Sáng 13/4, Liên đoàn Cờ tướng Trung Quốc (CXA) công bố thông báo án kỷ luật mới, đánh dấu đợt xử phạt thứ ba kể từ khi bê bối “mua bán độ” bị phanh phui. Đây là cuộc thanh lọc lớn nhất trong lịch sử cờ tướng tại quốc gia này, khi hàng loạt kỳ thủ đỉnh cao lần lượt bị cấm thi đấu chuyên nghiệp.
Đợt đầu tiên được công bố ngày 19/9/2024, khi “Vua cờ tướng” Vương Thiên Nhất và Đặc cấp đại sư Vương Dược Phi bị cấm thi đấu trọn đời. Đợt thứ hai có tới 41 cao thủ cờ tướng bị trừng phạt, ngày 12/1/2025.
Theo thông báo hôm 13/4, ba cái tên chịu án nặng nhất là Hồng Trí, Tạ Tĩnh và Từ Siêu. Tất cả đều bị cấm thi đấu trọn đời, đồng thời bị tước danh hiệu kỹ thuật do CXA phong cấp. Điều này đồng nghĩa họ vĩnh viễn không còn cơ hội tham gia bất kỳ giải đấu hay hoạt động nào do liên đoàn hoặc các đơn vị thành viên tổ chức. Án phạt cho ba kỳ thủ này không hẳn bất ngờ, vì họ đều đang phải ngồi tù vì mua bán độ.
Trong số này, Hồng Trí từng vô địch quốc gia năm 2005, là cao thủ hàng đầu suốt hai thập kỷ qua. Tạ Tĩnh nổi lên sớm, đăng quang quốc gia năm 2013 và được coi là truyền nhân cuối cùng của huyền thoại Hồ Vinh Hoa. Còn Từ Siêu là kỳ vương năm 2017, từng đánh bại nhiều đối thủ mạnh để bước lên đỉnh cao.
Không chỉ ba kỳ vương này, CXA cũng đưa ra án phạt với ba kỳ thủ khác ở những mức độ nhẹ hơn. Thân Bằng bị cấm thi đấu 8 năm, từ tháng 7/2024 đến tháng 7/2032, kèm theo việc tước danh hiệu kỹ thuật. Tưởng Xuyên, gương mặt nổi bật của cờ tướng Trung Quốc đương đại, nhận án cấm 5 năm, kéo dài đến tháng 7/2029. Trong khi đó, Từ Sùng Phong bị treo giò 2 năm.
Tưởng Xuyên gây chú ý đặc biệt, khi anh từng giao hữu và thắng kỳ thủ số một Việt Nam, Lại Lý Huynh. Sinh năm 1984 tại Ôn Châu, Tưởng Xuyên từng vô địch cá nhân Trung Quốc năm 2010, qua đó trở thành kỳ vương thứ 14 của nước này. Một năm sau, anh vô địch thế giới với thành tích bất bại (7 thắng, 2 hòa). Trong nhiều năm, Tưởng Xuyên cũng thường xuyên dẫn đầu bảng xếp hạng Elo quốc nội, thành tích những kỳ vương như Trịnh Duy Đồng, Hồng Trí hay Triệu Hâm Hâm chưa từng làm được.
Căn cứ vào các tài liệu do cơ quan công an và tư pháp chuyển giao, CXA xác minh nhiều kỳ thủ đã tham gia dàn xếp kết quả ván đấu thông qua hình thức đưa và nhận hối lộ. Những hành vi này gây tổn hại nghiêm trọng đến sự phát triển của môn cờ tướng, buộc tổ chức quản lý phải áp dụng các biện pháp kỷ luật mạnh tay nhằm lập lại trật tự.
Bê bối mua bán độ đã âm ỉ từ nhiều năm trước. Tháng 4/2023, một đoạn ghi âm lan truyền trên mạng cho thấy hai kỳ thủ bàn bạc về việc dàn xếp kết quả. Đến tháng 10 cùng năm, các danh thủ như Liễu Đại Hoa và Đảng Phỉ công khai lên tiếng, yêu cầu điều tra triệt để những dấu hiệu tiêu cực trong giới cờ.
Từ năm 2024 đến 2025, CXA đã hai lần công bố danh sách xử phạt, trong đó có những tên tuổi lớn như Triệu Hâm Hâm, Trịnh Duy Đồng hay Vương Thiên Nhất đều bị cấm thi đấu trọn đời và phải ngồi tù.
Nhiều kỳ thủ đã chi tiền để đối thủ buông cờ ở những ván đấu quan trọng nhằm cải thiện thành tích, tích lũy điểm số hoặc giành danh hiệu. Ngược lại, cũng có người nhận tiền để cố tình thua, tạo nên một mạng lưới dàn xếp phức tạp kéo dài nhiều năm. Một số vụ việc thậm chí diễn ra ngay tại các giải đấu danh giá nhất, bao gồm giải vô địch cá nhân quốc gia.
