi nhuận sau thuế đạt 24.954 tỉ đồng, tăng 13%.
Agribank là ngân hàng có lượng tài sản thế chấp bằng bất động sản lớn nhất - Dữ liệu: BCTC kiểm toán
Còn tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Vietcombank (VCB), báo cáo tài chính 2025 đã qua kiểm toán ghi nhận tổng dư nợ cho vay khách hàng của ngân hàng này đạt hơn 1,67 triệu tỉ đồng, tăng 15,5% so với 2024.
Song song đó, tổng giá trị tài sản bảo đảm mà Vietcombank đang nắm giữ cho các khoản vay lên gần 2,64 triệu tỉ đồng, tăng khoảng 11% so với thời điểm cuối năm 2024. Như vậy, tỉ lệ tài sản bảo đảm trên tổng dư nợ được duy trì ở mức 158%.
Đáng chú ý, bất động sản tiếp tục chiếm tỉ trọng áp đảo trong cơ cấu tài sản thế chấp, với giá trị hơn 1,89 triệu tỉ đồng, tương đương gần 72% tổng giá trị tài sản bảo đảm, tăng gần 9,4% so với đầu năm.
Phần còn lại bao gồm tiền gửi cầm cố hơn 298.369 tỉ đồng, giấy tờ có giá trên 55.115 tỉ đồng cùng các loại tài sản khác.
Ở chiều huy động vốn, tiền gửi khách hàng tại Vietcombank vẫn ghi nhận mức tăng trưởng hơn 10%, đạt trên 1,67 triệu tỉ đồng.
Về kết quả kinh doanh, Vietcombank tiếp tục giữ vững vị thế dẫn đầu về lợi nhuận toàn ngành ngân hàng trong năm 2025. Lũy kế cả năm, thu nhập lãi thuần đạt 58.771 tỉ đồng, tăng 6% so với năm trước; lợi nhuận sau thuế đạt 35.197 tỉ đồng, tăng 4%.
Lượng tài sản thế chấp, cầm cố tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cũng lớn, đạt hơn 3,71 triệu tỉ đồng tại thời điểm cuối 2025, tăng 12% so với đầu năm.
Trong đó, tài sản thế chấp là bất động sản chiếm hơn 2,6 triệu tỉ đồng, tăng hơn 10% sau một năm.
Báo cáo cũng cho biết, dư nợ cho vay khách hàng của BIDV tăng gần 15,4% năm ngoái, đạt hơn 2,37 triệu tỉ đồng. Ngược lại, lượng tiền gửi của khách hàng đạt hơn 2,22 triệu tỉ đồng, tăng gần 14%.
Thu nhập lãi thuần của BIDV năm 2025 ở mức 63.295 tỉ đồng, tăng hơn 9% so với 2024. Lợi nhuận sau thuế của ngân hàng quốc doanh này đạt mức 30.430 tỉ đồng, tăng gần 19%.
Còn tại Ngân hàng Vietinbank (CTG), tổng giá trị tài sản, giấy tờ có giá nhận thế chấp, cầm cố và chiết khấu, tái chiết khấu của khách hàng ở thời điểm cuối năm ngoái lên tới 3,88 triệu tỉ đồng, tăng tới 18% so với đầu năm.
Trong đó, lượng tài sản thế chấp là bất động sản lên tới 2,75 triệu tỉ đồng, cũng tăng khoảng 18%.
Ngân hàng này ghi nhận thu nhập lãi thuần cả năm ngoái đạt 66.453 tỉ đồng, còn lợi nhuận sau thuế 34.871 tỉ đồng.
