GS. TS Trần Thị Việt Nga, Viện trưởng – Viện Công nghệ cao Việt Nhật và giảng viên cao cấp tại khoa Kỹ thuật Môi trường, trường Đại học Xây dựng Hà Nội, được trao giải Kovalevskaia năm 2025, hồi tháng 3.
Giải thưởng mang tên nhà toán học người Nga – Sophia Kovalevskaia, để vinh danh những nhà khoa học nữ có thành tựu xuất sắc của Việt Nam.
Tại Đại học Xây dựng Hà Nội, chị Nga giảng dạy môn Xử lý nước thải, Hóa nước – Hóa môi trường, Công nghệ xử lý nước thải bậc cao và Quản lý tổng hợp nguồn nước. Hướng nghiên cứu của chị tập trung vào phát triển, cải tiến công nghệ xử lý nước và nước thải; quản lý nước và chất thải bền vững để đảm bảo an ninh năng lượng, thu hồi tài nguyên và thích ứng biến đổi khí hậu.
“Giải Kovalevskaia là giải thưởng mà tôi ao ước từ khi còn đi học. Tôi xúc động vì mình đã có vinh dự này sau gần 30 năm”, chị Nga nói.
Chị Nga có bố là GS. TSKH Trần Hữu Uyển, chuyên gia khoa học hàng đầu ngành Kỹ thuật cấp thoát nước. Thừa hưởng tinh thần học tập, nghiên cứu từ gia đình, chị sớm đam mê khoa học, khát khao khám phá những kiến thức mới.
Năm 1991, cô nữ sinh chuyên Hóa trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam thi vào Đại học Xây dựng Hà Nội, khoa Kỹ thuật hạ tầng và cấp thoát nước. Khi ấy, lựa chọn của chị giản đơn – muốn tiếp bước cha trong lĩnh vực mà ông đã dành cả đời nghiên cứu.
Càng học, chị càng thấy mình phù hợp, nhờ tư duy logic về kỹ thuật, được rèn giũa từ môi trường khoa học trong gia đình. Nền tảng chuyên Hóa cũng giúp chị nắm bắt tốt các quá trình hóa sinh trong xử lý và kiểm soát ô nhiễm nước.
Bên cạnh đó, kỹ thuật cấp thoát nước vốn là tổng hòa liên ngành kỹ thuật-xã hội, liên quan con người và môi trường, đòi hỏi hiểu biết nhiều chiều và có hệ thống. Đây đều là những vấn đề thách thức mà chị quan tâm, thôi thúc chị tiếp tục học lên cao, theo con đường nghiên cứu, giảng dạy.
Năm 1996, chị Nga tốt nghiệp xuất sắc, sau đó nhận học bổng du học thạc sĩ tại Viện Kỹ thuật Châu Á (AIT), Thái Lan. Trước ngày lên đường, nhiều người “rào” rằng học sâu về ngành này rất nặng. Nhưng chị Nga không thấy áp lực mà còn học đầy say mê.
“Khó khăn là điều bình thường trong cuộc sống. Thậm chí, đó luôn là động lực, cảm hứng để tôi nỗ lực”, chị Nga tâm niệm.
Ba năm sau, chị nhận học bổng tiến sĩ tại Đại học Tokyo – ngôi trường top 1 Nhật Bản, rồi làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ ở Đại học Liên Hiệp Quốc (JSPS), lĩnh vực Môi trường và Phát triển bền vững.
Theo chị Nga, mỗi giai đoạn trên chặng đường học thuật đều có những khó khăn, đòi hỏi chị có giải pháp riêng. Thời đại học và cao học, khi mọi nhiệm vụ đều rõ ràng, chị luôn cố gắng mở rộng kiến thức đã học, hoàn thành tốt hơn yêu cầu để tự chinh phục tri thức mới.
Còn khi trở thành một nhà khoa học độc lập, cần tự tìm hiểu và giải quyết vấn đề, chị “lăn lộn” để nhìn thấu đáo một bài toán. Khi đã ra được định hướng tốt nhất, “việc còn lại là tập trung và nỗ lực hết mình”.
