Trong chiến tranh, khu vực đèo Hải Vân bị bom đạn phá hủy nặng nề. Khi những vụ sạt lở diễn ra liên tiếp ở các tỉnh thành miền Trung trong năm 2020 thì cánh rừng Bắc Hải Vân, Huế vẫn đứng vững và xanh tươi.
Bắc Hải Vân là khu rừng ở phía Nam thành phố Huế, một nơi đặc biệt có giá trị về đa dạng sinh học và cảnh quan môi trường. Rừng nằm trong vùng giao thoa sinh học giữa các luồng thực vật từ phía Bắc xuống và từ phía Nam lên. Nơi đây đã hình thành nên một hệ sinh thái đa dạng, phong phú, có nhiều loài động thực vật thuộc danh mục nguy cấp, quý, hiếm cần được ưu tiên bảo vệ.
Lịch sử của Bắc Hải Vân là những trảng cỏ tranh, lau lách và cây đót. Đến mùa đót, cư dân sống ven rừng vào khai thác đem về bán rồi lại đốt rừng triền miên để lấy tranh. Đất rừng ngày càng thoái hóa. Đến mùa khô, khu rừng đứng trước nguy cơ cháy, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái.
Những năm 1987 và 1988, chính quyền Bình Trị Thiên cũ đầu tư trồng rừng trên diện tích cỏ tranh bằng keo lá tràm. Ba năm sau, rừng keo lá tràm khép tán, phủ xanh.
Năm 1994, với sự giúp đỡ của Ban quản lý dự án PAM 4304, Ban quản lý (BQL) rừng Bắc Hải Vân đã tiến hành trồng 21,3ha thử nghiệm các loài cây bản địa bằng nguồn vốn hỗ trợ của dự án. Một năm sau, cây bản địa sinh trưởng và phát triển tốt. Họ cũng rút ra được một số kinh nghiệm về kỹ thuật.
Để giải quyết khó khăn về vốn và đáp ứng yêu cầu mở rộng không gian dinh dưỡng, ánh sáng cho cây bản địa, BQL dự án đề xuất tỉa thưa kết hợp lợi dụng sản phẩm trung gian keo lá tràm làm nguyên liệu. Từ năm 1995 trở đi, nguồn vốn đầu tư trồng rừng cây bản địa chủ yếu là nguồn thu từ tỉa thưa rừng keo và có một phần vốn hỗ trợ của chương trình các dự án.
Với phương thức “lấy sản phẩm rừng trồng lại rừng”, đến nay có 406,7ha cây bản địa dưới tán rừng keo lá tràm được trồng và chăm sóc từ nguồn thu tỉa thưa rừng trồng tại tiểu khu 250. Việc trồng cây bản địa dưới tán rừng keo lá tràm là một mô hình điển hình ở Bắc Hải Vân.
Trong ký ức của anh Trần Quốc Hùng, Phó giám đốc BQL rừng phòng hộ Bắc Hải Vân, đó là những ngày họ trực tiếp vào các khu vực rừng tự nhiên lựa chọn cây giống như chò chỉ, trâm, dầu rái, gõ, lim xanh… để theo dõi thu hái hạt hoặc bứng cây tái sinh đưa về gieo ươm.
Những hạt giống, cây con được đem về gieo ươm. Đến thời điểm thích hợp, họ lại gánh gồng, mang vác vượt núi đi trồng rừng. Thành quả đến giờ toàn khu rừng có hơn 40 loài cây bản địa sinh trưởng và phát triển tốt. Một số loài cây thích nghi với điều kiện lập địa sau khi được mở tán keo, chăm sóc, tạo ra khu rừng trồng nhiều tầng tán, góp phần đẩy nhanh phục hồi rừng Bắc Hải Vân.
