Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 125/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục ĐH, áp dụng đối với cơ sở giáo dục ĐH, các đơn vị thuộc và trực thuộc cơ sở giáo dục ĐH, giảng viên, nghiên cứu viên, người học và tổ chức, cá nhân liên quan tham gia hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục ĐH.
Nghị định quy định trong cơ sở giáo dục ĐH được xây dựng các nhóm nghiên cứu tiềm năng và nhóm nghiên cứu mạnh.
Theo đó, nhóm nghiên cứu tiềm năng có ít nhất 3 thành viên, trong đó trưởng nhóm là giảng viên cơ hữu của trường và ít nhất 2 thành viên chủ chốt.
Còn nhóm nghiên cứu mạnh bao gồm ít nhất 5 thành viên, trong đó trưởng nhóm là giảng viên cơ hữu của trường và ít nhất 4 thành viên chủ chốt.
Nguyên tắc phát triển nhóm nghiên cứu theo hướng tạo ra sản phẩm khoa học có giá trị học thuật hoặc khả năng thương mại hóa; đồng thời tạo cơ hội cho giảng viên, nghiên cứu viên, người học, nhà khoa học, chuyên gia tham gia nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu và bảo đảm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Bên cạnh đó, tạo điều kiện để thúc đẩy hợp tác giữa các cơ sở giáo dục đại học, tổ chức khoa học và công nghệ, doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Các nhóm nghiên cứu này sẽ được hưởng một số quyền lợi ưu đãi. Cụ thể, nhóm nghiên cứu tiềm năng sẽ được ưu tiên xem xét đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhiệm vụ hợp tác quốc tế và hợp tác với doanh nghiệp; được ưu tiên hỗ trợ ươm tạo, nâng cao năng lực nghiên cứu nhằm phát triển lên nhóm nghiên cứu mạnh.
Trưởng nhóm nghiên cứu tiềm năng được giảm đến 50%, thành viên chủ chốt nhóm nghiên cứu tiềm năng được giảm đến 20% định mức giờ chuẩn giảng dạy hằng năm và được khấu trừ tương ứng vào định mức giảng dạy khi xét tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư.
Không những vậy, được trường ưu tiên bố trí không gian làm việc, điều kiện nghiên cứu và hỗ trợ kinh phí khởi động trong phạm vi nguồn lực và quyền tự chủ của cơ sở giáo dục ĐH.
Đối với nhóm nghiên cứu mạnh được hưởng các ưu đãi từ Nhà nước, đồng thời được trường bố trí kinh phí hoạt động thường xuyên, phòng làm việc và các phương tiện cần thiết; được hỗ trợ kinh phí theo khả năng của trường để hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu đã được phê duyệt.
Trưởng nhóm được giảm đến 80% định mức giờ chuẩn giảng dạy hằng năm; thành viên chủ chốt là giảng viên của trường chủ trì được giảm đến 50% định mức giờ chuẩn hàng năm và được khấu trừ vào định mức giảng dạy khi xét tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư.
Nghị định cũng làm rõ quyền và trách nhiệm của giảng viên, đặc biệt là giáo sư, phó giáo sư và giảng viên trẻ có trình độ tiến sĩ.
Theo đó, giảng viên được bảo đảm điều kiện nghiên cứu, tiếp cận nguồn tài trợ, giảm định mức giảng dạy và hưởng lợi ích tương xứng với kết quả nghiên cứu.
Đặc biệt, giảng viên có học vị giáo giáo sư có thể được giảm tới 60% giờ giảng, phó giáo sư giảm tới 40%, thậm chí được tạm dừng giảng dạy tối đa một năm để phục vụ nghiên cứu và hợp tác quốc tế.
Ngoài ra, giáo sư, phó giáo sư được ưu tiên đặt hàng, giao chủ trì nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đối với nhóm công nghệ chiến lược và những lĩnh vực mà Nhà nước ưu tiên.
Giảng viên có trình độ tiến sĩ từ 40 tuổi trở xuống được trường xem xét hỗ trợ kinh phí nghiên cứu trong 3 năm đầu kể từ khi được công nhận học vị tiến sĩ.
Đối với nghiên cứu sinh là giảng viên cơ hữu được trường nơi công tác bảo đảm các chế độ bao gồm chi trả học phí, được hưởng nguyên lương và các phụ cấp khác theo quy định. Đồng thời được cơ sở đào tạo nghiên cứu sinh ưu tiên giao nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nếu thuộc chương trình đào tạo tài năng trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, công nghệ cao; được ưu tiên tham gia các hoạt động hỗ trợ giảng dạy hoặc nghiên cứu phù hợp với chương trình đào tạo với thù lao tương xứng.
Không chỉ với giảng viên, việc khuyến khích nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo còn mở rộng đối với cho sinh viên. Cụ thể, sinh viên có cơ hội tham gia nghiên cứu, sử dụng phòng thí nghiệm, hưởng quyền sở hữu trí tuệ và có thể được miễn, giảm học phí hoặc cấp học bổng khi đạt thành tích nghiên cứu xuất sắc.
Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch vừa có quyết định mở ngành đào tạo trình độ ĐH ngành tâm lý học.
