Ấn Độ ngày 1/4 khởi động đợt tổng điều tra quy mô lớn để thống kê dân số, lần đầu tiên kể từ khi Cơ quan Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc xác định nước này vượt Trung Quốc, trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới năm 2023 với khoảng 1,4 tỷ người.
Cuộc điều tra đặt ra thách thức hậu cần khổng lồ do quy mô dân số lớn, đa dạng và diện tích rộng lớn của Ấn Độ. Giới chức nước này dự kiến công bố kết quả trong năm 2027, nhưng chưa ấn định thời điểm cụ thể.
Ấn Độ điều tra dân số 10 năm một lần kể từ năm 1881, khi còn dưới sự cai trị của Anh. Trong cuộc tổng điều tra gần nhất năm 2011, Ấn Độ ghi nhận dân số hơn 1,2 tỷ người, nhưng từ đó đến nay chưa tiến hành cuộc điều tra dân số nào tương tự.
Trong 15 năm qua, cơ cấu nhân khẩu học Ấn Độ đã thay đổi đáng kể, khi hơn 40% dân số dưới 25 tuổi, và dữ liệu từ Liên Hợp Quốc cho thấy độ tuổi trung vị ở nước này năm 2023 chỉ khoảng 28, trẻ hơn gần 10 năm so với Trung Quốc. Điều này tạo nên lợi thế dân số, tiềm năng thúc đẩy tăng trưởng nhờ cơ cấu độ tuổi thuận lợi.
Ấn Độ dự kiến chi 1,2 tỷ USD cho cuộc tổng điều tra lần này, huy động hơn ba triệu nhân viên đến từng nhà thu thập dữ liệu. Họ sẽ rà soát hơn 640.000 ngôi làng và 9.700 thị trấn, thành phố, từ các khu dân cư đông đúc đến những cộng đồng hẻo lánh.
Để quản lý khối lượng công việc khổng lồ, quá trình được chia thành hai giai đoạn, triển khai tại toàn bộ 28 bang và 8 vùng lãnh thổ do chính quyền liên bang quản lý.
Tại cuộc họp báo ở New Delhi ngày 31/3, lãnh đạo cơ quan thống kê dân số Ấn Độ Mritunjay Kumar Narayan cho biết giai đoạn đầu, diễn ra từ ngày 1/4 đến tháng 9, nhằm lập danh sách đầy đủ hộ gia đình, đồng thời thu thập thông tin về điều kiện nhà ở và các tiện ích như nước, điện, vệ sinh và Internet.
Giai đoạn thứ hai sẽ thống kê từng cá nhân. Nhân viên điều tra sẽ thu thập thông tin như tên, tuổi, giới tính, ngày sinh, tình trạng hôn nhân, trình độ học vấn, nghề nghiệp, tôn giáo, phân tầng xã hội, tình trạng khuyết tật và lịch sử di cư. Giai đoạn này dự kiến diễn ra từ tháng 2/2027, hoàn tất vào ngày 31/3/2027. Các khu vực có tuyết vào mùa đông sẽ được khảo sát sớm hơn từ tháng 9 năm nay.
Cuộc khảo sát của những ‘lần đầu tiên’
Cuộc khảo sát hiện tại là lần đầu tiên Ấn Độ số hóa hoàn toàn quy trình. Nhân viên sẽ sử dụng thiết bị di động để thu thập dữ liệu thông qua một ứng dụng, loại bỏ nhu cầu dùng biểu mẫu giấy.
Đây cũng là lần đầu tiên người dân có thể tự khai thông tin trực tuyến trên website hỗ trợ 16 ngôn ngữ được sử dụng phổ biến ở Ấn Độ. Dù điều tra viên vẫn sẽ đến từng hộ để xác minh, người dân có thể tiết kiệm đáng kể thời gian so với việc phải tham gia một cuộc phỏng vấn đầy đủ.
Lần đầu tiên kể từ năm 1931, Ấn Độ sẽ đưa yếu tố đẳng cấp trở lại điều tra dân số, điều gây bất ngờ bởi nước này đã cấm phân chia xã hội thành các đẳng cấp từ năm 1950.
Hệ thống phân chia đẳng cấp truyền thống tại Ấn Độ đã tồn tại hàng nghìn năm và vẫn chi phối rõ rệt trong đời sống ở nước này, từ các nhóm xã hội, nhóm hẹn hò, đến cơ hội giáo dục, việc làm.
