Trong ba năm qua, thị trường xe điện hóa tại Việt Nam phát triển liên tục cả về doanh số lẫn lượng sản phẩm được giới thiệu. Bên cạnh loại hybrid tự sạc (HEV), ngày càng nhiều mẫu xe thuần điện (EV), xe hybrid sạc ngoài (PHEV) ra mắt, tạo thêm lựa chọn cho người dùng.
Giữa làn sóng điện hóa của thị trường, trạm sạc vẫn là một trong những yếu tố khiến người dùng cân nhắc nhất trước khi lựa chọn một mẫu xe nào đó. Cuộc đua hạ tầng trạm sạc trở nên sôi động hơn khi ngoài VinFast, nhiều hãng khác cũng đang đẩy mạnh đầu tư trong 2026 để xe EV, PHEV trở nên dễ tiếp cận hơn với người dùng.
Các mô hình trạm sạc phổ biến
Mạng lưới trạm sạc cho ôtô điện hóa tại Việt Nam hiện chia làm ba nhóm chính: hãng tự đầu tư, đơn vị phân phối đầu tư và công ty cung cấp (bên thứ ba) đầu tư.
Hình thái do hãng triển khai hiện chỉ có VinFast thông qua V-Green, công ty được tách ra từ bộ phận phát triển trạm sạc và giờ đây hoạt động độc lập, đóng vai trò tạo dựng mạng lưới, cung ứng sạc cho người dùng cá nhân hãng xe Việt. Bên cạnh đó là đội xe dịch vụ của Xanh SM, một công ty do tỷ phú Phạm Nhật Vượng sáng lập.
Tính đến hết 2025, VinFast cho biết đã lắp đặt tổng cộng 150.000 cổng sạc (hãng không nói rõ số trạm) cho ôtô, xe máy trên toàn quốc. Đây là con số lớn nhất xét về hạ tầng sạc mà một hãng thiết lập Việt Nam. VinFast chưa có ý định mở cho xe các thương hiệu khác sạc chung.
Hình thái thứ hai là đại lý bán lẻ hoặc đơn vị phân phối tự đầu tư. Đây là mô hình khá phổ biến trên thị trường bởi trừ VinFast, các hãng xe bán ở Việt Nam đều không tự xây trạm sạc.
Đại lý các hãng bán xe điện như BYD, Ford, Geely, Omoda & Jaecoo, Audi, Porsche, Mercedes, BMW… đều tự đầu tư và vận hành trạm sạc với quy chuẩn từ hãng mẹ. Có hãng (thông qua đại lý) cho phép xe thương hiệu khác sạc chung, số khác chưa mở.
Ngoài đại lý, chủ xe có thể sạc ở trạm công cộng do các công ty cung ứng dịch vụ sạc (gọi tắt là bên thứ ba) cung cấp. Số ít hãng xe sang như Porsche, Mercedes phối hợp với các công ty này để xây dựng trạm sạc với yêu cầu về mặt bằng, chỗ đỗ, nơi dừng, nghỉ theo tiêu chuẩn cho khách cao cấp.
Số lượng trạm sạc công cộng tại Việt còn khá ít ỏi. Theo số liệu của Trạm EV, một ứng dụng về tìm kiếm trạm sạc cho xe điện tại Việt Nam, hiện có gần 620 trạm sạc công cộng cho người dùng ôtô cần sạc điện. Với VinFast, con số gấp gần 22 lần với khoảng 13.577 trạm sạc trên toàn quốc.
Số lượng trạm sạc, cổng sạc cho xe điện hóa dự kiến sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới khi các hãng tiếp tục mở rộng quy mô. Ví dụ như VinFast, thương hiệu bán nhiều xe điện nhất tại Việt Nam, cho biết kế hoạch đầu tư 99 “siêu trạm sạc” dọc các tuyến quốc lộ trong 2026. Mỗi trạm trang bị 100 súng sạc công suất 150 kW.
Omoda & Jaecoo Việt Nam, liên doanh giữa Chery (Trung Quốc) và tập đoàn Geleximco, nói sẽ lắp đặt 80 trạm sạc trên toàn quốc trong 2026, tăng hơn 5 lần so với hiện nay. Công ty này mới bán xe PHEV với số lượng nhỏ, chưa có EV, nhưng đang xây dựng trạm sạc để chuẩn bị cho các sản phẩm điện hóa mới sắp phân phối.