Giải hạng nhất 2025-2026 sẽ tiếp tục với vòng 14 từ ngày 10-4. CLB TP.HCM gặp Xuân Thiện Phú Thọ (16h) và Thanh Niên TP.HCM đối đầu Trẻ PVF-CAND (17h).
CLB TP.HCM xếp thứ 3 với 24 điểm và đang cạnh tranh quyết liệt vị trí thứ 2 với Bắc Ninh (25 điểm).
Giải hạng nhất mùa này có 1,5 suất lên hạng nên ngoài vị trí dẫn đầu khó chạm tới của Trường Tươi Đồng Nai thì các đội có thể hướng tới ngôi nhì bảng để đá trận play-off giành vé lên V-League.
Ngược lại, CLB Thanh Niên TP.HCM đang chìm sâu trong nỗi thất vọng khi mới chỉ có 4 điểm và xếp chót bảng.
Họ còn kém đội hạng 11 đến 4 điểm. Nếu không mau chóng cải thiện thành tích thì viễn cảnh xuống hạng hoàn toàn có thể xảy ra với họ.
Ngày 11-4 diễn ra hai cặp đấu của CLB Long An gặp Đại học Văn Hiến (16h) và Quy Nhơn United đối đầu Khatoco Khánh Hòa (18h).
Tâm điểm của vòng đấu là cuộc chạm trán giữa Trường Tươi Đồng Nai với CLB Đồng Tháp vào lúc 16h ngày 12-4. Trận đấu trễ nhất vòng thuộc về Quảng Ninh gặp Bắc Ninh (18h).
Xuân Trường và các đồng đội đang bay cao trên bảng xếp hạng khi dẫn đầu với 31 điểm, hơn đội nhì bảng Bắc Ninh đến 6 điểm. Nếu duy trì được phong độ thì tấm vé thăng hạng khó lòng thoát khỏi tay CLB Đồng Nai.
Đây là sự thay đổi đáng kể so với các mùa giải gần nhất. Ở những mùa giải liên tiếp gần đây, các đại diện của V-League chỉ được thi đấu ở Cúp C2 châu Á (AFC Champions League 2), không được dự Cúp C1 châu Á (AFC Champions League Elite). Tuy nhiên, từ mùa tới, Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) sẽ cấp 1 suất dự Cúp C1 châu Á cho bóng đá Việt Nam. Đại diện của V-League sẽ tham dự Cúp C1 châu Á 2026-2027 từ vòng play-off. Vượt qua vòng đấu này, đại diện của bóng đá Việt Nam sẽ giành quyền lọt vào vòng đấu bảng.
Ngoài bóng đá Việt Nam, những nền bóng đá khác thuộc khu vực phía Đông châu Á, có đại diện tham dự Cúp C1 châu Á mùa tới, có Nhật Bản (3 suất vào thẳng vòng bảng, 2 suất dự vòng đấu play-off), Hàn Quốc (3 suất vào thẳng, 1 suất đấu play-off), Thái Lan (3 suất vào thẳng), Trung Quốc (2 suất vào thẳng, 1 suất đá play-off), Úc (1 suất vào thẳng, 1 suất đá play-off), Malaysia (1 suất vào thẳng vòng bảng).
Hiện tại, V-League chưa xác định danh tính đội tham dự vòng play-off Cúp C1 châu Á, nhưng khả năng rất cao đội vô địch V-League 2025-2026 sẽ giành được quyền tham dự giải đấu danh giá nhất châu Á, tầm mức CLB, ở mùa giải 2026-2027.
Sự thay đổi ở Cúp C1 châu Á dẫn đến sự thay đổi ở Cúp C2 châu Á, đối với bóng đá Việt Nam. Từ mùa tới, chỉ có 1 đại diện của V-League tham dự Cúp C2 châu Á. Đại diện này của bóng đá Việt Nam sẽ vào thẳng vòng bảng. Đội bóng giành được quyền tham dự Cúp C2 châu Á 2026-2027 có thể là đội đoạt Cúp quốc gia 2025-2026, tùy thuộc vào quyết định của VFF, VPF và Ban tổ chức giải đấu nói trên.
Những sự thay đổi vừa nêu đến từ sự tăng hạng của V-League trên bảng xếp hạng các giải vô địch quốc gia tại châu Á, theo đánh giá của AFC. Thời gian gần đây, các đại diện của V-League gây tiếng vang tại các giải quốc tế, giúp cho V-League nói chung được cộng thêm điểm.
Các đội thuộc V-League, đặc biệt là các đội trong nhóm đầu như CLB Công an Hà Nội, Ninh Bình, Thể Công Viettel, Nam Định… không thiếu nguồn lực tài chính và không thiếu quyết tâm tiến xa ở các Cúp châu Á. Đấy chính là lý do để người hâm mộ hy vọng các đội bóng thuộc V-League sẽ tạo hình ảnh đẹp ở các Cúp châu Á mùa sau.