Hệ thống này có nguồn gốc từ kinh Vệ Đà, phân chia người dân theo thứ bậc, quy định nghề nghiệp, nơi sinh sống và đối tượng kết hôn của một người dựa theo đẳng cấp của gia đình mà người đó sinh ra.
Hệ thống này gồm 4 đẳng cấp chính và hàng nghìn nhánh phụ, trong đó Brahmin, gồm các tăng lữ và học giả Bà La Môn là đẳng cấp cao nhất, rồi đến Kshatriya (vua chúa, chiến binh), Vaishya (thương nhân, điền chủ), Shudra (lao động phổ thông, phục vụ ba đẳng cấp trên).
Thấp nhất là Dalit, thậm chí còn không được xếp vào 4 đẳng cấp chính trong kinh Vệ Đà. Những người thuộc tầng lớp này bị xem là “không thể đụng tới”, xếp ngoài lề xã hội, chịu kỳ thị nặng nề, không được tham gia các nghi lễ và phải làm những công việc như nhặt rác, dọn chất thải.
Ấn Độ những năm qua đã cố gắng xóa bỏ hệ thống đẳng cấp này bằng cách đưa ra một loạt thay đổi trong hiến pháp, cũng như thiết lập các nhóm đẳng cấp mới như người nghèo, thanh niên, phụ nữ và nông dân, làm cơ sở cho các chính sách hỗ trợ.
Nước này hiện áp dụng các chính sách hạn ngạch, dành một tỷ lệ nhất định việc làm trong khu vực nhà nước và chỉ tiêu giáo dục cho các nhóm ở vị thế thấp hơn. Vì vậy, việc thống kê các nhóm này được một số người coi là cần thiết để đảm bảo đại diện chính trị và quyền lợi xã hội.
Nhưng nội dung này cũng làm dấy lên tranh luận về việc liệu việc thống kê đẳng cấp có giúp cải thiện tình trạng của các nhóm yếu thế hay ngược lại, làm sâu sắc thêm chia rẽ xã hội.
Chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi và đảng cầm quyền BJP ban đầu phản đối việc đưa yếu tố đẳng cấp vào điều tra dân số. Tuy nhiên, ông đã thay đổi lập trường sau sức ép từ phe đối lập.
Dữ liệu thu thập trong năm nay sẽ ảnh hưởng đến cách các chính sách ưu tiên xã hội được triển khai nhằm hỗ trợ các nhóm ở vị thế thấp hơn trong thập kỷ tới. Ngoài ra, kết quả điều tra còn có thể vẽ lại bản đồ chính trị, tái phân bổ quyền lực tại Ấn Độ.
Giới chức sẽ dựa vào dữ liệu để điều chỉnh số ghế quốc hội của mỗi bang theo quy mô dân số. Những bang có dân số tăng nhanh sẽ có thêm ghế, trong khi các bang tăng trưởng chậm có thể mất đi ảnh hưởng. Một số bang từng thành công trong việc kiểm soát dân số lo ngại sẽ bị giảm số ghế đại diện tại quốc hội sau cuộc tổng điều tra dân số.
Cuộc điều tra dân số cũng là nền tảng cho một đạo luật năm 2023, hiện chưa được triển khai, nhằm dành một phần ba số ghế trong quốc hội và các nghị viện bang cho phụ nữ.
Đài truyền hình nhà nước Iran (IRIB) dẫn lời Công ty Lọc dầu và Phân phối Quốc gia Iran cho hay nhà máy lọc dầu trên đảo Lavan của nước này bị tấn công lúc 10h (khoảng 13h30 giờ Hà Nội), bất chấp thỏa thuận ngừng bắn được công bố rạng sáng nay.
IRIB đưa tin lực lượng cứu hộ đã có mặt để dập tắt đám cháy, song không nêu rõ bên nào đứng sau vụ tấn công. "Nhờ sơ tán kịp thời nhân viên, cho đến nay chưa ghi nhận thương vong nào", công ty thông báo.
Vài giờ sau cuộc tấn công, Iran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) vào Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Kuwait, theo IRIB.
Kuwait hôm nay cho biết đợt tấn công của Iran đã gây thiệt hại "đáng kể" cho các nhà máy điện và khử mặn nước biển, cùng các cơ sở dầu mỏ.