TMT, công ty hiện phân phối xe điện của các thương hiệu thuộc liên doanh SAIC – GM – Guangxi Auto (SGMW) cho biết kế hoạch triển khai 30.000 trạm sạc trên cả nước và chia thành hai giai đoạn, trong 5 năm, bắt đầu từ tháng 6/2025. Công ty E-Green (thuộc TMT) triển khai việc này và hiện một số đại lý bán xe Wuling đã có trụ sạc.
Không chỉ thực hiện riêng lẻ, các hãng còn liên kết với nhau để chia sẻ trạm sạc. Ví dụ như Ford Việt Nam và Tasco Auto, đơn vị đang phân phối các hãng thuộc tập đoàn Geely như Geely, Lynk & Co, Volvo và sắp tới là Zeekr, Lotus, vừa ký biên bản ghi nhớ (MOU) hôm 8/4 về chia sẻ hạ tầng trạm sạc, cho phép chủ xe có thể sạc ở các đại lý khác nhau dù không chung thương hiệu. Tasco Auto sở hữu Savico, một ông lớn phân phối ôtô tại Việt Nam, trong đó có nhiều đại lý Ford.
Tính đến tháng 4, các đại lý của Ford và Tasco có tổng cộng 32 trạm sạc nhanh DC đang vận hành. Đến hết năm 2026, Tasco Auto dự kiến hoàn tất hơn 55 trụ sạc DC. Cùng 34 trụ sạc từ phía Ford, mạng lưới chia sẻ, dùng chung cho người dùng các thương hiệu thuộc liên minh này tăng lên 89 điểm sạc.
Cầu tăng, cung tăng
Hạ tầng trạm sạc cho xe điện tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc. Không chỉ kẻ dẫn dắt cuộc chơi VinFast, trạm sạc còn thu hút nhiều hãng khác tham gia khi người dùng có xu hướng ngày càng dễ chấp nhận xe điện như một phương tiện thay thế xe xăng, dầu, đặc biệt ở các đô thị lớn.
“Tôi nghĩ giai đoạn làm quen với xe điện của khách hàng đã qua”, ông Nguyễn Quang Khải, tổng giám đốc Phú Mỹ Ford, đánh giá. “Bây giờ là thời điểm thích hợp để các công ty đầu tư vào trạm sạc. Mạng lưới vận hành tốt, độ phủ rộng và tiện dụng thì xe điện sẽ dễ bán hơn”.
Theo ông Khải, việc các hãng, đại lý bắt tay chia sẻ trạm sạc là một xu hướng tự nhiên nhằm tận dụng sức mạnh của nhau. Một chiếc xe của một thương hiệu có thể sạc ở bất cứ đại lý của thương hiệu nào khác luôn là điều khách hàng mong muốn. Cái họ cần là sự đa dạng về điểm sạc, giảm bớt thời gian tìm kiếm, chờ đợi.
Với mô hình trạm sạc được đầu tư bởi đại lý hoặc đơn vị phân phối hãng xe đó, việc tối ưu chi phí vận hành và tạo ra nguồn thu từ nhu cầu sạc của người dùng các hãng khác là nguyên nhân khiến nhiều nơi “mở cửa”. Như trạm sạc tại các đại lý Omoda, Jaecoo, Wuling hiện không chỉ xe của hãng, mà những thương hiệu khác cũng có thể sử dụng. Việc ký kết giữa FVN và Tasco Auto cũng mở ra mô hình tương tự trong thời gian tới.
Ông Phan Duy, giám đốc kỹ thuật của Trạm EV nói rằng, việc đầu tư một trạm sạc DC (thường từ 2 trụ trở lên) tốn chi phí hàng tỷ đồng. Để khai thác hiệu quả, trạm sạc cần có lượng khách lớn và ổn định. Nếu bản thân một hãng nào đó còn yếu về tệp khách, cách mở rộng là bắt tay với hãng khác.