Để hoàn thành những nghiên cứu mà nhiều người gọi là “thành tựu”, theo chị Nga, là hàng trăm, hàng nghìn lần thử nghiệm thất bại. Hiểu rằng đó là điều tất yếu trong khoa học, khi nghiên cứu không đạt kỳ vọng ban đầu, chị quay lại “lục lọi”, đánh giá phương pháp và thử từ đầu. Cứ như vậy, sau mỗi lần một thí nghiệm thành công là một lần chị được “thắp” thêm sự tự tin để đi tiếp.
Tới nay, chị đã thực hiện 21 đề tài, nhiệm vụ khoa học công nghệ các cấp, trong đó làm chủ nhiệm hai đề tài cấp Nhà nước, 6 cấp bộ. Mỗi nghiên cứu đều là “đứa con khoa học” mà chị dành nhiều tâm huyết, tiêu biểu là công trình phát triển công nghệ màng lọc MBR và AnMBR trong xử lý nước thải.
Theo chị Nga, công nghệ này có hiệu quả cao và mở ra nhiều tiềm năng ngoài xử lý và loại bỏ ô nhiễm. Nó giúp tái sử dụng nước cho những mục đích phi ăn uống (như nông nghiệp), đồng thời cho phép thu hồi những vật chất có ích để tái tạo sản phẩm phục vụ cuộc sống, ví dụ khí sinh học từ nguồn thải.
Trong lĩnh vực kỹ thuật, công nghiệp, môi trường, chị Nga nhận định hành trình đưa kết quả từ phòng thí nghiệm tới thực tế là rất dài. Nó đòi hỏi nguồn lực lớn để triển khai trên quy mô rộng, cùng sự hợp lực từ các cơ quan nhà nước và ý thức doanh nghiệp để môi trường được đặt vào đúng vị thế quan trọng.
Vì vậy, giải thưởng Kovalevskaia không chỉ là sự ghi nhận cho một cá nhân, mà còn cho một lĩnh vực đời sống rất quan trọng. Đây cũng là động lực để chị tiếp tục nghiên cứu, cống hiến cho phát triển xanh, sạch và bền vững.
Chị Nga cho rằng chất lượng nước luôn là vấn đề quan trọng ở tất cả cấp độ phát triển của xã hội, nên những nghiên cứu về nó sẽ không bao giờ dừng lại. Nữ giảng viên dự định tiếp tục tìm hiểu ứng dụng công nghệ màng trong xử lý nước thải để giải quyết những bài toán ngoài khả năng của công nghệ truyền thống.
Nhìn lại hành trình, chị Nga tin rằng nỗ lực trau dồi kiến thức nền tảng, mở rộng tri thức, và học cách bắt nhịp với những xu hướng nghiên cứu của thế giới chính là chìa khóa cho các bạn trẻ dấn thân vào con đường học thuật lâu dài.
“Nghiên cứu là gian lao, nhưng rất thú vị. Nếu yêu thích, không gì là không thể vượt qua”, chị Nga tâm niệm.
Chị cũng tin rằng, trong những nghiên cứu kỹ thuật liên quan tới đời sống, các nhà khoa học nữ có lợi thế ở khả năng thấu cảm, sự phối hợp hài hòa trong nhóm nghiên cứu và khả năng nhìn nhận thấu đáo. Dù phải gánh vác nhiều trách nhiệm, đó cũng là cơ hội quý để rèn luyện nỗ lực, sự kiên trì và khả năng tổ chức công việc hiệu quả.
“Khoa học rất bình đẳng. Có sự nỗ lực và tập trung sẽ giúp chúng ta thành công”, chị nói.
Từ hôm nay (18.4), ĐH Quốc gia TP.HCM mở cổng đăng ký dự thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026, kéo dài đến hết ngày 25.4.
Ngay thời điểm này, Báo Thanh Niên nhận được phản ánh của một số phụ huynh liên quan đến địa điểm thi. Gửi thông tin đến tòa soạn báo, một bạn đọc viết: "Đề nghị ở đợt thi thứ 2, ĐH Quốc gia TP.HCM sắp xếp cho học sinh được thi gần với trường họ học. Đợt 1 con tôi học ở phường Xuân Hòa nhưng thi tận quận Gò Vấp cũ. Như vậy bất tiện cho học sinh vì phải thức sớm đi sớm và khi về lại kẹt xe vì lượng xe đổ ra đi quãng đường dài rất nhiều. Chưa kể, phụ huynh phải mất 1 buổi để đi tìm trường, tìm đường đi cho thuận tiện".