“Nhờ những sự nỗ lực của các thành viên qua nhiều thời kỳ, sự cần mẫn chăm sóc và bảo vệ đã phục hồi, tạo nên một khu rừng xanh tốt. Mô hình này đã được các đơn vị lâm nghiệp trong nước và các tổ chức quốc tế tham quan học tập và đánh giá cao”, ông Hùng tự hào nói.
Để Bắc Hải Vân phát triển tốt, bền vững không chỉ thành quả của hành trình trồng, mà đó còn là những bước chân của các thành viên luôn luồn lách bảo vệ rừng.
Rừng ở đây xanh tốt, muôn thú bình an là có cả máu và nước mắt của đội tuần tra bảo vệ. Khu vực đèo Hải Vân có địa hình phức tạp, chia cắt mạnh, độ dốc cao nên người dân giáp ranh lợi dụng địa hình để khai thác trái phép lâm sản, săn bắt trái phép động vật hoang dã. Điều này dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng nhiều loài động vật rừng hoang dã quý hiếm, gây suy giảm nghiêm trọng về đa dạng sinh học, ảnh hưởng đến hệ sinh thái rừng.
Lợi nhuận lớn từ việc săn bắt động vật hoang dã mang lại nên các đối tượng hoạt động vô cùng tinh vi, manh động, sẵn sàng chống người thi hành công vụ để tẩu thoát. Khi bị truy đuổi ban ngày, các đối tượng chuyển sang hoạt động cài đặt bẫy vào ban đêm.
Hai mươi năm trước, khi đang còn ngồi trong quán nước, anh Hùng từng bị một thanh niên dùng ly đánh một cú mạnh vào cổ. Anh phải nằm viện nửa tháng, với vết thương may 15 mũi. Anh nghĩ chắc do mấy đợt phục kịch bắt tang vật các đối tượng khai thác gỗ trái phép nên giờ bị trả thù.
Các thế hệ giữ rừng Bắc Hải Vân luôn trải qua sự phá hoại của đối tượng phá rừng, đặt bẫy thú. 5 năm trước, anh Nguyễn Văn Lương (36 tuổi), đội trưởng đội chuyên trách bảo vệ rừng, cũng đã bị một kẻ ném đá làm gãy sống mũi, thương tích lên đến 24%. Kẻ thủ ác sau đó bị kết tội 2 năm tù.
Lần khác, trong một chuyến cùng anh em chạy xe máy lên dựng ở bìa rừng, rồi đi sâu vào trong đẩy đuổi các đối tượng đặt bẫy thú, đến lúc quay trở về, chiếc xe máy của anh Lương và hai chiếc của đồng đội bị đốt cháy chỉ còn trơ khung sắt. Đồng lương họ ba cọc ba đồng, những anh em khác bèn gom góp ủng hộ để đồng đội mình mua xe mới.
Chuyện bị đánh, chém, đốt, phá xe diễn ra như cơm bữa ở cánh rừng Bắc Hải Vân. Trong câu chuyện của những người giữ rừng, xe máy của họ còn bị kẻ ác mở bình nhớt đổ cát vào. Chỉ cần không để ý, khởi động xe chạy là phải thay mới động cơ. Rất nhiều anh em ở đây đã lâm vào chuyện đó.
Còn việc chặt phá bánh xe, đập bể kính chiếu hậu là tổn hại nhỏ nhất mà những người giữ rừng ở đây phải gánh chịu. Nhưng vì khu rừng, họ không thể chùn bước.
Đi sâu vào rừng, những gốc cây cổ thụ hiện ra, vững chãi và lừng lững. Gốc cây, rễ cây bám chặt vào đất, vào đá giữ cho khu rừng tránh xói mòn. Những đàn voọc ngũ sắc chạy nhảy từ cây này sang cây khác, hú hét vang cả một góc rừng.
Những đội tuần tra vẫn hằng ngày băng đèo, lội suối đi canh gác. Những thế hệ cây mới tiếp tục được gieo mầm, trồng xuống tạo thành khu rừng với nhiều tầng tán, đem lại cảnh sắc, màu xanh tươi mát cho núi đồi.