Bộ Quốc phòng UAE cũng xác nhận nước này đã phải đối phó với tên lửa và UAV từ Iran vài giờ sau khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Washington và Tehran có hiệu lực.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trong bài đăng trên mạng xã hội nói rằng họ "không tin tưởng" những lời hứa của Mỹ dù hai bên đã đạt thỏa thuận ngừng bắn hai tuần.
"IRGC đang tuân theo mệnh lệnh của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei và ngón tay đang đặt sẵn trên cò súng", tuyên bố cho hay.
IRGC kêu gọi các nước vùng Vịnh chấm dứt hợp tác với Mỹ, thêm rằng "chúng tôi sẽ đáp trả mọi hành động gây hấn một cách mạnh mẽ hơn". Lực lượng này cũng tuyên bố đã nhắm mục tiêu các khu phức hợp năng lượng và đường ống dẫn dầu có liên quan tới Mỹ và Israel trong đêm qua, gồm cả cơ sở dầu mỏ tại thành phố Yanbu của Arab Saudi.
Nhà máy lọc dầu trên đảo Lavan xử lý dầu thô được khai thác từ mỏ gần đó, nơi cung cấp dầu chất lượng cao nhất của Iran để xuất khẩu, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA). Năm 2020, đây là nhà máy lọc dầu lớn thứ 10 của Iran, xử lý trung bình 60.000 thùng dầu thô mỗi ngày.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tối 7/4 thông báo chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn với Iran trong hai tuần. Iran sau đó xác nhận thông tin, thêm rằng Tehran sẽ cho phép tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong thời gian này "với sự điều phối từ lực lượng vũ trang".
Theo Hãng tin Reuters ngày 19-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Iran "vi phạm hoàn toàn" thỏa thuận ngừng bắn khi tấn công các tàu thuyền gần eo biển Hormuz.
"Iran đã nổ súng ngày hôm qua tại eo biển Hormuz - một sự vi phạm hoàn toàn thỏa thuận ngừng bắn!" - ông Trump viết trên Truth Social.
Tổng thống Mỹ cũng cho biết các quan chức nước này sẽ có mặt tại Islamabad (Pakistan) vào ngày 20-4 để tham gia đàm phán với Iran, đồng thời mô tả đề xuất của Mỹ là "rất công bằng và hợp lý" và kỳ vọng Tehran sẽ chấp thuận.
Tuy nhiên ông cảnh báo nếu đàm phán thất bại, Washington sẵn sàng ra lệnh phá hủy cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran:
"Chúng tôi đã đưa ra một thỏa thuận rất công bằng và hợp lý, tôi hy vọng họ sẽ chấp nhận. Nếu không, Mỹ sẽ đánh sập từng nhà máy điện và từng cây cầu ở Iran. Mỹ sẽ không nhân nhượng!".
Theo Reuters, eo biển Hormuz - tuyến huyết mạch vận chuyển năng lượng chiến lược của thế giới - đã gần như đóng cửa kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hôm 28-2.
Khi Iran lần đầu tuyên bố sẽ mở lại tuyến đường này, giá dầu thế giới lập tức giảm mạnh, còn thị trường chứng khoán bật tăng. Tuy nhiên sau khi ông Trump tuyên bố tiếp tục siết chặt hoạt động vận chuyển của Iran, Tehran hôm 19-4 xác nhận vẫn sẽ duy trì đóng cửa eo biển.
Cùng ngày, hai tàu Jag Arnav và Sanmar Herald treo cờ Ấn Độ báo cáo bị nổ súng khi cố tiếp cận khu vực này. Tuy nhiên theo các phương tiện truyền thông khác, hai tàu nói trên chỉ bị Iran chặn lại khi cố đi qua eo biển, mô tả "có nổ súng" trong vụ việc nhưng không nói các tàu này bị tấn công.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết hiện hai bên vẫn còn bất đồng lớn về vấn đề hạt nhân và tình trạng của eo biển Hormuz - hai điểm nghẽn chính trong tiến trình thương lượng.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, tại các cuộc hội kiến, hai bên khẳng định sự coi trọng của mỗi nước đối với phát triển quan hệ Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam. Các nhà lãnh đạo Lào bày tỏ cảm ơn sâu sắc sự ủng hộ, hỗ trợ chí tình của Việt Nam trong mọi bước đường phát triển của Lào.
