Phong trào xây dựng nhà yến ở Gia Lai phát triển rầm rộ tại khu vực phía tây trong nhiều năm gần đây. Xuất phát từ hiệu quả kinh tế cao ở địa phương, nhiều người dân đã mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực này.
Anh Nguyễn Văn Dũng (xã Chư Sê) cho biết ban đầu gia đình chỉ cải tạo nhà ở, dành khoảng 150 m² để nuôi yến. “Sản lượng rất tốt, mỗi năm thu hơn 30 kg. Sau đó chúng tôi đầu tư thêm 2 nhà yến với tổng diện tích hơn 800 m². Tuy nhiên, 2 năm gần đây sản lượng giảm rõ rệt, có nhà giảm tới 40%, đàn yến tăng rất chậm”, anh Dũng nói.
Theo nhiều chuyên gia và người có kinh nghiệm, khu vực phía tây Gia Lai có điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển nghề nuôi chim yến như môi trường trong lành, khí hậu ôn hòa, diện tích rừng và đồng ruộng lớn, là nguồn cung cấp côn trùng dồi dào.
Chi phí đầu tư nhà yến ở Gia Lai khá lớn, khoảng 3,5 triệu đồng/m² xây dựng và 1,2 triệu đồng/m² cho thiết bị, chưa tính tiền đất. Nhiều hộ đã đầu tư hàng tỉ đồng. Thống kê chưa đầy đủ cho thấy khu vực này hiện có khoảng trên dưới 2.000 nhà yến, sản lượng khoảng 7.000 kg/năm, tập trung ở các địa bàn Chư Sê, Đức Cơ, Ia Pa, Chư Pah, Chư Prông, Krông Pa và Ayun Pa.
Theo tính toán của người nuôi yến lâu năm, một nhà yến Gia Lai thông thường phải mất khoảng 3 năm mới ổn định đàn và bắt đầu hoàn vốn. Tuy nhiên, nhiều nhà yến mới xây vài năm gần đây không đạt được mức tăng đàn như kỳ vọng, khiến thời gian hoàn vốn kéo dài hơn.
Việc nhà yến Gia Lai giảm sản lượng và đàn yến tăng chậm đã khiến nhiều nhà đầu tư chịu thiệt hại đáng kể.
Anh Nguyễn Văn Hiếu (phường Pleiku) đầu tư xây nhà yến tại xã Đức Cơ chia sẻ: “Chúng tôi mua đất hơn 500 triệu đồng, đầu tư thêm khoảng 1,5 tỉ đồng xây nhà yến. Nhưng sau 3 năm, mỗi năm chỉ thu vài trăm tổ, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng. Đây là khoản đầu tư thất bại, bán cũng khó mà giữ lại cũng không hiệu quả”.
Trong khi đó, anh Nguyễn Đình Kỳ (xã Ia Dom) cho biết gia đình đến với nghề nuôi yến từ năm 2015 một cách tình cờ. Sau khi thấy hiệu quả, gia đình tiếp tục đầu tư, nâng tổng diện tích lên hơn 1.000 m². “Trước đây giá yến thô 22 – 25 triệu đồng/kg, thu nhập ổn định. Nay giá chỉ còn 13 – 15 triệu đồng/kg, sản lượng lại giảm 20 – 30% trong 2 năm qua”, anh Kỳ nói.
Trao đổi với PV Thanh Niên ngày 14.4, ông Trần Phước Sỹ, Chủ tịch Hiệp hội yến sào Quảng Đà, xác nhận tình trạng nhà yến Gia Lai giảm sản lượng và số lượng đàn yến là có thật.
Theo ông Sỹ, nguyên nhân chính là biến đổi khí hậu và việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khiến côn trùng, nguồn thức ăn của chim yến, suy giảm. Điều này buộc chim phải bay xa tìm thức ăn, thậm chí chuyển sang khu vực khác có điều kiện tốt hơn.