Bài viết "Môn đăng hộ đối thời hiện đại, người trẻ yêu và cưới cần thêm điều kiện trình độ học vấn, lối sống?" trên Tuổi Trẻ Online nhận về nhiều ý kiến của bạn đọc. Quan niệm về hôn nhân của người trẻ đã thay đổi rất nhiều.
"Môn đăng hộ đối" giờ không còn là chuyện nhà ai giàu hơn, ai có vị thế hơn, mà là chuyện hai con người có "cùng tần số" hay không. Và cái "tần số" đó, nhiều người trẻ gọi thẳng tên: tam quan.
Bạn đọc Anh Thư Nguyễn bày tỏ rất gọn quan điểm của mình: "Đối với người yêu thì ít nhất cũng cần có cùng tam quan (thế giới quan, nhân sinh quan và giá trị quan). Tam quan không phù hợp thì dễ cãi lộn, còn tương đồng thì dễ dàng thấu hiểu".
"Mình từng yêu một người rất giỏi, có định hướng rõ ràng, nhưng tụi mình không nói chuyện được với nhau. Mỗi lần chia sẻ là thấy như hai thế giới", bạn đọc Thiên Ân kể lại trải nghiệm khá điển hình.
Không chỉ trong lúc bình yên, mà khi sóng gió mới là lúc "tam quan" lộ diện rõ nhất. Bạn đọc Hoàng Cẩm Tú kể lúc vui vẻ thì ai cũng giống nhau, nhưng khi có vấn đề mới thấy rõ tam quan. Mình muốn ngồi lại giải quyết, còn người kia chọn né tránh.
Ở một góc nhìn khác, bạn đọc Nam Hai lại kéo câu chuyện về đúng trọng tâm: "Không nên quá quan tâm người kia kiếm bao nhiêu tiền hay học trường nào. Nhưng rất nên để ý cách họ nhìn nhận cuộc sống. Tiền bạc có thể kiếm thêm, bằng cấp có thể bù đắp, nhưng cách nhìn đời đã cài rồi thì rất khó gỡ".
Vì vậy, môn đăng hộ đối ngày nay, như bạn đọc Hoàng nhận xét, đang được tái định nghĩa: không còn là sự cân xứng về gia cảnh, mà là sự tương đồng về giá trị nội tại.
Bạn đọc Hằng gọi đó là tìm người cùng tần số, một cách nói rất đúng với thời đại. Bởi khi hai người cùng tần số, họ không cần nói quá nhiều vẫn hiểu nhau. Như câu chuyện của bạn đọc Dương Diễm Hằng:
"Có một lần tôi tăng ca tới gần nửa đêm, mệt tới mức không muốn nói chuyện với ai. Nhưng vẫn có người chờ mình về, mua sẵn ly nước, ngồi đó không nói nhiều. Những khoảnh khắc như vậy rất nhỏ thôi, nhưng đủ để mình tin là, giữa rất nhiều áp lực ngoài kia, tình yêu vẫn có chỗ đứng của nó".
Nhưng cũng có một lời cảnh báo nhẹ, từ bạn đọc Thái Hòa: "Đừng biến bảng tiêu chuẩn thành một cái lồng sắt khiến tình yêu không còn không gian để thở".
Trong rất nhiều bình luận, nhiều người bắt đầu nhìn thẳng vào một sự thật ít lãng mạn hơn: tình yêu có thể là gia vị, nhưng không phải là thứ nuôi sống một gia đình.
Như bạn đọc Quỳnh Hoa nói thẳng: "Tình yêu là gia vị, nhưng trình độ và thu nhập mới là củi lửa để giữ cho cái bếp gia đình luôn ấm".
