Ấn Độ ngày 1/4 khởi động đợt tổng điều tra quy mô lớn để thống kê dân số, lần đầu tiên kể từ khi Cơ quan Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc xác định nước này vượt Trung Quốc, trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới năm 2023 với khoảng 1,4 tỷ người.
Cuộc điều tra đặt ra thách thức hậu cần khổng lồ do quy mô dân số lớn, đa dạng và diện tích rộng lớn của Ấn Độ. Giới chức nước này dự kiến công bố kết quả trong năm 2027, nhưng chưa ấn định thời điểm cụ thể.
Ấn Độ điều tra dân số 10 năm một lần kể từ năm 1881, khi còn dưới sự cai trị của Anh. Trong cuộc tổng điều tra gần nhất năm 2011, Ấn Độ ghi nhận dân số hơn 1,2 tỷ người, nhưng từ đó đến nay chưa tiến hành cuộc điều tra dân số nào tương tự.
Trong 15 năm qua, cơ cấu nhân khẩu học Ấn Độ đã thay đổi đáng kể, khi hơn 40% dân số dưới 25 tuổi, và dữ liệu từ Liên Hợp Quốc cho thấy độ tuổi trung vị ở nước này năm 2023 chỉ khoảng 28, trẻ hơn gần 10 năm so với Trung Quốc. Điều này tạo nên lợi thế dân số, tiềm năng thúc đẩy tăng trưởng nhờ cơ cấu độ tuổi thuận lợi.
Ấn Độ dự kiến chi 1,2 tỷ USD cho cuộc tổng điều tra lần này, huy động hơn ba triệu nhân viên đến từng nhà thu thập dữ liệu. Họ sẽ rà soát hơn 640.000 ngôi làng và 9.700 thị trấn, thành phố, từ các khu dân cư đông đúc đến những cộng đồng hẻo lánh.
Để quản lý khối lượng công việc khổng lồ, quá trình được chia thành hai giai đoạn, triển khai tại toàn bộ 28 bang và 8 vùng lãnh thổ do chính quyền liên bang quản lý.
Tại cuộc họp báo ở New Delhi ngày 31/3, lãnh đạo cơ quan thống kê dân số Ấn Độ Mritunjay Kumar Narayan cho biết giai đoạn đầu, diễn ra từ ngày 1/4 đến tháng 9, nhằm lập danh sách đầy đủ hộ gia đình, đồng thời thu thập thông tin về điều kiện nhà ở và các tiện ích như nước, điện, vệ sinh và Internet.
Giai đoạn thứ hai sẽ thống kê từng cá nhân. Nhân viên điều tra sẽ thu thập thông tin như tên, tuổi, giới tính, ngày sinh, tình trạng hôn nhân, trình độ học vấn, nghề nghiệp, tôn giáo, phân tầng xã hội, tình trạng khuyết tật và lịch sử di cư. Giai đoạn này dự kiến diễn ra từ tháng 2/2027, hoàn tất vào ngày 31/3/2027. Các khu vực có tuyết vào mùa đông sẽ được khảo sát sớm hơn từ tháng 9 năm nay.
Cuộc khảo sát của những ‘lần đầu tiên’
Cuộc khảo sát hiện tại là lần đầu tiên Ấn Độ số hóa hoàn toàn quy trình. Nhân viên sẽ sử dụng thiết bị di động để thu thập dữ liệu thông qua một ứng dụng, loại bỏ nhu cầu dùng biểu mẫu giấy.
Đây cũng là lần đầu tiên người dân có thể tự khai thông tin trực tuyến trên website hỗ trợ 16 ngôn ngữ được sử dụng phổ biến ở Ấn Độ. Dù điều tra viên vẫn sẽ đến từng hộ để xác minh, người dân có thể tiết kiệm đáng kể thời gian so với việc phải tham gia một cuộc phỏng vấn đầy đủ.
Lần đầu tiên kể từ năm 1931, Ấn Độ sẽ đưa yếu tố đẳng cấp trở lại điều tra dân số, điều gây bất ngờ bởi nước này đã cấm phân chia xã hội thành các đẳng cấp từ năm 1950.
