Theo tính toán của hãng tư vấn WSP vào đầu tháng 3, mỏ Fensfeltet cách thủ đô Oslo (Na Uy) 150 km về phía tây nam có thể chứa đến 15,9 triệu tấn oxit đất hiếm. Con số này nhiều hơn 81% so với ước đoán ban đầu, qua đó khẳng định đây là mỏ có trữ lượng đất hiếm lớn nhất châu Âu.
Quy mô của mỏ Fensfeltet lớn hơn nhiều so với Per Geijer (Thụy Điển), từng được công ty khai thác LKAB xác định là mỏ lớn nhất khối này, với 2,2 triệu tấn.
Nolwenn Coint, chuyên gia tại Cơ quan Khảo sát địa chất Na Uy, cho rằng cần thêm các đợt khoan thăm dò để xác định chính xác trữ lượng của mỏ Fensfeltet. Tuy vậy, bà nhận định mỏ này có quy mô “đáng kể” ở phạm vi toàn cầu, dù hàm lượng đất hiếm thấp hơn các khu vực đang khai thác tại Mỹ (Mountain Pass), Australia (Mount Weld) và Bayan Obo ở Trung Quốc – mỏ lớn nhất thế giới.
Đặc biệt, 19% lượng oxit tại Fensfeltet là neodymium và praseodymium (NdPr) – những khoáng chất cần thiết cho nam châm vĩnh cửu, dùng trong xe điện, turbine gió, đồ điện tử và công nghiệp quốc phòng.
“Đây là những kim loại mà Ủy ban châu Âu (EC) xác định có rủi ro nguồn cung cao”, ông Alf Reistad, CEO Rare Earths Norway (REN), công ty đang nắm quyền khai thác mỏ Fensfeltet, nhận định. Trong cuộc họp mới đây, ông tỏ ra sốt ruột, cho rằng đã đến lúc châu Âu “ngừng nói và cần hành động”.
Nói với Reuters, ông Alf Reistad kỳ vọng REN có thể bắt đầu sản xuất vào cuối năm 2031, và đạt sản lượng 800 tấn NdPr vào 2032, đáp ứng khoảng 5% nhu cầu khoáng chất này của EU. Công ty được cấp phép khai thác nhưng vẫn cần giấy phép hoạt động và một số “cơ chế giảm thiểu rủi ro” để có mức giá cạnh tranh so với nguồn cung từ Trung Quốc.
CEO REN cảnh báo nếu chính quyền Na Uy, EC và các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) không hành động khẩn trương, nguồn đất hiếm – vốn được Brussels xem là nguyên liệu thô thiết yếu – có thể sẽ không bao giờ được khai thác.
“Chúng nằm trong một ngọn núi lửa cổ đã ngủ yên suốt 580 triệu năm và tiếp tục ở đó nếu việc khai thác không trở thành ưu tiên và chưa có cơ chế giảm thiểu rủi ro tài chính”, ông nói.
Ngoài ra, kế hoạch đánh thức mỏ Fensfeltet cũng vấp phải các quan ngại về môi trường.
Theo nhà địa chất Nolwenn Coint, mỏ này là phần gốc của một ngọn núi lửa cổ đại, được cấu tạo từ đá carbonat, dễ hòa tan hơn để chiết xuất đất hiếm.
Vì vậy, REN đề xuất xây dựng một mỏ ngầm, được ví là “mỏ vô hình”, nơi quặng được khai thác thông qua các giếng thẳng đứng, nghiền nhỏ. Chúng sẽ được vận chuyển xuống lòng đất bằng băng chuyền dài vài km, trước khi các nguyên tố đất hiếm được tách ra và ít nhất 60% chất thải được bơm trở lại mỏ.
REN cho rằng đây là phương án giúp giảm thiểu tác động đến môi trường. Tuy nhiên, địa điểm đề xuất cho cơ sở hạ tầng trên mặt đất đang gây tranh cãi. Các chuyên gia xác định ít nhất 78 loài động thực vật bị đe dọa ở các mức độ khác nhau, gồm bọ cánh cứng, bướm, động vật lưỡng cư, rết, nấm và địa y.
Một số tổ chức môi trường kêu gọi chính phủ Na Uy can thiệp. Họ lập luận rằng chính quyền địa phương thiếu nguồn lực để đánh giá thiệt hại và có thể vì lợi ích tài chính nên không xem xét địa điểm thay thế.
Ông Truls Gulowsen, Chủ tịch Hiệp hội Bảo vệ thiên nhiên Na Uy, thừa nhận dự án mỏ Fensfeltet có điểm tích cực là cam kết hạn chế tác động sinh thái và hướng tới khai thác những khoáng sản thiết yếu.