Bạn đọc Thanh Hiền kể: "Sau mối tình 3 năm, tụi mình chia tay chỉ vì chuyện tiền bạc và cách sống. Không ai sai, chỉ là mình thích tiết kiệm, còn bạn ấy quen tiêu thoải mái. Lúc mới yêu, khác biệt là màu sắc. Nhưng khi bước vào đời sống chung, khác biệt đó trở thành áp lực".
Một câu hỏi của bạn đọc Thuận An khiến nhiều người phải suy ngẫm: "Thà cãi nhau về việc đi du lịch ở đâu còn hơn cãi nhau vì không có tiền mua tã cho con?".
Nói về vấn đề này, bạn đọc Thanh Son Do kể mình từng chứng kiến một cặp đôi chia tay sau 8 năm, không phản bội, không hết thương. Chỉ là hai đứa không còn thấy mình ở trong cùng một tương lai.
Song thực tế, nhiều người vẫn không muốn biến tình yêu thành một bài toán thu chi. Bạn đọc Ngô Trần Hữu Nghĩa nhắc lại một điều tưởng chừng đơn giản: "Cuộc sống có thể làm tình yêu trở nên nhỏ bé. Nhưng cũng chính tình yêu làm cho những ngày mệt mỏi trở nên dễ chịu hơn. Nói cách khác, tiền bạc giữ cho cuộc sống vận hành, nhưng tình yêu giữ cho nó… đáng sống".
Thậm chí, có người còn nhìn hôn nhân như một hành trình chưa hoàn thiện ngay từ đầu. Bạn đọc Dạ Nguyệt chia sẻ: "Nếu mọi thứ đều phải đủ chuẩn từ đầu thì còn gì là ý nghĩa của việc cùng nhau gây dựng".
Bạn đọc Lâm Bảo cũng bình luận đầy cảm xúc: "Điều quý nhất không phải là một mối quan hệ hoàn hảo, mà là việc mình đã từng dám bước vào một mối quan hệ, với tất cả sự chân thành".
Anh Dũng kể khoảng 17h ngày 16/4 đang đi ngang phố Mạc Đăng Dung (phường Đông Mai) thì nghe người dân trên cầu tri hô có trẻ đuối nước tại đoạn Km11, quốc lộ 18. Phát hiện nạn nhân cách đó khoảng 500 m, anh để xe máy sát lề đường và nhảy xuống nước.
Dòng chảy không quá xiết nên anh Dũng bơi tới tiếp cận cháu bé khá nhanh. Với sự hỗ trợ của người dân trên bờ, bé trai được đưa lên bờ sau khoảng hai phút. Khi nạn nhân được sơ cứu tỉnh lại, anh Dũng cõng em lên đường lớn, nhờ một ôtô đưa đến Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh (phường Tuần Châu). Trên đường đi, anh gọi điện nhờ vợ ra hiện trường dắt chiếc xe máy về.
Sau khi cho nạn nhân nhập viện và đợi bố mẹ cháu đến, anh Dũng mới ra về để kịp giờ bán hàng buổi tối.
Nạn nhân là học sinh lớp 4, nhà cách hiện trường khoảng một km. Chiều cùng ngày, em cùng bạn ra mương chơi và trượt chân. "Lúc tôi thấy, cháu bé đang chìm dần, nếu chậm trễ sẽ nguy hiểm đến tính mạng", anh Dũng nói.
Nhận tin con gặp nạn khi chuẩn bị đi làm ca tối, anh Phạm Minh Hải chạy vào viện chăm sóc bé. Tối 17/4, gia đình đã đến nhà anh Dũng cảm ơn. "Anh Dũng đã cứu mạng con tôi. Khi cháu xuất viện, tôi sẽ đưa con đến gặp ân nhân để cảm tạ", anh Hải nói.
Do sinh sống tại khu vực này, anh Dũng quen thuộc địa hình. Hơn 10 năm trước, anh cho biết từng cứu một bé gái đuối nước tại đây.