Ngành học này thuộc khoa Y tế công cộng, có thời gian đào tạo 4 năm. Sinh viên tốt nghiệp nhận bằng cử nhân tâm lý học.
Trường có định hướng đào tạo cử nhân ngành tâm lý có kiến thức cơ bản về khoa học xã hội, nhân văn và y học. Đồng thời, chương trình cung cấp nền tảng vững chắc về lĩnh vực tâm lý lâm sàng, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội về việc chăm sóc sức khỏe tinh thần của con người trong xã hội hiện đại và hội nhập quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Sau khi hoàn thành chương trình cử nhân tâm lý học tại Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, người học có thể ứng tuyển vào những vị trí việc làm như: nhân viên tư vấn tâm lý làm việc tại các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa (tâm thần, nhi đồng, ung bướu...), các trung tâm hoặc công ty chăm sóc sức khỏe tinh thần công lập hoặc tư nhân.
Người học cũng có thể trở thành nhân viên tâm lý làm việc trong các dự án chính phủ hoặc phi chính phủ về chăm sóc sức khỏe tinh thần, phúc lợi cho các đối tượng dễ bị tổn thương; Nhân viên tâm lý làm việc trong các cơ sở giáo dục; Nghiên cứu viên trường học, viện nghiên cứu hoặc các cơ sở học thuật khác; Nhân viên tâm lý học tại các cơ sở khác phù hợp với chuyên môn…
Năm 2026, Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch tuyển sinh theo 2 phương thức gồm xét điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 và xét tuyển thẳng. Năm nay trường tuyển sinh 14 ngành đào tạo trình độ ĐH. Các ngành cụ thể gồm: y khoa, y học cổ truyền, dược học, điều dưỡng, hộ sinh, dinh dưỡng, răng-hàm-mặt, kỹ thuật xét nghiệm y học, kỹ thuật hình ảnh y học, kỹ thuật phục hồi chức năng, kỹ thuật gây mê hồi sức, khúc xạ nhãn khoa, y tế công cộng, tâm lý học.
Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch không phải cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe đầu tiên tuyển sinh ngành tâm lý học. Trước đó, từ năm 2024, Trường ĐH Y Hà Nội tuyển sinh ngành tâm lý học. Trường ĐH Y dược TP.HCM cũng bắt đầu mở ngành đào tạo trình độ ĐH ngành tâm lý học (thuộc khoa Y tế công cộng) trong năm nay. Ngoài ra, nhiều trường ĐH công lập và tư thục khác cũng đang đào tạo ngành tâm lý học.
Ngày 11.4, kỳ thi giải toán trên máy tính cầm tay do Sở GD-ĐT Hà Nội phối hợp tổ chức tại Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội), thu hút khoảng 400 học sinh đến từ các trường THCS, THPT trên địa bàn.
Theo ban tổ chức, trong hơn hơn 400 học sinh tham dự kỳ thi năm nay, mỗi trường THPT cử tối đa 2 học sinh lớp 11 hoặc lớp 12, mỗi trường THCS cử 1 học sinh lớp 8 hoặc lớp 9.
Tại buổi khai mạc, ông Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội, chia sẻ: "Thông qua cuộc thi, Sở GD-ĐT Hà Nội hướng tới việc đánh giá và phát triển ở học sinh hai năng lực cốt lõi, đó là năng lực tư duy và lập luận toán học, giúp các em hiểu sâu bản chất vấn đề, hình thành cách tiếp cận logic, khoa học; năng lực giải quyết vấn đề, thể hiện khả năng vận dụng kiến thức một cách linh hoạt, sáng tạo trong các tình huống đa dạng.
Đồng thời, việc sử dụng máy tính cầm tay trong cuộc thi không chỉ dừng lại ở vai trò là công cụ hỗ trợ tính toán, mà còn là phương tiện giúp học sinh tiếp cận phương pháp học tập hiện đại".
"Tuy nhiên, điều quan trọng là các em cần biết sử dụng công cụ một cách hợp lý, kết hợp hài hòa với tư duy toán học, tránh lệ thuộc, qua đó phát huy tối đa năng lực cá nhân”, ông Hiền nhắn nhủ.
Ban tổ chức kỳ vọng sự trở lại của "sân chơi học thuật" tại thủ đô sẽ góp phần lan tỏa tinh thần học tập chủ động, sáng tạo trong học sinh; đồng thời tạo cơ hội để các nhà trường, giáo viên và học sinh giao lưu, học hỏi, nâng cao chất lượng dạy và học môn toán trong bối cảnh giáo dục ngày càng gắn với công nghệ.
Kỳ thi tại Hà Nội năm nay đánh dấu sự trở lại của một sân chơi sau nhiều năm gián đoạn. Năm 1995 kỳ thi được tổ chức lần đầu tại TP.Hồ Chí Minh, sau đó là Hà Nội năm 1996. Năm 2000, kỳ thi được Bộ GD-ĐT tổ chức ở cấp quốc gia. Trong giai đoạn cao điểm, đã có 17 kỳ thi cấp quốc gia được triển khai.