“Chúng ta cần đảm bảo các phương án thay thế được cân nhắc trước khi chấp nhận tổn hại lớn đến đa dạng sinh học. Rủi ro là nếu chúng ta vội vàng, các bước tiếp theo sẽ mất nhiều thời gian hơn nữa”, ông cảnh báo.
Người phát ngôn của REN Tor Espen Simonsen, thừa nhận tình thế tiến thoái lưỡng nan. “Nếu chúng tôi đi quá nhanh, có thể sẽ vướng vào các tranh chấp pháp lý kéo dài nhiều năm. Nhưng ngược lại, nếu dành toàn bộ thời gian để phân tích, viết thêm báo cáo và nghiên cứu, ta có thể chẳng bao giờ bắt đầu”, ông nói. Công ty kêu gọi chính quyền can thiệp và coi Fensfeltet là dự án ưu tiên.
Trung Quốc, quốc gia kiểm soát thị trường đất hiếm toàn cầu, hiện cung cấp 98% nhu cầu nam châm vĩnh cửu của châu Âu. Các nhà sản xuất của khối đã nhận thức rõ khả năng dễ tổn thương vào mùa xuân 2025, khi Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu, gây ra tình trạng thiếu hụt, trước khi dỡ bỏ hạn chế vào tháng 11.
Châu Âu không có mỏ đất hiếm nào đang hoạt động. Khối này đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ tự đáp ứng ít nhất 10% nhu cầu đất hiếm. Theo ông Reistad, mỏ tại Na Uy giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu, đáp ứng đến 30% nhu cầu đất hiếm của khối.
Tuy nhiên, một dự án khai khoáng ở châu Âu thường mất 20 năm để vận hành. Vì vậy, ông đề xuất hai giải pháp, gồm đẩy nhanh thủ tục và hỗ trợ tài chính, nếu EU không muốn bị kẹt giữa Trung Quốc và Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đầu tư khoảng 2 tỷ USD vào hai công ty Mỹ chuyên khai thác và chế biến đất hiếm. Chính phủ Mỹ cũng cam kết đảm bảo mức giá thu mua trong 10 năm đầu. Trong khi đó, Trung Quốc hỗ trợ ngành này từ những năm 1980 và có khả năng kiểm soát giá đất hiếm phạm vi toàn cầu, theo Reistad.
“Nếu không làm điều tương tự, chúng ta chẳng khác nào tham gia một đại hội thể thao nơi tất cả đều dùng doping, trừ chúng ta”, ông nói.
Theo thông tin từ Bộ Công Thương vừa phát đi, tại buổi hội đàm, hai bộ trưởng cùng điểm lại tình hình hợp tác kinh tế thương mại hai nước thời gian qua, tình hình triển khai nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước và các văn kiện hợp tác giữa hai bộ thời gian gần đây.
Hai bộ trưởng nhất trí ghi nhận và khẳng định Việt Nam - Trung Quốc tiếp tục là đối tác hợp tác thương mại quan trọng. Trung Quốc nhiều năm liên tiếp là đối tác thương mại lớn nhất, thị trường xuất khẩu lớn thứ 2 của Việt Nam.
Việt Nam cũng duy trì vị thế là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN. Theo thống kê của Hải quan Việt Nam, năm 2025, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Trung Quốc đạt 256,5 tỉ USD, tăng 24,8% so với năm 2024.
Để đưa quan hệ thương mại tiếp tục phát triển theo hướng cân bằng, bền vững, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh hai bên cần tập trung cơ cấu lại chuỗi sản xuất, thương mại và cung ứng cũng như hợp tác đầu tư, hợp tác chuỗi sản xuất cần được chú trọng.
Bộ trưởng đề nghị phía Trung Quốc tăng cường nhập khẩu hàng hóa Việt Nam, mở rộng danh mục các mặt hàng được hưởng ưu đãi thuế quan và mở cửa thị trường; công nhận lẫn nhau kết quả kiểm dịch động thực vật đối với hàng nông lâm thủy sản.
Cùng đó, cần tạo điều kiện cho Việt Nam tham gia chương trình "Chia sẻ thị trường lớn - Xuất khẩu Trung Quốc", tạo điều kiện cho hàng Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc qua thương mại điện tử xuyên biên giới. Gắn với mở rộng các văn phòng xúc tiến thương mại Việt Nam tại các địa phương Trung Quốc.
Nhất trí với các đề nghị của phía Việt Nam, Bộ trưởng Vương Văn Đào cho hay Bộ Thương mại Trung Quốc sẽ tiếp tục ủng hộ Việt Nam thành lập các Văn phòng Xúc tiến thương mại tiếp theo tại Trung Quốc (sau Văn phòng Trùng Khánh, Hàng Châu và Hải Khẩu).