Trước ý kiến này, tiến sĩ Nguyễn Quốc Chính, Giám đốc Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực có 57 cụm thi, 119 điểm thi với hơn 4.300 phòng thi. Địa điểm thi trải dài từ các tỉnh miền Bắc Trung bộ đến ĐBSCL tạo điều kiện thuận lợi cho thí sinh tham dự tại 15 tỉnh/thành phố gồm: TP.HCM, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang, Cần Thơ và Cà Mau.
"Theo nguyên tắc sắp xếp phòng thi của ĐH Quốc gia TP.HCM, thí sinh luôn là ưu tiên số 1. Theo đó, thí sinh được bố trí dự thi gần nhà, trường học nhất có thể và khoảng 99% thí sinh dự thi được đảm bảo nguyên tắc này. Tuy nhiên, trong một số trường hợp ngoài điều kiện cho phép, thí sinh có thể phải dự thi tại điểm thi xa hơn", tiến sĩ Chính nói.
Cũng theo tiến sĩ Chính, thực tế các năm trước, số lượng thí sinh dự thi đợt 2 chỉ bằng khoảng 50-60% so với đợt 1 nên việc bố trí phòng thi cho thí sinh đơn giản hơn. Tuy nhiên, một số địa phương sẽ không có điểm thi giống như ở đợt 1.
Để đăng ký dự thi đợt 2 kỳ thi đánh giá năng lực do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức, thí sinh thực hiện đăng ký trực tuyến tại trang thông tin điện tử của kỳ thi theo các bước sau:
Ngoài hình thức đăng ký bằng thẻ căn cước/CCCD, thí sinh có thể lựa chọn đăng ký bằng tài khoản Google. Thí sinh truy cập trang thông tin điện tử của kỳ thi, nhấn đăng ký ngay và chọn "G-Đăng ký bằng tài khoản google", sau đó nhập các thông tin cần thiết để hoàn tất việc đăng ký.
ĐH Quốc gia TP.HCM dự kiến tổ chức đợt 2 kỳ thi đánh giá năng lực vào ngày 24.5 tại 9 tỉnh, thành phố gồm: TP.HCM, Huế, Gia Lai, Khánh Hòa, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Đồng Nai, Đồng Tháp và An Giang. Thí sinh đã dự thi đợt 1 vẫn có thể đăng ký dự thi đợt 2 và sử dụng điểm thi đợt cao nhất để xét tuyển vào nhiều trường.
Ngày 12.4, tại thành phố Đà Nẵng, vòng chung kết Kỳ thi Olympic tin học miền Trung - Tây nguyên lần thứ VII - 2026 đã bế mạc sau 2 ngày tranh tài sôi nổi. Cuộc thi thu hút gần 1.000 thí sinh xuất sắc đến từ nhiều tỉnh, thành trên cả nước.
Kỳ thi do Trường đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông Việt - Hàn (VKU) - Đại học Đà Nẵng chủ trì, phối hợp cùng Hội Tin học Việt Nam, ICPC Việt Nam, Sở GD-ĐT thành phố Đà Nẵng và Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (thành phố Đà Nẵng) tổ chức, với sự đồng hành của các doanh nghiệp, tổ chức quốc tế.
Phát biểu tại lễ bế mạc, đại diện ban tổ chức nhấn mạnh kỳ thi năm nay diễn ra nghiêm túc, chuyên nghiệp, quy tụ 996 thí sinh xuất sắc được tuyển chọn từ hơn 3.000 học sinh của 34 tỉnh, thành. Các thí sinh thể hiện năng lực chuyên môn vững vàng, tư duy logic và tinh thần cạnh tranh lành mạnh.
Kỳ thi năm nay tổ chức 4 bảng thi gồm: AI Challenge, Siêu cúp, Chuyên tin và Không chuyên tin. Trong đó, bảng AI Challenge lần đầu được tổ chức theo hình thức hackathon, tập trung vào các nội dung AI như học máy (ML), thị giác máy tính (CV) và xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP), tạo điểm nhấn mới cho sân chơi học thuật.
Đề thi các bảng được xây dựng theo chuẩn học sinh giỏi quốc gia và quốc tế môn tin học, do đội ngũ chuyên gia của Hội Tin học Việt Nam, ICPC Việt Nam và Trường đại học VKU - Đại học Đà Nẵng phối hợp thực hiện, đảm bảo tính khoa học, phân loại và công bằng.