Theo báo cáo mới nhất từ nền tảng tài chính LendingTree, mức chi trung bình để nuôi một đứa trẻ tại Mỹ đến năm 18 tuổi là hơn 303.000 USD (đã trừ các khoản miễn giảm thuế). Tính trung bình mỗi năm, phụ huynh phải chi gần 17.000 USD. Tuy nhiên, con số này tăng lên hơn 29.000 USD trong 5 năm đầu đời, chủ yếu do chi phí trông giữ trẻ.
Trong các khoản phải chi như thuê nhà, thực phẩm, đi lại và bảo hiểm, tiền gửi trẻ chiếm tỷ trọng cao nhất. Từ tháng 6/2024 đến nay, chi phí này tăng trung bình 8%, trong khi lạm phát tăng 4%.
Tại New York, chi phí giữ trẻ trung bình năm 2024 là 26.000 USD. Theo hướng dẫn của liên bang, chi phí này được coi là hợp lý nếu không vượt quá 7% thu nhập hộ gia đình.
Để đạt tỷ lệ này, một gia đình cần thu nhập 334.000 USD mỗi năm. Tuy nhiên, số liệu từ Cục điều tra Dân số Mỹ (U.S. Census Bureau) cho thấy thu nhập trung bình của một hộ gia đình Mỹ là 81.600 USD/năm (tại bang New York là 85.800 USD). Như vậy, mức thu nhập cần thiết để nuôi con hợp chuẩn đang cao gấp 4 lần thu nhập thực tế của người dân. Nhiều gia đình có con nhỏ dành tới 21,9% thu nhập để gửi trẻ.
Để đối phó, nhiều cặp vợ chồng tại các bang đắt đỏ như California hay New York buộc phải chọn mô hình "cha mẹ thay ca" (tag-team parenting).
David, một nhân viên kho vận tại California, kể anh và vợ gần như không gặp mặt nhau trong tuần để né học phí mầm non 25.000 USD mỗi năm. Vợ anh làm việc giờ hành chính từ 8h đến 16h. Khi vợ vừa về đến nhà, David bắt đầu ca làm việc đêm từ 19h đến sáng hôm sau. Anh chỉ chợp mắt vài tiếng buổi sáng rồi thức để trông con lúc vợ đi làm.
"Chúng tôi giống như những người cha mẹ đơn thân có kết hôn", David nói. Anh cho biết dù tiết kiệm được tiền gửi trẻ, sự kiệt quệ về thể chất và thiếu hụt thời gian gắn kết gia đình là cái giá phải trả.
Matt Schulz, trưởng bộ phận phân tích tài chính tại LendingTree, cho biết nhiều phụ huynh phải cắt giảm các khoản thế chấp nhà, tiết kiệm hưu trí hoặc quỹ khẩn cấp để dồn tiền nuôi con. Thực tế này góp phần khiến tỷ lệ sinh tại Mỹ chạm mức thấp kỷ lục vào năm 2025, xu hướng suy giảm kéo dài trong gần hai thập kỷ qua.
Bên cạnh chi phí chăm sóc, giá thực phẩm cũng tăng 29,3% trong giai đoạn 2023-2026, trong khi chi phí quần áo cho trẻ tăng gần 15%.
Hawaii là nơi đắt đỏ nhất để nuôi con với tổng chi phí đến năm 18 tuổi gần 413.000 USD. Các bang có chi phí cao tiếp theo gồm Alaska (365.000 USD), Maryland (326.000 USD), California (312.000 USD) và New Jersey (312.000 USD). Ngược lại, New Hampshire và South Carolina nằm trong nhóm có mức chi phí thấp hơn, dao động quanh ngưỡng 200.000 USD.
Trước áp lực từ cử tri, chính quyền một số nơi đã can thiệp. Tại New York, thống đốc Kathy Hochul và nghị sĩ Zohran Mamdani vừa công bố khoản tài trợ 73 triệu USD cung cấp 2.000 suất học mẫu giáo miễn phí cho trẻ 2 tuổi từ mùa thu năm nay, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân.