Hệ thống phân chia đẳng cấp truyền thống tại Ấn Độ đã tồn tại hàng nghìn năm và vẫn chi phối rõ rệt trong đời sống ở nước này, từ các nhóm xã hội, nhóm hẹn hò, đến cơ hội giáo dục, việc làm.
Hệ thống này có nguồn gốc từ kinh Vệ Đà, phân chia người dân theo thứ bậc, quy định nghề nghiệp, nơi sinh sống và đối tượng kết hôn của một người dựa theo đẳng cấp của gia đình mà người đó sinh ra.
Hệ thống này gồm 4 đẳng cấp chính và hàng nghìn nhánh phụ, trong đó Brahmin, gồm các tăng lữ và học giả Bà La Môn là đẳng cấp cao nhất, rồi đến Kshatriya (vua chúa, chiến binh), Vaishya (thương nhân, điền chủ), Shudra (lao động phổ thông, phục vụ ba đẳng cấp trên).
Thấp nhất là Dalit, thậm chí còn không được xếp vào 4 đẳng cấp chính trong kinh Vệ Đà. Những người thuộc tầng lớp này bị xem là “không thể đụng tới”, xếp ngoài lề xã hội, chịu kỳ thị nặng nề, không được tham gia các nghi lễ và phải làm những công việc như nhặt rác, dọn chất thải.
Ấn Độ những năm qua đã cố gắng xóa bỏ hệ thống đẳng cấp này bằng cách đưa ra một loạt thay đổi trong hiến pháp, cũng như thiết lập các nhóm đẳng cấp mới như người nghèo, thanh niên, phụ nữ và nông dân, làm cơ sở cho các chính sách hỗ trợ.
Nước này hiện áp dụng các chính sách hạn ngạch, dành một tỷ lệ nhất định việc làm trong khu vực nhà nước và chỉ tiêu giáo dục cho các nhóm ở vị thế thấp hơn. Vì vậy, việc thống kê các nhóm này được một số người coi là cần thiết để đảm bảo đại diện chính trị và quyền lợi xã hội.
Nhưng nội dung này cũng làm dấy lên tranh luận về việc liệu việc thống kê đẳng cấp có giúp cải thiện tình trạng của các nhóm yếu thế hay ngược lại, làm sâu sắc thêm chia rẽ xã hội.
Chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi và đảng cầm quyền BJP ban đầu phản đối việc đưa yếu tố đẳng cấp vào điều tra dân số. Tuy nhiên, ông đã thay đổi lập trường sau sức ép từ phe đối lập.
Dữ liệu thu thập trong năm nay sẽ ảnh hưởng đến cách các chính sách ưu tiên xã hội được triển khai nhằm hỗ trợ các nhóm ở vị thế thấp hơn trong thập kỷ tới. Ngoài ra, kết quả điều tra còn có thể vẽ lại bản đồ chính trị, tái phân bổ quyền lực tại Ấn Độ.
Giới chức sẽ dựa vào dữ liệu để điều chỉnh số ghế quốc hội của mỗi bang theo quy mô dân số. Những bang có dân số tăng nhanh sẽ có thêm ghế, trong khi các bang tăng trưởng chậm có thể mất đi ảnh hưởng. Một số bang từng thành công trong việc kiểm soát dân số lo ngại sẽ bị giảm số ghế đại diện tại quốc hội sau cuộc tổng điều tra dân số.
Cuộc điều tra dân số cũng là nền tảng cho một đạo luật năm 2023, hiện chưa được triển khai, nhằm dành một phần ba số ghế trong quốc hội và các nghị viện bang cho phụ nữ.