“Nếu chỉ duy trì sạc cho một thương hiệu khi lượng người dùng thường xuyên còn thấp thì đầu tư cho trạm sạc là không hiệu quả”, ông Duy nói. “Nhưng với những thương hiệu có doanh số lớn, sở hữu một đội xe sử dụng thường xuyên trạm sạc như VinFast thì lại khác”.
So với các hãng có quy mô doanh số xe điện nhỏ, VinFast hiện dẫn đầu thị trường Việt với thị phần gần 30% (số liệu 2025), tương đương hơn 175.000 xe bán ra. Vị thế số một doanh số của VinFast không chỉ ở mảng xe điện, mà còn toàn ngành xe nói chung.
VinFast đang tận dụng trạm sạc như một yếu tố cộng hưởng cho hệ sinh thái vận hành bằng điện. Và hãng hiện chưa có ý định chia sẻ cho hãng khác sử dụng khi dung lượng người dùng đủ lớn và tiếp tục tăng.
Mạng lưới trạm sạc phủ khắp Việt Nam và đang đầu tư thêm giúp hãng Việt tạo ra một thế mạnh áp đảo so với phần còn lại, xét về khả năng đáp ứng nhu cầu sạc. Chưa kể hãng đang miễn phí sạc cho người dùng đến hết tháng 2/2029, tối đa 10 lần sạc một tháng.
Theo các chuyên gia trong ngành, quy hoạch mạng lưới, ban hành các tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn cho trạm sạc, tiến tới mô hình dùng chung là hình thái lý tưởng cho một thị trường xe điện. Đây gần như là vai trò dành cho nhà nước. Nhưng khi chưa có, các hãng, đơn vị phân phối phải tự xây hệ sinh thái cho mình để thuyết phục người dùng sử dụng xe điện. Trong đó, trạm sạc đóng vai trò quan trọng, bên cạnh chất lượng sản phẩm, giá, dịch vụ hậu mãi.
Theo tờ News của Úc, một người cha tại Sydney, bang New South Wales, đã bày tỏ sự bức xúc sau khi nhận giấy phạt nguội lên tới 2.115 AUD (38,2 triệu đồng) khi camera AI phát hiện con gái ông đeo dây an toàn không đúng cách khi ngồi trên xe.
Người này là Craig Cobb, làm trong lĩnh vực tài chính. Ông cho biết đã nhận giấy phạt qua đường bưu điện và chia sẻ lại hình ảnh vi phạm lên mạng xã hội X.
Theo ông Cobb, con gái tuổi teen của ông vẫn thắt dây an toàn, nhưng đặt dây chéo dưới cánh tay thay vì vắt qua vai theo đúng quy định.
"Không phải là không thắt dây, mà là thắt không đúng cách", ông viết, đồng thời cho rằng tình huống có thể xảy ra khi hai cha con đang hát trên xe.
Theo hướng dẫn của cơ quan giao thông bang New South Wales, phần dây ngang phải nằm trên xương hông, còn dây chéo phải vắt qua ngực và giữa vai. Tuy nhiên, hình ảnh được chia sẻ cho thấy dây chéo nằm thấp hơn vị trí tiêu chuẩn.
Dù vậy, ông Cobb cho biết điều khiến ông không hài lòng không phải là việc bị xử phạt, mà là cách vận hành của hệ thống camera AI.
Ông cho rằng đây chỉ là công cụ nhằm tăng nguồn thu cho chính phủ và tuyên bố sẽ khiếu nại vì cho rằng hình ảnh không đủ rõ ràng để kết luận vi phạm.
Vụ việc nhanh chóng thu hút nhiều ý kiến trái chiều. Một số người đồng tình, cho rằng mức phạt là quá cao và mang tính "tận thu". Trong khi đó, nhiều ý kiến khác cho rằng việc đeo dây an toàn đúng cách là kiến thức cơ bản cần được tuân thủ, đặc biệt để đảm bảo an toàn.
Theo quy định tại bang New South Wales, lỗi liên quan đến dây an toàn thường bị phạt khoảng 423 AUD (7,7 triệu đồng) và trừ 3 điểm bằng lái. Tuy nhiên, nếu phương tiện đăng ký dưới tên doanh nghiệp, mức phạt có thể tăng lên 2.115 AUD (38,2 triệu đồng).