Ngoài ra, việc phát triển nhà yến ở Gia Lai ồ ạt, thiếu kiểm soát trong những năm gần đây khiến số lượng nhà yến vượt quá khả năng đáp ứng của đàn chim, dẫn đến cạnh tranh và tăng đàn chậm.
“Thời điểm này, người dân không nên tiếp tục xây mới mà cần tập trung chăm sóc các nhà yến hiện có, như kiểm tra hệ thống âm thanh, phun sương tạo ẩm… để giữ đàn yến ổn định”, ông Sỹ khuyến nghị.
Ngày 21/4, ông Trần Văn Hưng, Phó giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, cho biết thông thường mùa mưa tại TP HCM và các tỉnh phía Nam bắt đầu trong khoảng 10-20/5. Năm nay, mưa có thể đến sớm ngay đầu tháng 5, do ảnh hưởng gió mùa tây nam.
Theo ông Hưng, các cơn mưa chuyển mùa thường đi kèm giông, sét, lốc xoáy, thậm chí mưa đá, người dân cần chủ động phòng tránh.
Năm ngoái, TP HCM ghi nhận trận mưa đầu mùa lớn nhất trong 8 năm vào ngày 10/5, kéo dài khoảng 90 phút, lượng mưa gần 230 mm, gây ngập sâu tại nhiều khu vực trũng thấp.
Những ngày qua, Nam Bộ xuất hiện nắng nóng gay gắt do áp thấp nóng phía tây mở rộng. Nhiệt độ tại một số khu vực như Thới An, Hóc Môn, Củ Chi, Gò Vấp, Thuận An, Thủ Dầu Một (Bình Dương cũ) lên 37-38 độ C; cảm nhận thực tế ngoài trời tại khu vực nội đô cao hơn do hiệu ứng bêtông, nhà cao tầng.
Dự báo, ngày 29-30/4, trung tâm TP HCM và các huyện vùng ven như Hóc Môn, Bình Chánh có khả năng xuất hiện mưa giông với xác suất 50-70%. Mưa xảy ra trong thời gian ngắn trên nền nhiệt cao có thể khiến thời tiết thêm oi bức, ngột ngạt.
Chiều 6-4, thông tin từ UBND xã Tân Kỳ, Nghệ An cho biết lực lượng cứu hộ cứu nạn địa phương và người dân đã tìm thấy thi thể ông Lê Văn D. (56 tuổi, ngụ xóm Phượng Kỳ, xã Tân Kỳ) trong khu vực rừng Lèn Rỏi.
Vị trí tìm thấy thi thể ông D. cách nhà ông D. khoảng 10km. Khu vực này có địa hình đồi núi hiểm trở, cây cối rậm rạp.
Cơ quan chức năng đang khám nghiệm hiện trường và làm thủ tục bàn giao thi thể nạn nhân cho gia đình mai táng.
Trước đó, Công an xã Tân Kỳ tiếp nhận tin báo từ gia đình cung cấp khoảng 6h sáng 3-4, ông D. đi khỏi nhà rồi mất liên lạc. Dù gia đình tổ chức tìm kiếm nhưng không có kết quả.
Tiếp nhận tin báo, Công an xã Tân Kỳ phối hợp lực lượng quân sự địa phương, các tổ bảo vệ an ninh trật tự cơ sở và người dân tổ chức tìm kiếm.
Tới chiều 4-4, lực lượng chức năng phát hiện xe máy của ông D. để lại gần khu vực chùa Tân Kỳ.
Một số thợ xây làm việc gần đó cho hay họ thấy một người có đặc điểm nhận dạng giống ông D. đi bộ vào khu vực rừng núi phía sau chùa.
Suốt bốn ngày qua, địa phương đã huy động hơn 200 người tham gia tìm kiếm, đồng thời sử dụng flycam để rà soát khu vực rừng núi phía sau chùa Tân Kỳ.
Theo gia đình, trước khi xảy ra sự việc, người thân không phát hiện ông D. có biểu hiện bất thường. Ông D. làm việc tại một xưởng điêu khắc lăng mộ ở địa phương.