"Tàu hàng Touska treo cờ Iran hôm nay cố gắng vượt vòng phong tỏa của hải quân Mỹ, song không thành công. Tàu khu trục USS Spruance bám theo Touska và yêu cầu dừng lại, nhưng thủy thủ đoàn Iran từ chối tuân lệnh, nên chiến hạm Mỹ đã bắn thủng phòng máy của phương tiện", Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social hôm 19/4.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ, sau đó công bố video khu trục hạm USS Spruance di chuyển song song với tàu Touska. Sĩ quan liên lạc Mỹ nói qua điện đàm rằng "tàu Touska, yêu cầu rời khỏi phòng máy, chúng tôi chuẩn bị khai hỏa", trước khi USS Spruance nã ít nhất 3 phát đạn pháo 127 mm về phía mục tiêu.
"Khu trục hạm USS Spruance tiếp cận tàu Touska khi phương tiện di chuyển với tốc độ 31 km/h hướng đến cảng Bandar Abbas. Lực lượng Mỹ đã phát cảnh báo nhiều lần rằng tàu hàng treo cờ Iran đang vi phạm lệnh phong tỏa. Thủy thủ đoàn không tuân thủ cảnh báo trong suốt 6 tiếng", CENTCOM thông báo.
Binh sĩ thuộc Đơn vị Thủy quân lục chiến Viễn chinh số 31 của Mỹ đã đổ bộ và kiểm soát tàu.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, "đầu não tối cao" của các lực lượng vũ trang Iran, xác nhận thông tin về sự việc. "Mỹ đã vi phạm lệnh ngừng bắn và thực hiện hành vi cướp biển nhằm vào tàu thương mại Iran trên biển Oman. Lực lượng vũ trang Iran sẽ sớm trả đũa hành động của quân đội Mỹ", cơ quan này cho hay.
Dữ liệu trên trang theo dõi hàng hải Marine Traffic cho thấy khoảng 6 tiếng trước khi ông Trump đưa ra thông báo, tàu Touska đang ở cách thành phố Chabahar tại miền nam Iran khoảng 45 km. Trang Tanker Tracker cho thấy Touska đã khởi hành từ Malaysia.
Sự việc xảy ra trong lúc căng thẳng leo thang ở eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch đối với nguồn cung dầu mỏ và khí đốt cho toàn thế giới. Khu vực này đã bị đóng cửa gần như hoàn toàn sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch nhằm vào Iran ngày 28/2.
Quân đội Mỹ ngày 13/4 bắt đầu nỗ lực chặn tàu thuyền đến và đi từ các cảng của Iran, sau khi cuộc đàm phán ở Pakistan hai ngày trước đó kết thúc mà không có kết quả và Iran từ chối mở cửa trở lại tuyến đường biển trọng yếu nói trên.
Iran ngày 17/4 thông báo mở cửa eo biển Hormuz để hoan nghênh lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon có hiệu lực, song tiếp tục phong tỏa tuyến hàng hải này chỉ sau một ngày để đáp trả chiến dịch ngăn chặn cảng biển do Mỹ thực thi.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei tuyên bố Mỹ phong tỏa các cảng và bờ biển của Iran không chỉ vi phạm lệnh ngừng bắn do Pakistan làm trung gian, mà còn là "hành động bất hợp pháp, phạm tội và trừng phạt tập thể người dân".
Liu, cư dân Bắc Kinh, năm ngoái đặt một chiếc bánh kem sinh nhật qua nền tảng giao đồ ăn trực tuyến và không hài lòng khi nó được trang trí bằng bông hoa không ăn được. Liu khiếu nại lên cơ quan chức năng, kích hoạt một cuộc thanh tra diện rộng trên toàn quốc.
Chính quyền phát hiện một chuỗi cửa hàng bánh kem "ma" dùng giấy phép giả, tự xưng có gần 400 chi nhánh nhưng thực tế không có cửa hàng nào. Họ nhận đơn và thu tiền của khách, sau đó đẩy đơn hàng lên một nền tảng trung gian để các nhà sản xuất khác đấu giá. Ai nhận làm với giá thấp nhất sẽ được chọn để thực hiện đơn hàng, khiến chất lượng sản phẩm lẫn an toàn thực phẩm không đảm bảo.