Kết quả chung cuộc, ban tổ chức đã trao hàng trăm huy chương và giải thưởng cho các bảng thi. Ở bảng AI Challenge, đội DoHaRaNa (Trường phổ thông năng khiếu - Đại học quốc gia TP.HCM) giành chức vô địch. Nhiều cá nhân xuất sắc ở các bảng Siêu cúp, Chuyên tin và Không chuyên tin cũng được vinh danh.
Bên cạnh đó, các giải thưởng cá nhân cao nhất (Championship) được trao cho 3 thí sinh dẫn đầu mỗi bảng, cùng nhiều giải thưởng Runner-Up, Third-Place và 60 giải Tài năng. Tổng giá trị giải thưởng lên đến 110 triệu đồng.
Ban tổ chức cũng trao giải nhất toàn đoàn cho các đơn vị có thành tích nổi bật, gồm: Trường THPT Chi Lăng (tỉnh Gia Lai), Trường THPT chuyên Nguyễn Tất Thành (tỉnh Quảng Ngãi) và Trường Phổ thông năng khiếu - Đại học quốc gia TP.HCM.
Đại diện doanh nghiệp đồng hành đánh giá cao năng lực và tinh thần vượt khó của các thí sinh, đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục hỗ trợ các hoạt động đào tạo, phát triển nguồn nhân lực công nghệ trong tương lai.
Theo ban tổ chức, kỳ thi không chỉ là sân chơi học thuật bổ ích mà còn góp phần phát hiện, bồi dưỡng nhân tài công nghệ thông tin, đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ.
Olympic tin học miền Trung - Tây nguyên lần thứ VII khép lại, tiếp tục khẳng định uy tín và quy mô ngày càng mở rộng, hướng tới chuẩn mực các kỳ thi quốc gia và quốc tế.
Hết ngày 17/4, thí sinh Hà Nội kết thúc thời gian đăng ký thi lớp 10. Điểm mới của năm nay là các em được đăng ký trực tuyến, nhìn thấy số lượng nguyện vọng vào từng trường theo thời gian thực.
Theo ghi nhận của VnExpress lúc 23h30 ngày 17/4, THPT Bắc Lương Sơn nhận nhiều nguyện vọng nhất - hơn 7.600, xếp ngay sau với chênh lệch không đáng kể là THPT Tự Lập với hơn 7.500.
13 trường khác đều có hơn 5.000 đăng ký, gồm Thọ Xuân, Đại Mỗ, Minh Quang, Đại Cường...
Đây chủ yếu là những trường nằm ở ngoại thành, nhiều năm lấy 3-5 điểm chuẩn mỗi môn, nên thường được học sinh đăng ký nguyện vọng 2 và 3. Riêng THPT Đỗ Mười là trường mới thành lập năm 2025, tuyển tràn tuyến trong năm đầu tuyển sinh.
Xét riêng số lượng nguyện vọng 1, THPT Yên Hòa được học sinh đăng ký nhiều nhất - gần 2.570, kế đó là Lê Quý Đôn - Hà Đông 2.295. Đây cũng là hai trường có tỷ lệ chọi (nguyện vọng 1 chia chỉ tiêu) cao nhất thành phố, lần lượt 1/3,36 và 1/3.
Những trường còn lại trong top 15 hầu hết nằm trong nhóm dẫn đầu điểm chuẩn (thường trên 8 điểm một môn) nhiều năm qua, như Kim Liên, Việt Đức, Phan Đình Phùng, Nhân Chính, Nguyễn Gia Thiều.
Riêng THPT Tùng Thiện, trường ba năm gần đây đều có điểm chuẩn dưới 7, bất ngờ đứng vị trí 12, xếp ngay trên là THPT Mỹ Đình. Cả hai trường này đều nhận khoảng 1.500 nguyện vọng 1, tăng 300 so với năm ngoái.
Năm nay, 147.000 học sinh Hà Nội tốt nghiệp THCS, tăng 20.000 so với năm ngoái. Chỉ tiêu lớp 10 công lập là hơn 78.300, tương đương 55%.
Kỳ thi diễn ra ngày 30-31/5, dự kiến Sở sẽ công bố điểm thi, điểm chuẩn lớp 10 trong tháng 6.