Ngày 9.4, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Gia Lai cho biết đã hoàn tất thủ tục, chuyển hồ sơ vụ án "phá hoại chính sách đoàn kết" sang cơ quan có thẩm quyền đề nghị truy tố 4 bị can. Đây là diễn biến mới trong vụ án phá hoại chính sách đoàn kết, được lực lượng chức năng phát hiện và xử lý kịp thời, góp phần giữ vững an ninh trật tự tại địa phương.
Theo đó, 4 bị can gồm Rôh (63 tuổi, ở xã Ayun), Thông (34 tuổi, ở xã Bờ Ngoong), Di (85 tuổi, ở xã Lơ Pang) và Đinh Yum (63 tuổi, ở xã Bờ Ngoong) bị đề nghị truy tố về hành vi phá hoại chính sách đoàn kết. Trong số này, Di và Đinh Yum hiện ở nước ngoài nên bị đề nghị truy tố, xét xử vắng mặt theo quy định.
Kết quả điều tra xác định, từ năm 2019, các đối tượng Fulro lưu vong đã móc nối, chỉ đạo một số đối tượng trong nước nhằm phục hồi lực lượng, hướng tới mục tiêu ly khai, thành lập "nhà nước riêng" cho người Bahnar tại khu vực Tây nguyên. Đây được xác định là hành vi có tổ chức, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, trật tự.
Từ năm 2023 đến nay, các đối tượng tiếp tục gia tăng hoạt động, tuyên truyền, lôi kéo người dân tham gia tổ chức tự xưng "Bahnar Đêga Kon Kông". Nhóm này thu thập danh sách, gửi ra nước ngoài nhằm phục vụ mục đích kêu gọi sự can thiệp từ bên ngoài, qua đó làm phức tạp tình hình.
Dưới sự chỉ đạo từ bên ngoài, các đối tượng trong nước, trong đó có Rôh và Thông, đã tích cực phát triển lực lượng, hình thành 6 điểm nhóm tại hai xã Ayun và Bờ Ngoong với hơn 200 người tham gia. Các đối tượng còn thu thập danh sách hàng trăm người, đồng thời tiếp nhận tiền và nhiều vật dụng từ nước ngoài để phục vụ hoạt động, từng bước củng cố tổ chức.
Bị can Rôh và Thông bị đề nghị truy tố về hành vi phá hoại chính sách đoàn kết
ẢNH: TRỊ BÌNH
Cơ quan điều tra xác định Di và Đinh Yum giữ vai trò cầm đầu, thường xuyên liên lạc, cung cấp tài chính, phương tiện và định hướng hoạt động cho các đối tượng trong nước. Nhóm này lợi dụng vỏ bọc tôn giáo để tuyên truyền, lôi kéo người dân, phục hồi tổ chức Fulro và cái gọi là "Tin lành Đêga", từ đó gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.
Trước diễn biến phức tạp, Công an tỉnh Gia Lai đã triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, kịp thời phát hiện, ngăn chặn hoạt động ngay từ giai đoạn manh nha. Lực lượng an ninh phối hợp với chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân nhận diện rõ bản chất vụ việc, qua đó nhiều người đã từ bỏ, không tham gia.
Thượng tá Nguyễn Văn Đây, Trưởng phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Gia Lai, cho biết bản chất của "Bahnar Đêga Kon Kông" không phải tổ chức tôn giáo mà là thủ đoạn che giấu hoạt động của Fulro. Nếu không bị phát hiện, các đối tượng có thể mở rộng lực lượng, gây mất ổn định an ninh trật tự.
Việc điều tra, xử lý vụ án phá hoại chính sách đoàn kết thể hiện sự chủ động của lực lượng công an trong phòng ngừa, đấu tranh với các âm mưu lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo. Đồng thời, vụ việc cũng là lời cảnh báo về những thủ đoạn tinh vi nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, cần được nhận diện và ngăn chặn kịp thời.