Phía Trung Quốc sẵn sàng tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam tăng cường xuất khẩu hàng hóa sang Trung Quốc theo hình thức thương mại điện tử qua biên giới. Cùng đó, ông đề nghị Việt Nam tăng cường sự hiện diện của Gian hàng quốc gia Việt Nam trên các nền tảng thương mại điện tử của Trung Quốc (ngoài JD) để quảng bá tốt hơn nữa hình ảnh hàng hóa Việt Nam với người tiêu dùng Trung Quốc.
Về Chương trình "Chia sẻ thị trường lớn - Xuất khẩu Trung Quốc", Bộ trưởng Vương Văn Đào mời Việt Nam tích cực tham gia 5 hoạt động liên quan đến Việt Nam trong khuôn khổ Chương trình năm 2026 và hoan nghênh Việt Nam làm quốc gia chủ đề trong chuỗi sự kiện năm 2027.
Bộ trưởng Bộ Thương mại Trung Quốc nhấn mạnh, hai bộ cần tập trung triển khai các nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước, trong đó có mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương đạt 500 tỉ USD trong thời gian tới.
Trên cơ sở các thảo luận, hai bộ trưởng nhất trí sẽ thành lập nhóm công tác chung cấp kỹ thuật để rà soát tình hình, đôn đốc triển khai các nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao và kết quả hội đàm hôm nay cũng như cam kết của hai bên trong các văn kiện đã ký kết.
Thông tin được chia sẻ tại Diễn đàn "Quản trị rủi ro pháp lý và phòng ngừa, giải quyết tranh chấp trong hoạt động đầu tư kinh doanh trong kỷ nguyên số tại thành phố Đà Nẵng".
Theo Sở Tài chính thành phố Đà Nẵng, thành phố đang giữ vị trí trong nhóm địa phương có môi trường đầu tư, kinh doanh năng động của cả nước.
Trong quý 1-2026, thành phố Đà Nẵng ghi nhận 1.818 doanh nghiệp, chi nhánh và văn phòng đại diện thành lập mới với tổng vốn đăng ký hơn 6.800 tỉ đồng. Lũy kế đến nay, toàn thành phố có hơn 61.000 doanh nghiệp đang hoạt động.
Chỉ trong ba tháng đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư trong nước của Đà Nẵng đạt gần 57.600 tỉ đồng - tăng gần 5 lần so với cùng kỳ, vốn FDI đạt hơn 36 triệu USD.
Nhiều dự án lớn như Làng Vân, Danang Downtown, cảng Liên Chiểu đang được đẩy nhanh tiến độ, tạo thêm động lực tăng trưởng.
Một điểm đáng chú ý là Đà Nẵng đã cung cấp hơn 96% dịch vụ công trực tuyến, 100% hồ sơ hành chính được xử lý điện tử.
Đà Nẵng cũng đang định hình các động lực tăng trưởng mới. Khu thương mại tự do quy mô gần 1.900ha được kỳ vọng trở thành trung tâm logistics, sản xuất và dịch vụ công nghệ cao của khu vực.
Song song đó, Trung tâm Tài chính quốc tế đã đi vào vận hành, hướng tới các lĩnh vực tài chính số, fintech và tài sản số.
Tuy nhiên Đà Nẵng cũng đối diện với nhiều thách thức như hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, thiếu quỹ đất sạch cho các dự án lớn, kết nối giao thông liên vùng còn hạn chế. Một số quy định pháp lý về đất đai, đầu tư còn chồng chéo, khiến thời gian chuẩn bị dự án kéo dài.
Chia sẻ tại diễn đàn, các chuyên gia cho rằng Đà Nẵng cần tập trung môi trường đầu tư, kinh doanh, tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số đi liền với việc sẵn sàng ứng phó thích hợp những vướng mắc pháp lý phát sinh trong quá trình triển khai hoạt động đầu tư.
Trong tiến trình hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm tài chính của khu vực, Đà Nẵng cần tiếp tục hoàn thiện nền tảng thể chế - đặc biệt là các cơ chế pháp lý có khả năng bảo đảm tính minh bạch, ổn định và dự đoán của môi trường đầu tư.
Tại đại hội cổ đông thường niên của Ngân hàng Quốc tế Việt Nam (VIB) ngày 8/4, mô hình quản trị cốt lõi HAGT được ông Vỹ nhấn mạnh trong chiến lược của nhà băng.
Theo ông, trí tuệ nhân tạo là một trong 4 yếu tố của mô hình này, có vai trò là đòn bẩy cấp số nhân cho năng lực nhân sự. Ba năm qua, VIB liên tiếp ghi nhận số lượng nhân sự giảm. Từ mức 11.800 người vào cuối 2023 giảm nhẹ về 11.300 người vào cuối 2024, và tinh giảm về 9.900 người vào cuối năm ngoái.