Cơ quan giao thông bang từ chối bình luận cụ thể về trường hợp này, nhưng cho biết các vi phạm liên quan đến dây an toàn đã giảm kể từ khi áp dụng hệ thống camera AI.
Trong năm 2025, gần 0,1% phương tiện bị kiểm tra ghi nhận hành vi không thắt dây an toàn, giảm so với mức 0,14% trước đó. Giới chức cũng cho biết hệ thống camera mới đã được nâng cấp góp phần nâng cao hiệu quả giám sát và cải thiện an toàn giao thông.
Một người đàn ông tại bang Ohio (Mỹ) đã khiến mạng xã hội chú ý khi tự biến chiếc sofa trong phòng khách thành xe điện, có thể đạt tốc độ tới 56km/h.
Nhân vật chính, Dalton Thompson, cho biết anh nảy ra ý tưởng về chiếc ghế điện chạy được sau khi cảm thấy bức xúc với thời gian chờ đợi và chi phí phát sinh từ các ứng dụng giao đồ ăn. Thay vì đặt hàng, anh quyết định "tự đi lấy" bằng một phương tiện không giống ai.
Chiếc sofa điện được chế tạo từ khung thép, kết hợp với động cơ của ván trượt điện công suất cao. Hệ thống lái là tay lái scooter được chỉnh sửa, đặt xuyên qua phần đệm ghế. Toàn bộ thiết kế nhằm phục vụ các chuyến đi ngắn trong khu vực lân cận.
Trong các thử nghiệm ban đầu trên đường nhựa, "chiếc xe" này đạt tốc độ tối đa 56km/h, đủ để đi cùng dòng xe trong khu dân cư. Thompson thậm chí đã lái chiếc sofa đến một cửa hàng thức ăn nhanh để đặt và nhận đồ ăn ngay tại “ghế lái”.
Không chỉ gây ấn tượng về ý tưởng, chiếc sofa điện còn chứng minh được độ chắc chắn khi có thể chở nhiều người mà vẫn vận hành ổn định.
Tuy nhiên màn thử nghiệm sớm bị gián đoạn, khi cảnh sát địa phương yêu cầu dừng xe để kiểm tra. Vấn đề được đặt ra là liệu một chiếc sofa gắn động cơ có được xem là đồ chơi hay là phương tiện cơ giới chưa đăng ký.
Dù ghi nhận chất lượng chế tạo ấn tượng, lực lượng chức năng cho rằng phương tiện này không đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn để lưu thông, như hệ thống đèn hay tín hiệu. Cuối cùng, Thompson được yêu cầu đưa chiếc sofa về sử dụng trong khu vực tư nhân.
Trước đó anh lập luận rằng chiếc ghế độc đáo của mình tương tự xe đạp điện hoặc scooter điện, nhưng quan điểm này không được chấp nhận.
Chiếc sofa có thể di chuyển ngang tốc độ giao thông trong khu dân cư, đồng thời vẫn giữ được sự ổn định - Ảnh cắt từ video: Dalton Thompson
Dù gặp rắc rối pháp lý, chiếc sofa điện vẫn được một đơn vị trưng bày xe định giá khoảng 10.000 USD (263,4 triệu đồng) nhờ thiết kế độc đáo và mức độ lan truyền trên mạng xã hội.
Câu chuyện này phản ánh xu hướng đang nổi lên trong cộng đồng DIY, nơi nhiều người tận dụng pin và động cơ điện để "cơ giới hóa" các vật dụng đời thường. Với linh kiện ngày càng dễ tiếp cận, việc chế tạo phương tiện cá nhân giá rẻ đang trở nên phổ biến hơn.
Dẫu vậy, ranh giới giữa sáng tạo cá nhân và quy định pháp luật vẫn là thách thức lớn. Trường hợp của Thompson cho thấy dù ý tưởng có táo bạo đến đâu, việc đưa vào sử dụng ngoài đường công cộng vẫn cần đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn và đăng ký theo quy định.
Chiếc sofa điện vì thế hiện chỉ dừng lại ở vai trò một nguyên mẫu thú vị - minh chứng cho khả năng sáng tạo, nhưng cũng là lời nhắc về giới hạn pháp lý trong giao thông hiện đại.