Hai bên đã thông tin cho nhau về tình hình mỗi Đảng, mỗi nước sau bầu cử Quốc hội, đặc biệt là những định hướng lớn trong công tác xây dựng Đảng, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và hội nhập quốc tế.
Tại cuộc hội kiến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cho biết lãnh đạo cấp cao Việt Nam đánh giá rất cao chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào tới Việt Nam vào tháng 1-2026, cũng như chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Lào vào tháng 2-2026. Phía Việt Nam đã ban hành kế hoạch triển khai thực hiện thỏa thuận cấp cao Việt Nam - Lào năm 2026.
Việt Nam luôn nhất quán coi trọng và ưu tiên hàng đầu việc củng cố, phát triển quan hệ với Lào; ủng hộ mạnh mẽ đối với các đường hướng, chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Đảng Nhân dân cách mạng Lào.
Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, ủng hộ, phối hợp chặt chẽ với Lào trong quá trình phát triển, vì lợi ích chung của hai nước và vì hòa bình, ổn định, hợp tác ở khu vực.
Về phương hướng hợp tác trong thời gian tới, hai bên nhất trí tiếp tục đẩy mạnh trao đổi đoàn cấp cao và các cấp cũng như triển khai hiệu quả các thỏa thuận đã đạt được.
Đồng thời, tiếp tục tăng cường hợp tác an ninh - quốc phòng, phòng chống tội phạm, nhất là tội phạm ma túy, xuyên biên giới, an ninh mạng. Bên cạnh đó, thúc đẩy kết nối hai nền kinh tế, nhất là về hạ tầng, tập trung thực hiện các dự án trọng điểm, trong đó có những dự án kết nối giao thông giữa hai nước.
Nhất trí tăng cường hợp tác thương mại, đầu tư, khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam đầu tư nhiều hơn tại Lào trong những lĩnh vực Việt Nam quan tâm và Lào có tiềm năng.
Ngoài ra, thống nhất nâng cao chất lượng hợp tác giáo dục - đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao, tăng cường gắn kết giữa các địa phương, đặc biệt là các địa phương biên giới.
Hai bên cũng nhất trí phối hợp chặt chẽ để chuẩn bị tốt các hoạt động kỷ niệm Năm đoàn kết hữu nghị Việt Nam - Lào 2027.
Trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế mà hai bên cùng quan tâm, hai bên khẳng định cùng nhau đoàn kết trong quan hệ song phương và phối hợp lập trường trên các diễn đàn khu vực và quốc tế trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động nhanh chóng, khó lường.
Tại cuộc hội kiến với Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cho biết Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn ủng hộ mạnh mẽ công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế của Lào, sẵn sàng hỗ trợ tối đa trong khả năng có thể, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm để cùng nhau vượt qua thách thức.
Ông Trần Cẩm Tú cho rằng việc hai nước thống nhất nâng tầm và làm sâu sắc hơn nội hàm quan hệ góp phần củng cố vững chắc lòng tin chính trị, tạo nền tảng chiến lược vững bền và mở ra những triển vọng phát triển mạnh mẽ, thực chất hơn nữa cho quan hệ hai nước trong giai đoạn mới.
Hai bên nhất trí thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa kết nối giữa các ban, bộ, ngành và địa phương hai nước cũng như nâng cao hiệu quả hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư.
Việt Nam và Lào sẽ khai thác tốt tiềm năng, lợi thế bổ sung của mỗi nước, phấn đấu đưa kim ngạch thương mại song phương tăng trưởng bền vững, đạt 10 tỉ USD trong thời gian tới.
Hai bên nhất trí cần tạo đột phá trong hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư cũng như gắn kết về không gian và hạ tầng phát triển. Ưu tiên triển khai các dự án chiến lược kết nối hạ tầng giao thông, năng lượng trọng yếu giữa hai nước.
Về quan hệ quốc phòng - an ninh, hai bên cần phối hợp tốt hơn nữa trong phòng chống tội phạm xuyên biên giới, phòng chống ma túy, tội phạm mạng.
Trong bối cảnh phức tạp như hiện nay, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh hơn lúc nào hết cần tăng cường đoàn kết trong cả quan hệ song phương và trên các diễn đàn đa phương.