Nhân sự tại nhà băng, theo ông Vỹ, hướng tới chuyên môn vững và văn hóa chủ động cao. Theo đó, mỗi cá nhân nhận diện được yếu tố tạo ra kết quả và có năng lực ra quyết định hiệu quả.
Hai yếu tố còn lại của mô hình quản trị được lãnh đạo VIB nhắc tới là các công cụ công nghệ hàng đầu nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và bản đồ điều hướng - tức là ngôn ngữ tư duy giúp cấu trúc hóa các sáng kiến theo cùng một logic.
Năm ngoái, nhà băng này gia tăng đào tạo nhân sự với hơn 461.000 giờ, tương đương trung bình 44,7 giờ cho mỗi người. Ngân hàng cấp hơn 12.900 chứng chỉ năng lực số, đồng thời đào tạo hơn 800 lãnh đạo và chuyên gia theo khung tư duy "bản đồ điều hướng tổng quát" nhằm tạo ra ngôn ngữ chung trong thực thi chiến lược xuyên suốt các cấp.
Với mô hình quản trị này, ông Vỹ cho biết ngân hàng sẽ đẩy nhanh quá trình thử nghiệm và liên tục cho ra các sản phẩm mới. "Mỗi tuần, mỗi tháng có hàng trăm sáng kiến được đề xuất, trong đó ngân hàng chọn lọc để triển khai 5-7 sáng kiến nổi bật mỗi tháng", ông cho biết.
Ông Đặng Khắc Vỹ cũng nhìn nhận giai đoạn 2024-2025 là nhịp "chững lại cần thiết" sau chu kỳ tăng trưởng nhanh 5-7 năm. Tương tự với chu kỳ phát triển của con người hay tổ chức nào, ông đánh giá hai năm qua là cơ hội cho đội ngũ lãnh đạo và nhân viên VIB học hỏi và tiếp tục thích nghi để duy trì cuộc đua dài hơi hơn.
Chia sẻ thêm về kinh tế vĩ mô năm nay, ông Lê Quang Trung, Giám đốc Khối Nguồn vốn và ngoại hối VIB, nhận định bối cảnh quốc tế tiếp tục tạo áp lực lên điều hành trong nước. Theo ông, nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) không cắt giảm lãi suất năm nay, trong khi giá năng lượng duy trì quanh mức 80-120 USD mỗi thùng, khả năng nới lỏng chính sách tiền tệ là thấp.
Việc Fed duy trì lãi suất cao sẽ gây áp lực lên tỷ giá và dòng vốn. Trong 3 tháng đầu năm, dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) đã rút khoảng 3.000 tỷ đồng khỏi Việt Nam. Khi lãi suất tại Mỹ neo ở mức cao, áp lực lên đồng nội tệ gia tăng, đồng nghĩa Việt Nam cần duy trì mặt bằng lãi suất đủ hấp dẫn để giữ chân dòng tiền trong nước. Tỷ giá được dự báo có thể mất giá khoảng 3-5% trong kịch bản này.
Trước diễn biến đó, đại diện VIB cho biết ngân hàng không theo đuổi chiến lược huy động bằng mọi giá, dù một số nhà băng quy mô nhỏ đang đẩy lãi suất huy động lên tới 9% một năm. Thay vào đó, VIB tập trung vào các trụ cột sản phẩm và dịch vụ, phát triển nền tảng "transactional banking" nhằm thu hút tiền gửi bền vững.
Theo ông Trung, mặt bằng lãi suất có thể chịu áp lực tới hết quý III trước khi dần ổn định từ quý IV. Khoảng chênh lệch giữa huy động và tín dụng của hệ thống hiện vào khoảng 1,6 triệu tỷ đồng. Khi lãi suất tăng, dòng tiền gửi sẽ được cải thiện, giúp thu hẹp khoảng cách này trong vòng 3-6 tháng tới.
Năm nay, VIB đặt mục tiêu lợi nhuận trước thuế 11.550 tỷ đồng, tăng 27% so với năm 2025. Dư nợ tín dụng dự kiến tăng trưởng khoảng 15%, phù hợp định hướng điều hành thận trọng của Ngân hàng Nhà nước.
Bên cạnh đó, nhà băng này tiếp tục chi trả cổ tức tổng tỷ lệ gần 19%, gồm 9% bằng tiền mặt, 9,5% bằng cổ phiếu thưởng cho cổ đông hiện hữu và 0,24% cổ phiếu theo chương trình cho người lao động (ESOP). Sau khi hoàn tất, vốn điều lệ dự kiến tăng từ 34.000 tỷ đồng lên hơn 37.300 tỷ đồng.