Bộ Xây dựng đang chủ trì lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo Thông tư mới, thay thế cho Thông tư 47/2024/TT-BGTVT. Theo kế hoạch, thời gian lấy ý kiến từ các cơ quan, đơn vị và bạn đọc diễn ra từ ngày 8.4.2026 đến hết 21.4.2026. Nếu được thông qua, đây là bước đi quan trọng nhằm đồng bộ hóa các quy định kiểm định cho xe cơ giới và xe máy chuyên dùng hiện nay.
"Điểm sáng" trong văn bản dự thảo lần này nằm ở khoản 5, điều 20, quy định về 13 trường hợp xe cơ giới cải tạo nhưng không phải lập hồ sơ thiết kế (cụ thể quy định từ điểm a đến điểm n). Theo đề xuất, các trường hợp này có thể phân thành 4 nhóm cải tạo, độ xe chính dựa trên nhu cầu thực tế của người dùng.
Nhóm 1 tập trung vào các thiết bị hỗ trợ lái và an toàn (điểm a, m). Theo đó, xe được phép lắp đặt, thay thế hoặc tháo bỏ bàn đạp phanh phụ trên xe tập lái thông qua liên kết cơ khí với bàn đạp chính. Tương tự, việc gắn thiết bị giám sát thời gian và quãng đường (DAT) hay hệ thống cảnh báo chống bỏ quên trẻ em trên xe cũng được miễn hồ sơ thiết kế, miễn là hệ thống điện được kết nối an toàn qua cầu chì bảo vệ.
Nhóm thứ 2 liên quan đến cải tạo ngoại thất và trang bị phụ trợ (điểm b, d, g, n). Đáng chú ý, dự thảo đề xuất cho phép xe bán tải (pickup) lắp đặt, thay thế hoặc tháo bỏ nắp thùng hàng, dù có thay đổi kích thước lòng thùng vượt quá sai số nhưng không làm thay đổi kích thước bao của xe. Các phụ kiện như giá nóc (lắp theo hướng dẫn nhà sản xuất), mui gió trên nóc ca-bin ô tô hay trang bị phục vụ vận chuyển vật liệu nổ công nghiệp trên xe tải thông dụng cũng được nới lỏng thủ tục, không đòi hỏi hồ sơ thiết kế phức tạp.
Nhóm 3 nói đến hệ thống đèn chiếu sáng và nhiên liệu (điểm k, c). Dự thảo đề xuất cho phép thay thế cụm đèn pha bằng loại khác đã được chứng nhận hoặc công bố hợp quy, có công suất tương đương và không cần gia công thay đổi kết cấu xe. Ngoài ra, các xe đã cải tạo hệ thống nhiên liệu khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) hoặc khí thiên nhiên nén (CNG) nay muốn tháo bỏ để trở về sử dụng hệ thống nhiên liệu nguyên bản của nhà sản xuất cũng sẽ được miễn lập hồ sơ thiết kế.
Nhóm 4 liên quan đến kết cấu thùng hàng và hệ thống thủy lực (điểm đ, e, l, h, i). Cụ thể, dự thảo đề xuất miễn hồ sơ cho việc lắp đặt, tháo bỏ thùng dầu và hệ thống ống thủy lực trên xe đầu kéo để phục vụ nâng hạ thùng hàng của sơ-mi rơ-moóc. Các trường hợp thay đổi vật liệu bọc lót thùng làm thay đổi khối lượng bản thân, thay đổi vị trí cửa xếp dỡ hàng hóa hoặc cắt giảm thể tích thùng hàng của xe tải tự đổ cho phù hợp quy chuẩn cũng được đơn giản hóa thủ tục.
Đặc biệt, xe có sai lệch thông số khối lượng so với đăng ký nhưng hình ảnh phù hợp với chứng nhận kiểm định gần nhất hoặc xe muốn hoàn nguyên về trạng thái trước cải tạo cũng được áp dụng quy định này.
Việc mở rộng các trường hợp được miễn lập hồ sơ thiết kế là một bước tiến mới trong tư duy quản lý. Quy định này không chỉ giúp Cục Đăng kiểm Việt Nam giảm bớt áp lực xử lý mà còn giúp chủ phương tiện tiết kiệm thời gian chờ đợi.