Tại nhiều địa phương như TP.HCM, Cần Thơ, Vĩnh Long, An Giang, Quảng Ngãi, kỳ thi vẫn được duy trì với quy mô lớn, thu hút hàng nghìn học sinh mỗi năm.
Ngày 10.4, UBND xã Hòa Vang (thành phố Đà Nẵng) công bố triển khai chính sách cung cấp sách giáo khoa miễn phí cho toàn bộ học sinh trên địa bàn, từ bậc tiểu học đến THPT, bắt đầu từ năm học 2026 - 2027. Đây là địa phương đầu tiên trong cả nước hiện thực hóa chủ trương lớn của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 71-NQ/TW.
Chính sách này mang ý nghĩa hỗ trợ thiết thực cho hàng nghìn gia đình, thể hiện cách làm chủ động, sáng tạo của chính quyền địa phương trong việc đưa nghị quyết vào cuộc sống một cách nhanh chóng và hiệu quả.
Theo kế hoạch, hơn 7.000 học sinh tại các trường trên địa bàn xã Hòa Vang sẽ được cấp sách giáo khoa miễn phí.
Trước đó, xã Hòa Vang đã triển khai mô hình “Tủ sách giáo khoa dùng chung” nhằm huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích tinh thần tiết kiệm và chống lãng phí. Từ mô hình này, hàng chục ngàn lượt mượn sách đã được ghi nhận, góp phần giảm đáng kể chi phí học tập cho phụ huynh.
Ông Lê Phú Nguyện, Chủ tịch UBND xã Hòa Vang, cho biết việc triển khai chính sách là bước tiến quan trọng, giúp địa phương hoàn thành mục tiêu cung cấp sách giáo khoa miễn phí sớm hơn 4 năm so với yêu cầu của Nghị quyết số 71-NQ/TW. Đồng thời, ông Nguyện cũng nhấn mạnh vai trò của nhà trường, giáo viên, phụ huynh và học sinh trong việc giữ gìn, bảo quản sách để mô hình được duy trì bền vững.
Theo ông Nguyện, giai đoạn đầu, xã huy động 551 triệu đồng mua hơn 6.000 sách giáo khoa cho hơn 1.200 học sinh 8 thôn vùng đồi núi (thuộc xã Hòa Phú cũ), ưu tiên đối tượng khó khăn, đáp ứng khoảng 31% nhu cầu năm học 2025 - 2026.
Sau khi có Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và bộ sách "Kết nối tri thức" được thống nhất toàn quốc, xã Hòa Vang tiếp tục huy động gần 1,5 tỉ đồng, bổ sung 74.676 quyển. Đến nay, tổng số 91.060 quyển sách đã đủ phục vụ miễn phí gần 7.000 học sinh tại 6 cơ sở giáo dục.
Dự kiến từ năm học 2026 – 2027, địa phương sẽ đáp ứng 100% nhu cầu, trở thành nơi đầu tiên trong cả nước thực hiện miễn phí sách giáo khoa sớm hơn 3 năm.
Ông Trần Anh Tuấn, Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, đánh giá cao nỗ lực của địa phương, đồng thời đề nghị cần xây dựng quy chuẩn cụ thể trong việc quản lý, sử dụng sách nhằm đảm bảo hiệu quả lâu dài.
Ông Trần Anh Tuấn, Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, đánh giá mô hình tại xã Hòa Vang là bước cụ thể hóa Nghị quyết số 71-NQ/TW, vừa nâng cao giáo dục, vừa bảo đảm an sinh cho học sinh ở các khu vực còn khó khăn sau sáp nhập.
"Chỉ trong thời gian ngắn, mô hình đã phát huy hiệu quả, trở thành điểm sáng để thành phố nghiên cứu nhân rộng", ông Trần Anh Tuấn nói.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng, đại diện Hội phụ huynh Trường tiểu học An Phước (xã Hòa Vang), chia sẻ: "Chúng tôi rất phấn khởi khi con em mình được hỗ trợ sách giáo khoa miễn phí. Đây là chính sách rất nhân văn, giúp giảm bớt gánh nặng chi phí đầu năm học. Không chỉ vậy, mô hình "Tủ sách giáo khoa dùng chung" còn giúp các cháu hình thành ý thức giữ gìn tài sản chung, biết trân trọng sách vở hơn. Phụ huynh chúng tôi sẵn sàng phối hợp cùng nhà trường để nhắc nhở các cháu sử dụng sách cẩn thận, góp phần duy trì mô hình lâu dài".
Ở góc nhìn học sinh, em Nguyễn Thị Hà Lan (lớp 7/1, Trường THCS Ông Ích Đường, xã Hòa Vang) bày tỏ sự hào hứng: “Em cảm thấy rất vui vì từ năm sau sẽ được mượn sách giáo khoa miễn phí. Điều này giúp bố mẹ em đỡ vất vả hơn mỗi khi vào năm học mới. Em và các bạn sẽ cố gắng giữ gìn sách thật cẩn thận để các anh chị, các em khóa sau cũng có thể sử dụng. Em nghĩ đây là việc làm rất ý nghĩa và giúp chúng em ý thức hơn trong việc tiết kiệm".