Theo Xinhua, một khách hàng trả 252 nhân dân tệ (35 USD) cho một chiếc bánh đường kính 15 cm. Đơn hàng này bị bán lại qua nền tảng trung gian nơi các lò bánh đấu giá từ 100, 90 xuống còn 80 nhân dân tệ. Kết quả là cửa hàng "ma" bỏ túi gần một nửa số tiền khách trả, nền tảng giao hàng thu 20% phí dịch vụ, còn lò bánh thực tế nhận được 30%.
Có hơn 67.000 cửa hàng "ma" bị phát hiện trên toàn quốc, bán ra hơn 3,6 triệu chiếc bánh. Cục Quản lý Thị trường Quốc gia Trung Quốc kết luận rằng 7 nền tảng giao hàng lớn bao gồm PDD, Alibaba, Douyin, Meituan và JD, đã không bảo vệ khách hàng thỏa đáng và không kiểm tra kỹ giấy phép của người bán.
Cơ quan này đã phạt các nền tảng trên 3,6 tỷ nhân dân tệ (528 triệu USD), mức phạt lớn nhất kể từ khi Luật An ninh Lương thực sửa đổi năm 2015. Trong số các công ty bị phạt, Pinduoduo nhận mức phạt nặng nhất (1,5 tỷ nhân dân tệ) do liên tục từ chối cung cấp thông tin, nộp tài liệu giả và có hành vi chống đối bạo lực. Pinduoduo cùng các ông lớn như Alibaba, Meituan sau đó cam kết chấp hành hình phạt và thắt chặt quản lý để loại bỏ các hành vi sai trái.
Cuộc điều tra kéo dài 10 tháng cho thấy nỗ lực của Bắc Kinh trong trấn áp cuộc cạnh tranh giá cả khốc liệt đang đẩy các công ty vào vòng xoáy tự hủy hoại: hạ giá để giành khách nhưng đánh đổi bằng an toàn thực phẩm.
"Việc các nền tảng thẩm định kỹ các cửa hàng là tuyến phòng thủ đầu tiên cho an toàn thực phẩm. Nếu tuyến phòng thủ này sụp đổ, toàn bộ hệ thống quản lý sẽ thất bại", giáo sư Tiết Quân, giảng viên trường Luật thuộc Đại học Bắc Kinh nhận xét hôm 17/4.
Ông cho rằng việc áp dụng hình phạt nặng nhất buộc các nền tảng chuyển hình thức xác minh cửa hàng từ "hình thức" sang "thực chất" và gánh vác trách nhiệm của mình.
Thời Kiến Trung, giáo sư đại học Chính trị Pháp luật Trung Quốc, cho rằng vụ án cửa hàng "ma" mang tính bước ngoặt, buộc các cơ quan quản lý phải tăng cường giám sát an toàn thực phẩm trên các cửa hàng trực tuyến và điều chỉnh sự phát triển của các nền tảng, đồng thời là cơ sở tham khảo cho việc xét xử các vụ án tương tự trong tương lai.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng ngày 23/4 dẫn thông tin từ Đại sứ quán Việt Nam tại Mexico, cho biết đại sứ quán đang phối hợp chặt chẽ với chính quyền sở tại để triển khai tôn tạo tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh tại trung tâm lịch sử của thành phố Mexico City.
"Đây là một công trình có ý nghĩa rất quan trọng, tôn vinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới. Đồng thời đây cũng là biểu tượng của tình hữu nghị tốt đẹp giữa Việt Nam và Mexico", bà Hằng nói.
Theo người phát ngôn, với sự giám sát và bảo đảm an ninh, an toàn của chính quyền thành phố Mexico City cũng như Đại sứ quán Việt Nam tại Mexico, tượng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được di dời tới nơi duy tu và bảo dưỡng.
Mexico là một trong những nước Mỹ Latin đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam, vào ngày 19/5/1975. Bức tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh được xây dựng năm 2009, phỏng theo tấm ảnh do nghệ sĩ Đinh Đăng Định chụp khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ngồi làm việc trong vườn Phủ Chủ tịch. Trên bức tường đằng sau bức tượng ghi dòng chữ vàng "Không có gì quý hơn độc lập tự do" bằng tiếng Tây Ban Nha.
